พระวินัยปิฎก มหาวรรค · จัมเปยยขันธกะ
ปฏิโกสนา ๒ อย่าง เล่ม ๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๙๓–๑๙๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๘ ในจัมเปยยขันธกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระวินัยปิฎก มหาวรรค จัมเปยยขันธกะ ปฏิโกสนา ๒ อย่าง (ฉบับหลวง เล่ม ๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๗ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๕ หน้า ๓๐๓–๓๐๘
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุผู้ควรประพฤติมานัตเป็นที่ ๔ ให้ปริวาส ชักเข้าหาอาบัติเดิม ให้มานัต มีภิกษุผู้ประพฤติมานัตนั้นเป็นที่ ๒๐ อัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าสงฆ์มีภิกษุผู้ควรอัพภานเป็นที่ ๔ ให้ปริวาส ชักเข้าหาอาบัติเดิม ให้มานัต มีภิกษุผู้ควรอัพภานนั้นเป็นที่ ๒๐ อัพภาน กรรมนั้นใช้ไม่ได้ และไม่ควรทำ”
บุคคลผู้คัดค้าน ๒ ประเภท
{๑๙๓} [๓๙๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนคัดค้านในท่ามกลางสงฆ์ขึ้น บางคนคัดค้านไม่ขึ้น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ใครเล่าคัดค้านในท่ามกลางสงฆ์ไม่ขึ้น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุณีคัดค้านในท่ามกลางสงฆ์ไม่ขึ้น
สิกขมานา ...
สามเณร...
สามเณรี ...
ภิกษุผู้บอกลาสิกขา ...
ภิกษุผู้ต้องอันติมวัตถุ ...
ภิกษุผู้วิกลจริต ...
ภิกษุผู้มีจิตฟุ้งซ่าน ...
- ๑ปริวาส การอยู่ชดใช้ เรียกทั่วไปว่า การอยู่กรรม เป็นชื่อระเบียบปฏิบัติสำหรับการออกจาก อาบัติสังฆาทิเสส (วุฏฐานวิธี) ซึ่งภิกษุผู้ต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วปกปิดไว้จะต้องประพฤติเป็นการลงโทษตนเองชดใช้ให้ครบเท่าจำนวนวันที่ปิดอาบัติ ก่อนที่จะประพฤติมานัตอันเป็นขั้นตอนปกติของการออกจากอาบัติต่อไป ระหว่างอยู่ปริวาส ต้องประพฤติวัตรต่าง ๆ เช่น งดใช้สิทธิบางอย่าง ลดฐานะของตน และประจานตัว เป็นต้น (ดูเรื่องปริวาส ในปาริวาสิกขันธกะ และสมุจจยขันธกะ พระบาลีวินัยปิฎก จุลลวรรค ทุติยภาค : วิ.จุลฺ. (แปล) ๖)
ภิกษุผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนา ...
ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่เห็นอาบัติ ...
ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่ทำคืนอาบัติ ...
ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตรฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ...
บัณเฑาะก์ ...
ภิกษุลักเพศ ...
ภิกษุผู้เข้ารีตเดียรถีย์ ...
สัตว์ดิรัจฉาน ...
ภิกษุผู้ทำมาตุฆาต ...
ภิกษุผู้ทำปิตุฆาต ...
ภิกษุผู้ทำอรหันตฆาต ...
ภิกษุผู้ประทุษร้ายภิกษุณี ...
ภิกษุผู้ทำสังฆเภท ...
ภิกษุผู้ทำโลหิตุปบาท ...
อุภโตพยัญชนก ...
ภิกษุนานาสังวาส ...
ภิกษุผู้อยู่ในสีมาต่างกัน ...
ภิกษุผู้อยู่ในเวหาสด้วยฤทธิ์ ...
