๑๔. อัตถทัสสีพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

ตตฺเถว มณฺฑกปฺปมฺหิ อตฺถทสฺสี มหายโส

มหาตมํ นิหนฺตฺวาน ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ ฯ

พฺรหฺมุนา ยาจิโต สนฺโต ธมฺมจกฺกํ ปวตฺตยิ

อมเตน ตปฺปยี โลกํ ทสสหสฺสี สเทวกา ๑ ฯ

ตสฺสาปิ โลกนาถสฺส อเหสุํ อภิสมยา ตโย

โกฏิสตสหสฺสานํ ปฐมาภิสมโย อหุ ฯ

ยทา พุทฺโธ อตฺถทสฺสี จรติ เทวจาริกํ

โกฏิสตสหสฺสานํ ทุติยาภิสมโย อหุ ฯ

ปุนาปรํ ยทา พุทฺโธ เทเสสิ ปิตุ สนฺติเก

โกฏิสตสหสฺสานํ ตติยาภิสมโย อหุ ฯ

สนฺนิปาตา ตโย อาสุํ ตสฺสาปิ จ มเหสิโน

ขีณาสวานํ วิมลานํ สนฺตจิตฺตาน ตาทินํ ฯ

อฏฺฐนวุติสหสฺสานํ ปฐโม อาสิ สมาคโม

อฏฺฐาสีติสหสฺสานํ ทุติโย อาสิ สมาคโม ฯ

อฏฺฐสตฺตติสหสฺสานํ ๒ ตติโย อาสิ สมาคโม

อนุปาทาวิมุตฺตานํ วิมลานํ มเหสินํ ฯ

อหนฺเตน สมเยน ชฏิโล อุคฺคตาปโน

สุสิโม นาม นาเมน มหิยา เสฏฺฐสมฺมโต ฯ

ทิพฺพํ มนฺทารวํ ปุปฺผํ ปทุมํ ปาริฉตฺตกํ

เทวโลกา อาหริตฺวา สมฺพุทฺธํ อภิปูชยึ ฯ

โสปิ มํ พุทฺโธ พฺยากาสิ อตฺถทสฺสี มหามุนิ

อฏฺฐารเส กปฺปสเต อยํ พุทฺโธ ภวิสฺสติ ฯ

อหุ กปิลวฺหยา รมฺมา นิกฺขมิตฺวา ตถาคโต

ปธานํ ปทหิตฺวาน กตฺวา ทุกฺกรการิกํ ฯ

อชปาลรุกฺขมูลสฺมึ นิสีทิตฺวา ตถาคโต

ตตฺถ ปายาสํ ปคฺคยฺห เนรญฺชรมุเปหิติ ฯ

เนรญฺชราย ตีรมฺหิ ปายาสํ อทิ โส ชิโน

ปฏิยตฺตวรมคฺเคน โพธิมูลมฺหิ เอหิติ ฯ

ตโต ปทกฺขิณํ กตฺวา โพธิมณฺฑํ อนุตฺตรํ

อสฺสตฺถรุกฺขมูลมฺหิ พุชฺฌิสฺสติ มหายโส ฯ

อิมสฺส ชนิกา มาตา มายา นาม ภวิสฺสติ

ปิตา สุทฺโธทโน นาม อยํ เหสฺสติ โคตโม ฯ

อนาสวา วีตราคา สนฺตจิตฺตา สมาหิตา

โกลิโต อุปติสฺโส จ อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวกา

อานนฺโท นามุปฏฺฐาโก อุปฏฺฐิสฺสติมํ ชินํ ฯ

เขมา อุปฺปลวณฺณา จ อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวิกา

อนาสวา วีตราคา สนฺตจิตฺตา สมาหิตา ฯ

โพธิ ตสฺส ภควโต อสฺสตฺโถติ ปวุจฺจติ

จิตฺโต จ หตฺถาฬวโก อคฺคา เหสฺสนฺตุปฏฺฐิกา ฯ

นนฺทมาตา จ อุตฺตรา อคฺคา เหสฺสนฺตุปฏฺฐิกา

อายุ วสฺสสตํ ตสฺส โคตมสฺส ยสสฺสิโน ฯ

อิทํ สุตฺวาน วจนํ อสมสฺส มเหสิโน

อาโมทิตา นรมรู พุทฺธวีชงฺกุโร อยํ ฯ

อุกฺกุฏฺฐิสทฺทา วตฺตนฺติ อปฺโผเฏนฺติ หสนฺติ จ

กตญฺชลี นมสฺสนฺติ ทสสหสฺสี สเทวกา ฯ

ยทิมสฺส โลกนาถสฺส วิรชฺฌิสฺสาม สาสนํ

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ ฯ

ยถา มนุสฺสา นทึ ตรนฺตา ปฏิติตฺถํ วิรชฺฌิย

เหฏฺฐาติตฺถํ คเหตฺวาน อุตฺตรนฺติ มหานทึ ฯ

เอวเมว มยํ สพฺเพ ยทิ มุญฺจามิมํ ชินํ

