๒๔. กัสสปพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

๒๖. กัสสปพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระกัสสปพุทธเจ้า

{๒๕} [๑] สมัยต่อจากพระโกนาคมนพุทธเจ้า มีพระสัมพุทธเจ้าผู้สูงสุดกว่าสรรพสัตว์ เป็นพระธรรมราชา มีพระรัศมีสว่างไสว มีพระนามว่ากัสสปะ[๒] ทรัพย์อันเป็นต้นทุนของตระกูลที่สัตว์เป็นอันมากบูชาพระองค์ ทรงทิ้งเสียแล้ว ให้ทานแก่พวกยาจก ยังฉันทะให้เต็ม ทรงทำลายกิเลสดังสัตว์ร้ายแล้วทรงบรรลุพระสัมโพธิญาณอันสูงสุด[๓] เมื่อพระกัสสปะผู้ทรงเป็นนายกของโลกทรงประกาศพระธรรมจักร ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ ได้มีแก่สัตว์ ๒๐,๐๐๐ โกฏิ

[๔] ในคราวเมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จจาริกไปในโลกตลอด ๔ เดือน ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ได้มีแก่สัตว์ ๑๐,๐๐๐ โกฏิ

[๕] ในคราวเมื่อพระองค์ทรงทำยมกปาฏิหาริย์แสดงฤทธิ์ต่าง ๆ ทรงประกาศพระญาณธาตุ ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๓ ได้มีแก่สัตว์ ๕,๐๐๐ โกฏิ[๖] ในคราวที่พระองค์ทรงแสดงธรรม ณ สุธัมมเทพนครอันรื่นรมย์ พระชินเจ้าทรงทำให้เทวดา ๓,๐๐๐ โกฏิได้ตรัสรู้

[๗] และในคราวทรงแสดงธรรมแก่มนุษย์ เทวดา และยักษ์อีกครั้งหนึ่ง ผู้ได้ตรัสรู้ธรรมนั้นจะคณนานับมิได้

[๘ ] แม้พระพุทธเจ้าผู้เป็นเทพยิ่งกว่าเทพพระองค์นั้นก็ทรงมีการประชุมพระสาวกขีณาสพ ผู้ปราศมลทิน ผู้มีจิตสงบ ผู้คงที่ ครั้งเดียว

[๙] ในกาลนั้น พระภิกษุขีณาสพผู้ล่วงพ้นที่สุดภพได้แล้วด้วยหิริและศีล ผู้คงที่ มาประชุมกันจำนวน ๒๐,๐๐๐ รูป

[๑๐] ในกาลนั้น เราเป็นมาณพมีชื่อปรากฏว่าโชติปาละ เป็นผู้เล่าเรียน ทรงมนต์ รู้จบไตรเพท

[๑๑] ถึงที่สุดในคัมภีร์ทำนายลักษณะและคัมภีร์อิติหาสะ เป็นผู้ฉลาดในวิชาดูพื้นที่และอากาศ เป็นผู้ใช้วิชา ไม่มีทุกข์

[๑๒] ฆฏิการอุบาสกผู้อุปัฏฐากของพระผู้มีพระภาคเจ้ากัสสปะ เป็นผู้มีความเคารพยำเกรง เป็นพระอนาคามี

[๑๓] ฆฏิการอุบาสกได้พาเราเข้าไปเฝ้าพระกัสสปชินเจ้า เราได้ฟังธรรมของพระองค์แล้วบวชในสำนักของพระองค์

[๑๔] เราเป็นผู้ปรารภความเพียร ฉลาดในวัตรและมิใช่วัตร ไม่เสื่อมในที่ไหน ๆ ปฏิบัติตามคำสั่งสอนของพระชินเจ้าบริบูรณ์

[๑๕] เล่าเรียนนวังคสัตถุศาสน์เท่าที่พระพุทธเจ้าตรัสแล้วทุกอย่างยังพระศาสนาของพระชินเจ้าให้งดงาม

[๑๖-๒๙] แม้พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นทรงเห็นความอัศจรรย์ของเราแล้ว ก็ทรงพยากรณ์ว่า “ในภัทรกัปนี้ ผู้นี้จักเป็นพระพุทธเจ้าในโลก ... ข้ามแม่นํ้าใหญ่ฉะนั้น,,[๓๐] เราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์แม้นั้นแล้วก็ทำจิตให้เสื่อมใสอย่างยิ่ง เราอธิษฐานวัตรในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ทัศให้ยิ่งขึ้นไป

[๓๑] เรานึกถึงพระพุทธพยากรณ์อย่างนี้แล้ว งดเว้นอนาจาร ทำกรรมที่ทำได้ยากเพราะเหตุแห่งพระโพธิญาณเท่านั้น

[๓๒] มีพระนครชื่อว่าพารณสี พระบรมกษัตริย์พระนามว่ากิกี ตระกูลใหญ่ของพระสัมพุทธเจ้าอยู่ในพระนครนั้น[๓๓] พรหมทัตตพราหมณ์เป็นพุทธบิดา นางธนวดีพราหมณีเป็นพุทธมารดา

