๔. มาคธสูตร เล่ม ๑๕

๔. มาคธสูตร

[๒๒๗] มาคธเทวบุตร ยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

แสงสว่างในโลก มีอย่าง ข้า

พระองค์มาเพื่อทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้า

แล้ว ไฉนจะพึงทราบอันนี้ได้.

[๒๒๘] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

แสงสว่างในโลกมี ๔ อย่าง อย่างที่

๕ ไม่มีในโลกนี้ พระอาทิตย์ส่องสว่างใน

กลางวัน พระจันทร์ส่องสว่างในกลางคืน

ส่วนไฟส่องสว่างในที่นั้น ๆ ทั้งกลางวัน

และกลางคืน พระสัมพุทธเจ้าประเสริฐสุด

ว่าแสงสว่างทั้งหลาย แสงสว่างนี้เป็น

ยอดเยี่ยม.

อรรถกถามาคธสูตรที่ ๔ มีเนื้อความเหมือนที่กล่าวมาแล้ว.

๕. ทามลิสูตร

[๒๒๙] . . . อารามแห่งอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี ครั้งนั้นทามลิเทวบุตร เมื่อสิ้นราตรีปฐมยาม มีวรรณะงามยิ่งนัก ทำพระวิหารเชตวันให้สว่างทั่วแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ถวายบังคมแล้ว ได้ยืน ณที่ควรส่วนข้างหนึ่ง

[๒๓๐] ทามลิเทวบุตร. . . ได้กล่าวคาถานี้ ในสำนักพระผู้มี-พระภาคเจ้าว่า

พราหมณ์ผู้ไม่เกียจคร้าน พึงทำ

ความเพียรนี้ เขาไม่ปรารถนาภพด้วย

เหตุนั้น เพราะละกามได้ขาด.

[๒๓๑] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ทามลิ กิจไม่มีแก่พราหมณ์ เพราะว่า

พราหมณ์ทำกิจเสร็จแล้ว สัตว์เกิดยังไม่ได้

ท่าจอดในแม่น้ำทั้งหลาย เพียงใด เขาต้อง

พยายามด้วยตัวทุกอย่าง เพียงนั้น ก็ผู้นั้น

ได้ท่าที่จอดแล้ว ยืนอยู่บนบก ไม่ต้อง

พยายาม เพราะว่า เขาถึงฝั่งแล้ว.

ดูก่อนทามลิเทวบุตร นี้เป็นข้อ

อุปมาแห่งพราหมณ์ ผู้สิ้นอาสวะแล้ว มี

ปัญญาเพ่งพินิจ พราหมณ์นั้น ถึงที่สุด

แห่งชาติและมรณะแล้ว ไม่ต้องพยายาม

เพราะถึงฝั่งแล้ว.