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ ฯ

ตสฺสาปิ วจนํ สุตฺวา ตุฏฺโฐ ๑ สํวิคฺคมานโส

อุตฺตรึ วตฺตมธิฏฺฐาสึ ทสปารมิปูริยา ฯ

โสภณํ นาม นครํ สาคโร นาม ขตฺติโย

สุทสฺสนา นาม ชนิกา อตฺถทสฺสิสฺส มเหสิโน ๒ ฯ

ทสวสฺสสหสฺสานิ อคารํ อชฺฌาวสิ โส

อมรคิสุรคิคิริพาหนา ๓ ตโย ปาสาทมุตฺตมา ฯ

เตตฺตึสติสหสฺสานิ ๑ นาริโย สมลงฺกตา

วิสาขา นาม สา นารี เสโล นามาสิ อตฺรโช ฯ

นิมิตฺเต จตุโร ทิสฺวา อสฺสยาเนน นิกฺขมิ

อนูนอฏฺฐมาสานิ ปธานํ ปทหี ชิโน ฯ

พฺรหฺมุนา ยาจิโต สนฺโต อตฺถทสฺสี มหายโส

วตฺตจกฺโก มหาวีโร อโนมุยฺยาเน นราสโภ ฯ

สนฺโต จ อุปสนฺโต จ อเหสุํ อคฺคสาวกา

อภโย นามุปฏฺฐาโก อตฺถทสฺสิสฺส มเหสิโน ฯ

ธมฺมา เจว สุธมฺมา จ อเหสุํ อคฺคสาวิกา

โพธิ ตสฺส ภควโต จมฺปโกติ ปวุจฺจติ ฯ

นกุโล ๒ เจว นิสโภ จ อเหสุํ อคฺคุปฏฺฐกา

มกิลา จ สุนนฺทา จ อเหสุํ อคฺคุปฏฺฐิกา ฯ

โสปิ พุทฺโธ อสมสโม อสีติรตนมุคฺคโต ๓

โสภติ สาลราชาว อุฬุราชาว ปูริโต ฯ

ตสฺส ปากฏิกา รํสิ อเนกสตโกฏิโย

อุทฺธํ อโธ ทสทิสา ผรนฺติ โยชนํ สทา ๔ ฯ

โสปิ พุทฺโธ นรวุสโภ ๕ สพฺพสตฺตุตฺตโม มุนิ

วสฺสสตสหสฺสานิ โลเก อฏฺฐาสิ จกฺขุมา ฯ

อตุลํ ทสฺเสตฺวา ๖ โอภาสํ วิโรเจตฺวา สเทวเก

โสปิ อนิจฺจตํ ปตฺโต ยถคฺคุปาทานสงฺขยา ฯ

อตฺถทสฺสี ชินวโร อโนมารามมฺหิ นิพฺพุโต

ธาตุวิตฺถารกํ อาสิ เตสุ เตสุ ปเทสโตติ ฯ

อตฺถทสฺสิพุทฺธวํโส จุทฺทสโม ฯ

๑ โป. ม. ยุ. สเทวกํ ฯ ๒ ยุ. อฏฺฐตึสสหสฺสานํ ฯ

๑ ม. ยุ. หฏฺโฐ ฯ ๒ ม. ยุ. สตฺถุโน ฯ ๓ ม. อมรคิริสุคิริวาหนา ฯ

ยุ. อมรคิริสุรคิริ คิริวาหนา ฯ

๑ ม. ยุ. เตตฺตึสญฺจ สหสฺสานิ ฯ ๒ โป. อาลา เจว นิลโภ จ ฯ ๓ ม. ยุ.

อสีติหตฺถมุคฺคโต ฯ ๔ ยุ. ตทา ฯ ๕ ม. ยุ. นราสโภ ๖ ยุ. ทตฺวาน ฯ

ในมัณฑกัปนั้นแล มีพระพุทธเจ้าผู้มียศมากนามว่าอัตถทัสสี ทรงกำจัดความมืดใหญ่ออกแล้ว ทรงบรรลุพระสัมโพธิญาณอันสูงสุดพรหมทูลอาราธนาแล้ว ทรงประกาศพระธรรมจักร ทรงยังหมื่นโลกธาตุพร้อมทั้งเทวโลก ให้ดื่มน้ำอมฤตธรรมจนอิ่มหนำสำราญ แม้พระองค์ผู้เป็นนาถะของโลกนั้น ก็ทรงมีการแสดงธรรมให้สัตว์ได้ตรัสรู้ ๓ ครั้ง ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ ได้มีแก่สัตว์แสนโกฏิ ในกาลเมื่อพระพุทธอัตถทัสสีเสด็จจาริกไปในเทวโลก ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ได้มีแก่ทวยเทพแสนโกฏิอีกครั้งหนึ่ง เมื่อพระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมในสำนักพระพุทธบิดา ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๓ ได้มีแก่สัตว์แสนโกฏิ และพระบรมศาสดาพระองค์นั้น ก็ทรงมีการประชุมพระภิกษุขีณาสพ

