๒๓. โกนาคมนพุทธวงศ์ เล่ม ๓๓

[๒๒] อัจจุคคตอุบาสกและสุมนอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก นันทาอุบาสิกาและสุนันทาอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา[๒๓] พระมหามุนีสูง ๔๐ ศอก พระรัศมีสีเปล่งปลั่งดังทอง เปล่งออกไป ๑๐ โยชน์โดยรอบ

[๒๔] พระองค์ทรงมีพระชนมายุ ๔๐,๐๐๐ ปี เมื่อทรงดำรงอยู่เท่านั้น ทรงช่วยให้ประชุมชนข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้เป็นอันมาก[๒๕] ทรงแจกจ่ายตลาดธรรมให้แก่บุรุษและสตรี ทรงบันลือสีหนาทในโลกพร้อมทั้งเทวโลกแล้วเสด็จปรินิพพานพร้อมด้วยพระสาวก[๒๖] พระองค์ทรงถึงพร้อมด้วยพระดำรัสมีองค์ ๘ ไม่มีช่องเนืองนิจทุกอย่างอันตรธานไปหมดแล้ว สังขารทั้งปวงว่างเปล่าหนอ[๒๗] พระกกุสันธชินเจ้าผู้ประเสริฐเสด็จปรินิพพาน ณ เขมาราม พระสถูปอันพระเสริฐของพระองค์สูง ๑ คาวุต ประดิษฐานอยู่ ณ เขมารามนั้นฉะนี้แล

จบ กกุสันธพุทธวงศ์ที่ ๒๒

๒๕. โกนาคมนพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระโกนาคมนพุทธเจ้า

{๒๔} [๑] สมัยต่อจากพระกกุสันธพุทธเจ้า มีพระสัมพุทธนราสภชินเจ้า ผู้สูงสุดกว่าสัตว์ ผู้เป็นพระโลกเชษฐ์ พระนามว่าโกนาคมนะ[๒] ทรงบำเพ็ญธรรม ๑๐ ประการบริบูรณ์ ข้ามทางกันดารได้แล้ว ทรงลอยมลทินทั้งปวงแล้ว ทรงบรรลุพระสัมโพธิญาณอันสูงสุด

[๓] เมื่อพระองค์ผู้นำอย่างพิเศษของโลกทรงประกาศพระธรรมจักรธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ ได้มีแก่สัตว์ ๓๐,๐๐๐ โกฏิ

[๔] และในคราวเมื่อพระองค์ทรงทำปาฏิหาริย์ย่ำยีวาทะของศัตรูธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ ได้มีแก่สัตว์ ๒๐,๐๐๐ โกฏิ

[๕] ต่อแต่นั้น พระมุนีสัมพุทธชินเจ้าทรงแผลงฤทธิ์ต่าง ๆ เสด็จไปยังดาวดึงส์เทวโลก ประทับเหนือบัณฑุกัมพลศิลาอาสน์[๖] ทรงจำพรรษาอยู่ ณ ดาวดึงส์นั้น ทรงแสดงพระอภิธรรม ๗ คัมภีร์ ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๓ได้มีแก่ทวยเทพ ๑๐,๐๐๐โกฏิ[๗] แม้พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นก็ทรงมีการประชุมพระสาวกขีณาสพผู้ปราศจากมลทิน ผู้มีจิตสงบ คงที่ ครั้งเดียว

[๘] ในกาลนั้น พระสาวกขีณาสพผู้ล่วงโอฆะทั้งหลายและทำลายมัจจุราชแล้วมาประชุมกันจำนวน ๓๐,๐๐๐ รูป

[๙] สมัยนั้น เราเป็นกษัตริย์พระนามว่าปัพพตะ ถึงพร้อมด้วยมิตรและอำมาตย์ มีพลนิกายและพาหนะมากมาย

[๑๐] เราไปเฝ้าพระสัมพุทธเจ้าได้ฟังธรรมกันยอดเยี่ยมแล้ว นิมนต์พระสงฆ์พร้อมด้วยพระชินเจ้า ได้ถวายทานตามปรารถนา[๑๑] เราได้ถวายผ้าปัตตุณณะ ผ้าเมืองจีน ผ้าไหม ผ้ากัมพล และรองเท้าทองแด่พระศาสดาและพระสาวก

[๑๒-๑๓] แม้พระมุนีพระองค์นั้นก็ประทับนั่งท่ามกลางสงฆ์ตรัสพยากรณ์เราว่า “ในภัทรกัปนี้ ผู้นี้จักได้เป็นพระพุทธเจ้าในโลก ...ข้ามแม่นํ้าใหญ่ฉะนั้น,

[๑๔] เราได้ฟังพยากรณ์แม้นั้นแล้วก็ทำจิตให้เลื่อมใสอย่างยิ่ง เราได้อธิษฐานวัตรในการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ทัศให้ยิ่งขึ้นไป[๑๕] เราผู้สูงสุดกว่านรชน เมื่อแสวงหาพระสัพพัญญุตญาณ จึงให้ทาน ละสมบัติอันใหญ่ บวชในสำนักพระชินเจ้า[๑๖] มีพระนครชื่อว่าโสภวดี พระบรมกษัตริย์พระนามว่าโสภะ ตระกูลใหญ่ของพระสัมพุทธเจ้าอยู่ในพระนครนั้น[๑๗] ยัญญทัตตพราหมณ์เป็นพุทธบิดา นางอุตตราพราหมณีเป็นพุทธมารดา

