๑๐. สุริยสูตร เล่ม ๑๕

๑๐. สุริยสูตร

ว่าด้วยอสุรินทราหูอมตะวัน

{๒๔๖} [๙๑] เรื่องเกิดขึ้นในพระนครสาวัตถี

ก็โดยสมัยนั้นแล สุริยเทพบุตรถูกราหูจอมอสูรจับตัวไว้ ครั้งนั้นแล สุริยเทพบุตรระลึกถึงพระผู้มีพระภาคเจ้า ได้กล่าวคาถานี้ในเวลานั้นว่า

ข้าแต่พระพุทธเจ้าผู้แกล้วกล้า ขอความนอบน้อมจงมีแด่พระองค์ พระองค์ทรงเป็นผู้หลุดพ้นแล้วในธรรมทั้งปวง ข้าพระองค์เผชิญเหตุการณ์คับขัน ขอพระองค์ จงเป็นที่พึ่งแห่งข้าพระองค์ด้วยเถิด

{๒๔๗} ในลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงปรารภสุริยเทพบุตรได้ตรัสกะราหูจอมอสูรด้วยพระคาถาว่า

สุริยเทพบุตรถึงตถาคฅผู้เป็นพระอรหันต์ว่าเป็นที่พึ่ง ดูก่อนราหู ท่านจงปล่อยสุริยเทพบุตรเสียเถิด พระพุทธเจ้าทั้งหลายทรงเป็นผู้อนุเคราะห์สัตวโลก

สุริยะใดเป็นผู้ส่องแสง ทำความสว่างในที่มืดมิด มีสัณฐานเป็นวงกลม มีเดชสูง ดูก่อนราหู ท่านอย่ากลืนกินสุริยะนั้นผู้โคจรอยู่ในอากาศเลย ดูก่อนราหู ท่านจงปล่อยสุริยะผู้เป็นบุตรของเราเสียเถิด

{๒๔๘} ลำดับนั้น ราหูจอมอสูรได้ปล่อยสุริยเทพบุตรแล้ว ได้รีบเข้าไปเฝ้าท้าวเวปจิตติจอมอสูรถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้เกิดหวาดสะดุ้ง ขนพองสยองเกล้ายืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง {๒๔๙}ท้าวเวปจิตติจอมอสูรได้ถามราหูจอมอสูรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งด้วยคาถาว่า

ดูก่อนราหู เหตุใดเล่าหนอ ท่านจึงรีบปล่อยสุริยเทพบุตรไป เหตุใดเหล่าหนอ ท่านจึงมีท่าทางหวาดสะดุ้งยืนกลัวอยู่

{๒๕๐} ราหูจอมอสูรทูลตอบว่า

ข้าพเจ้าถูกขับด้วยคาถาของพระพุทธเจ้า หากข้าพเจ้าไม่ปล่อยสุริยเทพบุตร ศีรษะของข้าพเจ้าก็จะแตกเป็นเจ็ดเสี่ยง ถึงมีชีวิตอยู่ก็จะไม่ได้รับความสุขเลย

จบ วรรคที่ ๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมกัสสปสูตร ๒. ทุติยกัสสปสูตร

๓. มาฆสูตร ๔. มาคธสูตร

๕. ทามลิสูตร ๖. กามทสูตร

๗. ปัญจาลจัณฑสูตร ๘. ตายนสูตร

๙. จันทิมสูตร ๑๐. สุริยสูตร

๒. อนาถบิณฑิกวรรค

หมวดว่าด้วยอนาถบิณฑิณเทพบุตร

๑. จันทิมสสูตร

ว่าด้วยผู้ถึงฝั่ง

{๒๕๑} [๙๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว จันทิมสเทพบุตรผู้มีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่วแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๒๕๒} จันทิมสเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ก็ชนเหล่าใดเข้าถึงฌาน มีจิตเป็นสมาธิ มีสติอยู่ ชนเหล่านั้นจักถึงความสวัสดี ประดุจเนื้อทรายในเวิ้งเขาที่ไร้ริ้นยุงฉะนั้น{๒๕๓} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ก็ชนเหล่าใดเข้าถึงฌาน ไม่ประมาท ละกิเลสได้ ชนเหล่านั้นจักถึงฝั่งคือนิพพานได้ ประดุจปลาทำลายข่ายได้แล้วว่ายไปฉะนั้น

๒. เวณฑุสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่ไปสู่อำนาจแห่งมัจจุราช

{๒๕๔} [๙๓] เวณฑุเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า