ผู้ปราศจากมลทิน มีจิตสงบระงับ ผู้คงที่ ผู้หลุดพ้นเพราะไม่ถือมั่น ผู้แสวงหาประโยชน์ใหญ่ ๓ ครั้ง ครั้งที่ ๑ พระภิกษุขีณาสพมาประชุมกันเก้าหมื่นแปดพัน ครั้งที่ ๒ พระภิกษุขีณาสพมาประชุมกันแปดหมื่นแปดพัน ครั้งที่ ๓ พระภิกษุขีณาสพมาประชุมกันเจ็ดหมื่นแปดพัน สมัยนั้น เราเป็นชฎิลผู้มีตบะอันรุ่งเรือง มีนามชื่อว่าสุสิมะ ประชาชนยกย่องว่าเป็นผู้ประเสริฐสุดในแผ่นดิน เรานำดอกมณฑารพ ดอกประทุม ดอกปาริชาตอันเป็นทิพย์ จากเทวโลกมาบูชาพระสัมพุทธเจ้า แม้พระพุทธอัตถทัสสีมหามุนีพระองค์นั้นก็ทรงพยากรณ์เราว่า ในพันแปดร้อยกัป ผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก ................. ข้ามแม่น้ำใหญ่ ฉะนั้น

เราได้ฟังพระพุทธพยากรณ์แม้นั้นแล้ว ก็มีใจยินดีโสมนัส ได้อธิษฐานวัตรในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ประการให้ยิ่งขึ้น พระนครชื่อว่าโสภณะ พระบรมกษัตริย์พระนามว่าสาคระ เป็นพระชนกของพระอัตถทัสสีศาสดาพระนางสุทัสนา เป็นพระชนนี พระองค์ทรงครอบครองอาคารสถานอยู่หมื่นปี ทรงมีปราสาทอันประเสริฐ ๓ ปราสาท ชื่ออมรคิ สุรคิและคิริพาหนะ ทรงมีพระสนมนารีกำนัลในสามหมื่นสามพันนางล้วนประดับประดาสวยงาม พระมเหสีพระนามว่าวิสาขาพระราชโอรสพระนามว่าเสละ พระพิชิตมารทรงเห็นนิมิต ๔ ประการจึงเสด็จออกผนวชด้วยอัสวราชยาน ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ ๘ เดือนเต็มพระนราสภอัตถทัสสีมหาวีรเจ้า ผู้มีพระยศใหญ่ อันพรหมทูลอาราธนาแล้ว

ทรงประกาศพระธรรมจักร ณ อโนมอุทยานทรงมีพระสันตเถระและพระอุปสันตเถระ เป็นพระอัครสาวก พระเถระชื่อว่าอภัยเป็นพระพุทธอุปัฏฐาก พระธรรมาเถรีและสุธรรมาเถรี เป็นพระอัครสาวิกา ไม้โพธิพฤกษ์ของพระองค์เรียกชื่อว่าจำปา นกุลอุบาสกและนิสภอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก มกิลาอุบาสิกาและสุนันทาอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา พระพุทธเจ้าซึ่งไม่มีผู้เสมอเหมือนพระองค์นั้นสูง ๘๐ ศอก ทรงสง่างามดังพญารัง เหมือนพระจันทร์เต็มดวง มีพระรัศมีอันประเสริฐหลายร้อยเป็นปกติ แผ่ไปโยชน์หนึ่งทั้งเบื้องบนเบื้องต่ำ ทั้งทิศน้อยทิศใหญ่ทุกเมื่อ แม้พระพุทธมุนีผู้ประเสริฐกว่านรชน สูงสุดกว่าสรรพสัตว์ ผู้มีจักษุ พระองค์นั้นทรงดำรงอยู่ในโลกแสนปี แม้พระองค์ทรงแสดงพระรัศมีอันไม่มีสิ่งอื่นเทียมทันให้สว่างไสว ไพโรจน์ในโลกพร้อมทั้งเทวโลกแล้วก็เสด็จนิพพานดับไป ดังไฟสิ้นเชื้อ ฉะนั้น พระอัตถทัสสีชินเจ้าผู้ประเสริฐ เสด็จนิพพาน ณ อโนมาราม พระธาตุเรี่ยรายแผ่กว้างไปในประเทศนั้นๆ ฉะนี้แล.

จบอัตถทัสสีพุทธวงศ์ที่ ๑๔