[๑๘] พระองค์ทรงครอบครองเหย้าเรือนอยู่ ๓๐,๐๐๐ ปี มีปราสาทสูงส่ง ๓ หลัง ชื่อดุสิต ๑ สันดุสิต ๑ สันตุฏฐะ ๑[๑๙] มีสตรี ๑๖,๐๐๐ นาง ล้วนประดับประดาสวยงาม ภรรยามีนามว่ารุจิคัตตาพราหมณี บุตรชายมีนามว่าสัตถวาหะ[๒๐] พระองค์ผู้เป็นอุดมบุรุษได้เห็นนิมิต ๔ ประการ จึงออกบวชด้วยยานช้าง บำเพ็ญเพียรอยู่ ๖ เดือน[๒๑] พระโกนาคมนมหาวีรเจ้าพระนายกของโลก ผู้สูงสุดกว่านรชนอันพรหมทูลอาราธนาแล้ว ทรงประกาศพระธรรมจักร ณ มฤคทายวัน[๒๒] ทรงมีพระภิยโยสเถระและพระอุตตรเถระเป็นพระอัครสาวก ทรงมีพระเถระชื่อว่าโสตถิชะเป็นพุทธอุปัฏฐาก[๒๓] พระสมุททาเถรีและพระอุตตราเถรีเป็นพระอัครสาวิกา ต้นโพธิที่ตรัสรู้ของพระองค์เรียกกันว่าต้นมะเดื่อ

[๒๔] อุคคอุบาสกและโสมเทวอุบาสกเป็นอัครอุปัฏฐาก สีวลาอุบาสิกาและสามาอุบาสิกาเป็นอัครอุปัฏฐายิกา

[๒๕] พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นสูง ๓๐ ศอก ประดับด้วยพระรัศมีเปล่งปลั่งดังทองคำที่ปากเบ้า

[๒๖] พระองค์มีพระชนมายุในขณะนั้น ๓๐,๐๐๐ ปี ทรงดำรงอยู่เท่านั้น ทรงช่วยให้ประชุมชนข้ามพ้นวัฏฏสงสารได้เป็นอันมาก

[๒๗] ทรงยกธรรมเจดีย์อันประดับด้วยผ้าคือธรรมขึ้นแล้ว ทรงร้อยพวงดอกไม้คือธรรมเสร็จแล้ว เสด็จปรินิพพานพร้อมด้วยพระสาวก[๒๘] พระองค์ทรงมีชนผู้เป็นสาวกที่งามวิลาสด้วยฤทธิ์อันยิ่งใหญ่ ทรงมีธรรมอันเป็นสิริเป็นเครื่องปรากฏ สิ่งทั้งปวงอันตรธานไปหมดแล้ว สังขารทั้งปวงว่างเปล่าหนอ[๒๙] พระโกนาคมนสัมพุทธเจ้าเสด็จปรินิพพาน ณ ปัพพตาราม พระธาตุของพระองค์แผ่กว้างไปในประเทศนั้น ๆ ฉะนี้แล

จบ โกนาคมนพุทธวงศ์ที่ ๒๓

๒๖. กัสสปพุทธวงศ์

ว่าด้วยพระประวัติพระกัสสปพุทธเจ้า

{๒๕} [๑] สมัยต่อจากพระโกนาคมนพุทธเจ้า มีพระสัมพุทธเจ้าผู้สูงสุดกว่าสรรพสัตว์ เป็นพระธรรมราชา มีพระรัศมีสว่างไสว มีพระนามว่ากัสสปะ[๒] ทรัพย์อันเป็นต้นทุนของตระกูลที่สัตว์เป็นอันมากบูชาพระองค์ ทรงทิ้งเสียแล้ว ให้ทานแก่พวกยาจก ยังฉันทะให้เต็ม ทรงทำลายกิเลสดังสัตว์ร้ายแล้วทรงบรรลุพระสัมโพธิญาณอันสูงสุด[๓] เมื่อพระกัสสปะผู้ทรงเป็นนายกของโลกทรงประกาศพระธรรมจักร ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๑ ได้มีแก่สัตว์ ๒๐,๐๐๐ โกฏิ

[๔] ในคราวเมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จจาริกไปในโลกตลอด ๔ เดือน ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๒ได้มีแก่สัตว์ ๑๐,๐๐๐ โกฏิ

[๕] ในคราวเมื่อพระองค์ทรงทำยมกปาฏิหาริย์แสดงฤทธิ์ต่าง ๆ ทรงประกาศพระญาณธาตุ ธรรมาภิสมัยครั้งที่ ๓ ได้มีแก่สัตว์ ๕,๐๐๐ โกฏิ[๖] ในคราวที่พระองค์ทรงแสดงธรรม ณ สุธัมมเทพนครอันรื่นรมย์ พระชินเจ้าทรงทำให้เทวดา ๓,๐๐๐ โกฏิได้ตรัสรู้

[๗] และในคราวทรงแสดงธรรมแก่มนุษย์ เทวดา และยักษ์อีกครั้งหนึ่ง ผู้ได้ตรัสรู้ธรรมนั้นจะคณนานับมิได้

[๘ ] แม้พระพุทธเจ้าผู้เป็นเทพยิ่งกว่าเทพพระองค์นั้นก็ทรงมีการประชุมพระสาวกขีณาสพ ผู้ปราศมลทิน ผู้มีจิตสงบ ผู้คงที่ ครั้งเดียว