๑๐. อาฬวกสูตร เล่ม ๒๕

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ที่อยู่ของอาฬวกยักษ์ เขตเมืองอาฬวี ครั้งนั้น อาฬวกยักษ์ได้เข้าไปหาพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับกล่าวดังนี้ว่า “จงออกไป สมณะ” พระผู้มีพระภาคทรงรับคำว่า “ได้ท่าน” แล้วเสด็จออกไป อาฬวกยักษ์ กล่าวอีกว่า “จงเข้ามา สมณะ” พระผู้มีพระภาคทรงรับคำอีกว่า “ได้ท่าน” แล้วเสด็จเข้าไปแม้ครั้งที่ ๒ อาฬวกยักษ์ได้กล่าวกับพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “จงออกไป สมณะ” พระผู้มีพระภาคทรงรับคำว่า “ได้ท่าน” แล้วเสด็จออกไป อาฬวกยักษ์ กล่าวอีกว่า “จงเข้ามา สมณะ” พระผู้มีพระภาคทรงรับคำอีกว่า “ได้ท่าน” แล้วเสด็จเข้าไป

แม้ครั้งที่ ๓ อาฬวกยักษ์ได้กล่าวกับพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “จงออกไป สมณะ” พระผู้มีพระภาคทรงรับคำว่า “ได้ท่าน” แล้วเสด็จออกไป อาฬวกยักษ์ กล่าวอีกว่า “จงเข้ามา สมณะ” พระผู้มีพระภาคทรงรับคำอีกว่า “ได้ท่าน” แล้วเสด็จเข้าไปแม้ครั้งที่ ๔ อาฬวกยักษ์ได้กล่าวกับพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “จงออกไป สมณะ” พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “เราจะไม่ออกไปอีกแล้ว ท่านจะทำอะไรก็เชิญเถิด”

อาฬวกยักษ์กล่าวว่า “สมณะ ข้าพเจ้าจะขอตั้งปัญหาถามท่าน ถ้าท่านตอบ ข้าพเจ้าไม่ได้ ข้าพเจ้าจะควักดวงจิตของท่านออกโยนทิ้งเสีย จะขยี้หัวใจท่านให้แหลกสลาย หรือไม่ก็จะจับเท้าทั้งสองของท่านเหวี่ยงไปตกที่ฝั่งแม่น้ำคงคาฟากโน้น”

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ยักษ์เอ๋ย เรายังไม่เห็นใครสักคนเลยในโลก พร้อมทั้ง เทวโลก มารโลก พรหมโลก และหมู่สัตว์ พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและ มนุษย์ ผู้จะสามารถควักดวงจิตของเราออกโยนทิ้งเสีย จะขยี้หัวใจเราให้แหลกสลาย หรือไม่ก็จะจับเท้าทั้งสองของเราเหวี่ยงไปตกที่ฝั่งแม่น้ำคงคาฟากโน้นได้ เอาเถอะ เชิญท่านถามปัญหาตามที่ท่านสงสัยเถิด”ลำดับนั้น อาฬวกยักษ์ได้ทูลถามปัญหากับพระผู้มีพระภาคด้วยคาถาว่า

อะไรเล่าเป็นทรัพย์เครื่องปลื้มใจที่ประเสริฐสุดของคนในโลกนี้

อะไรเล่าที่บุคคลประพฤติดีแล้วนำความสุขมาให้

อะไรเล่าเป็นรสที่ดีกว่ารสทั้งหลาย

บุคคลมีความเป็นอยู่อย่างไร นักปราชญ์จึงกล่าวว่ามีชีวิตประเสริฐ

(พระผู้มีพระภาคตรัสตอบดังนี้)

ศรัทธาเป็นทรัพย์เครื่องปลื้มใจที่ประเสริฐสุดของคนในโลกนี้

ธรรม ที่บุคคลประพฤติดีแล้วนำความสุขมาให้

สัจจะเท่านั้น เป็นรสที่ดีกว่ารสทั้งหลาย

บุคคลมีความเป็นอยู่ด้วยปัญญา

นักปราชญ์จึงกล่าวว่ามีชีวิตประเสริฐ

(อาฬวกยักษ์ถามดังนี้)

คนจะข้ามโอฆะได้อย่างไร

จะข้ามห้วงมหรรณพได้อย่างไร

จะล่วงพ้นทุกข์ได้อย่างไร

และจะบริสุทธิ์ได้อย่างไร

(พระผู้พระภาคตรัสตอบดังนี้)

คนจะข้ามโอฆะได้ด้วยศรัทธา

จะข้ามห้วงมหรรณพได้ด้วยความไม่ประมาท

จะล่วงพ้นทุกข์ได้ด้วยความเพียร

และจะบริสุทธิ์ได้ด้วยปัญญา

(อาฬวกยักษ์ถามดังนี้)

คนทำอย่างไรจึงจะได้ปัญญา

ทำอย่างไรจึงจะได้ทรัพย์

ทำอย่างไรจึงจะได้เกียรติ

ทำอย่างไรจึงจะผูกใจหมู่มิตรไว้ได้

และทำอย่างไรเมื่อตายแล้วจะไม่เศร้าโศก

(พระผู้พระภาคตรัสตอบดังนี้)

คนต้องการบรรลุนิพพาน

เชื่อฟังคำสั่งสอนของพระอรหันต์

ไม่ประมาท รู้จักพินิจพิจารณา

ตั้งใจฟังด้วยดี ย่อมได้ปัญญา

คนปฏิบัติตนตรงต่อเวลา เอาธุระ

มีความขยันย่อมหาทรัพย์ได้

ย่อมได้เกียรติด้วยความสัตย์จริง

ผู้ให้ย่อมผูกใจหมู่มิตรไว้ได้

คนผู้อยู่ครองเรือน มีศรัทธา

ประพฤติธรรม ๔ ประการนี้คือ

สัจจะ ธรรมะ ธิติ และจาคะ

ตายแล้วย่อมไม่เศร้าโศก

เชิญท่านถามสมณพราหมณ์เหล่าอื่นดูเถิดว่า

ในโลกนี้ เหตุให้ได้เกียรติที่ยิ่งไปกว่าสัจจะก็ดี

เหตุให้มีปัญญาที่ยิ่งไปกว่าทมะ ก็ดี

เหตุให้ผูกมิตรสหายไว้ได้ที่ยิ่งไปกว่าจาคะก็ดี

เหตุให้หาทรัพย์ได้ที่ยิ่งไปกว่าขันติ ก็ดี มีอยู่หรือไม่

(อาฬวกยักษ์กราบทูลดังนี้)

วันนี้ ข้าพระองค์ได้ทราบชัดถึงประโยชน์ที่จะพึงได้ในโลกหน้าแล้ว

ยังต้องถามสมณพราหมณ์เหล่าอื่นอีกทำไม

พระพุทธเจ้าเสด็จมาประทับที่เมืองอาฬวี

เพื่อประโยชน์แก่ข้าพระองค์โดยแท้

ในวันนี้ข้าพระองค์ได้ทราบชัดถึงบุคคล

ที่ใคร ๆ ถวายทานแล้วมีผลมาก

ข้าพระองค์นั้นขอนอบน้อมพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

พระธรรมที่พระองค์ตรัสไว้ดีแล้ว

และพระสงฆ์ผู้ปฏิบัติดีแล้ว

เที่ยวประกาศธรรมไปทุกหนทุกแห่ง

ตามหมู่บ้านหรือตามหัวเมืองน้อยใหญ่

อาฬวกสูตรที่ ๑๐ จบ