[๓๔] พระองค์ทรงครอบครองเหย้าเรือนอยู่ ๒,๐๐๐ ปี ทรงมีปราสาทที่สูงส่ง ๓ หลัง ชื่อหังสะ ๑ ยสะ ๑ สิริจันทะ ๑[๓๕] ทรงมีสตรี ๔๘,๐๐๐ นาง ล้วนประดับประดาสวยงาม ภรรยามีนามว่าสุนันทาพราหมณี บุตรชายมีนามว่าวิชิตเสนะ[๓๖] พระองค์ผู้เป็นอุดมบุรุษได้เห็นนิมิต ๔ ประการ จึงออกจากปราสาทไปผนวช ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๗ วัน[๓๗] พระกัสสปมหาวีรเจ้าผู้ทรงเป็นพระนายกของโลก ผู้สูงสุดกว่านรชน อันพรหมทูลอาราธนาแล้วทรงประกาศพระธรรมจักรที่มฤคทายวัน[๓๘] ทรงมีพระติสสเถระและพระภารทวาชเถระเป็นพระอัครสาวก พระเถระชื่อว่าสัพพมิตตะเป็นพุทธอุปัฏฐาก[๓๙] พระอนุลาเถรีและพระอุรุเวลาเถรีเป็นพระอัครสาวิกา ต้นโพธิที่ตรัสรู้ของพระองค์เรียกกันว่าต้นนิโครธ (ต้นไทร)[๔๐] สุมังคลอุบาสกและฆฏิการอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก วิชิตเสนาอุบาสิกาและภัททาอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา[๔๑] พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นสูง ๒๐ ศอก มีพระรัศมีเปล่งปลั่งดังสายฟ้าในอากาศ ดุจพระจันทร์เต็มดวง

[๔๒] พระองค์มีพระชนมายุ ๒๐,๐๐๐ ปี เมื่อทรงดำรงอยู่เพียงนั้น ทรงช่วยให้ประชุมชนข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้เป็นอันมาก[๔๓] ทรงสร้างสระน้ำคือธรรมไว้ ทรงประทานเครื่องลูบไล้คือศีล ไว้ ทรงจัดผ้าคือธรรมไว้นุ่งห่ม ทรงแจกพวงมาลัยคือธรรมไว้[๔๔] ทรงตั้งกระจกเงาอันไร้มลทินคือธรรมไว้ให้มหาชน ด้วยทรงหวังว่า “ชนบางพวกปรารถนานิพพาน จงเห็นเครื่องประดับของเรา”[๔๕] ทรงจัดเสื้อคือศีล เกราะหนังคือฌาน ทรงจัดหนังคือธรรมไว้ให้คลุม และเครื่องรบอย่างดีเลิศไว้ให้

[๔๖] ทรงจัดโล่คือสติ หอกคือญาณอันคมกล้า ดาบอย่างดีคือธรรม และศัสตราวุธเครื่องย่ำยีศัตรูคือศีลไว้ให้

[๔๗] ทรงจัดภูษาคือไตรวิชา พวงมาลัยสวมศีรษะคือผล ๔ เครื่อง อาภรณ์คืออภิญญา ๖ และดอกไม้เครื่องประดับคือธรรมไว้ให้[๔๘] ร่มขาวคือพระสัทธรรมอันเป็นเครื่องป้องกันบาป ทรงเนรมิตดอกไม้คือความไม่มีเวรภัยไว้ให้ เสร็จแล้วพระองค์ก็เสด็จปรินิพพานพร้อมด้วยพระสาวก

[๔๙] แท้จริง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงมีพระคุณหาประมาณมืได้ยากที่จะรู้ได้ พระธรรมรัตนะก็ตรัสไว้ดีแล้ว ควรเรียกให้มาดูได้[๕๐] พระสังฆรัตนะเล่าก็เป็นผู้ปฏิบัติดี ไม่มีผู้อื่นยิ่งไปกว่า ทั้ง ๓ รัตนะ นี้อันตรธานไปหมดทุกอย่างแล้ว สังขารทั้งปวงว่างเปล่าหนอ[๕๑] พระมหากัสสปชินศาสดาเสด็จปรินิพพาน ณ เสตัพยาราม พระสถูปของพระองค์สูง ๑ โยชน์ประดิษฐานอยู่ ณ เสตัพยารามนั้น ฉะนี้แล

จบ กัสสปพุทธวงศ์ที่ ๒๔

๒๗. โคตมพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระโคตมพุทธเจ้า

{๒๖} [๑] บัดนี้ เราเป็นพระพุทธเจ้านามว่าโคตรมะ เจริญในศากยสกุล เราบำเพ็ญเพียรแล้วได้บรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสุด[๒] พรหมอาราธนาแล้วประกาศพระธรรมจักร ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ ได้มีแก่สัตว์ ๑๘ โกฏิ

[๓] ต่อแต่นั้นเมื่อเราแสดงธรรมในสมาคมมนุษย์และเทวดาธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ จะพึงกล่าวโดยคำนวณนับมิได้[๔] ในคราวที่เรากล่าวสอนราหุลบุตรของเราบัดนี้ ณ ที่นี้แลธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๓ จะพึงกล่าวโดยคำนวณนับมิได้