สงฆ์ทำกรรมแก่ผู้ใด ผู้นั้นคัดค้านในท่ามกลางสงฆ์ไม่ขึ้น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเหล่านี้แลคัดค้านในท่ามกลางสงฆ์ไม่ขึ้น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ใครเล่าคัดค้านในท่ามกลางสงฆ์ขึ้น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุปกตัตตะผู้มีสังวาสเสมอกัน อยู่ในสีมาเดียวกัน โดยที่สุดแม้ภิกษุผู้นั่งอยู่บนอาสนะติดกันบอกให้รู้ คัดค้านในท่ามกลางสงฆ์ขึ้น
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้แลคัดค้านในท่ามกลางสงฆ์ขึ้น”
๖. ว่าด้วยนิสสารณา ๒ อย่างเป็นต้น
{๑๙๔} [๓๙๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นิสสารณา การขับออกนี้มี ๒ อย่าง คือ มีบุคคลที่ยังไม่ถึงการขับออก ถ้าสงฆ์ขับเธอออก บางคนเป็นอันถูกขับออกดีแล้ว บางคนเป็นอันถูกขับออกไม่ดี
๑. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลประเภทใดที่ยังไม่ถึงการขับออก ถ้าสงฆ์ขับเธอออก เป็นอันถูกขับออกไม่ดี
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้บริสุทธิ์ ไม่มีอาบัติ ถ้าสงฆ์ขับเธอออก เป็นอันถูกขับออกไม่ดี ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เรากล่าวว่ายังไม่ถึงการขับออก ถ้าสงฆ์ขับเธอออก เป็นอันถูกขับออกไม่ดี
๒. อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย บุคคลประเภทใดที่ยังไม่ถึงการขับออก ถ้าสงฆ์ขับเธอออก เป็นอันถูกขับออกดีแล้ว
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด มีอาบัติมาก มีมารยาทไม่สมควร อยู่คลุกคลีกับคฤหัสถ์ด้วยการคลุกคลีอันไม่สมควร ถ้าสงฆ์ขับเธอออก เป็นอันถูกขับออกดีแล้ว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เรากล่าวว่ายังไม่ถึงการขับออก ถ้าสงฆ์ขับเธอออก เป็นอันขับออกดีแล้ว”
- ๑ภิกษุปกตัตตะ ภิกษุผู้มีภาวะปกติ คือภิกษุผู้มีศีลไม่วิบัติ ไม่ต้องอาบัติปาราชิก (วิ.อ. ๓/๒๔๐)
โอสารณา ๒ อย่าง
{๑๙๕} [๓๙๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โอสารณา การรับเข้าหมู่นี้มี ๒ อย่างคือ มีบุคคลที่ยังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ บางคนเป็นอันรับเข้าดีแล้ว บางคนเป็นอันรับเข้าไม่ดี๑. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็บุคคลประเภทใดที่ยังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ เป็นอันรับเข้าไม่ดีดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณเฑาะก์ยังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ เป็นอันรับเข้าไม่ดีคนลักเพศ ...
คนเข้ารีตเดียรถีย์ ...
สัตว์ดิรัจฉาน ...
คนทำมาตุฆาต ...
คนคนทำปิตุฆาต ...
คนทำอรหันตฆาต ...
คนประทุษร้ายภิกษุณี ...
คนทำสังฆเภท ...
คนทำโลหิตุปบาท ...
อุภโตพยัญชนกยังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ เป็นอันรับเข้าไม่ดี
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เรากล่าวว่ายังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ เป็นอันรับเข้าไม่ดี๒. อนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย บุคคลประเภทใดยังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ เป็นอันรับเข้าดีแล้ว
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนมือด้วน ยังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ เป็นอันรับเข้าดีแล้วคนเท้าด้วน ...
คนทั้งมือทั้งเท้าด้วน ...
คนหูขาด ...
คนจมูกแหว่ง ...
คนทั้งหูขาดทั้งจมูกแหว่ง ...
คนนิ้วมือนิ้วเท้าขาด …
คนมีง่ามมือง่ามเท้าขาด ...
คนเอ็นขาด ...
คนมือเป็นแผ่น ...
คนค่อม ...
คนเตี้ย ...
คนคอพอก ...
คนมีสักหมายโทษ ...
คนมีรอยเฆี่ยนด้วยหวาย ...
คนถูกออกหมายสั่งจับ ...
คนเท้าปุก ...
คนมีโรคเรื้อรัง ...
คนมีรูปร่างไม่สมประกอบ ...
คนตาบอดข้างเดียว ...
คนง่อย ...
คนกระจอก ...
คนเป็นอัมพาต ...
คนมีอิริยาบถขาด ...
คนชราทุพพลภาพ ...
คนตาบอดสองข้าง ...
คนใบ้ ...
คนหนวก ...
คนทั้งบอดทั้งใบ้ ...
คนทั้งบอดทั้งหนวก ...
คนทั้งใบ้ทั้งหนวก ...
คนทั้งบอดทั้งใบ้ทั้งหนวก ยังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ เป็นอันรับเข้าดีแล้ว
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เรากล่าวว่ายังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ เป็นอันรับเข้าดีแล้ว”
จบ วาสภคามภาณวารที่ ๑
๗. ว่าด้วยกรรมที่ไม่เป็นธรรมเป็นต้น
{๑๙๖} [๓๙๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ไม่เห็นอาบัติ สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว ท่านเห็นอาบัตินั้นไหม’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะเห็น’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่เห็นอาบัติ ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรมอนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ไม่ทำคืนอาบัติ สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัตินั้นแล้ว จงทำคืนอาบัตินั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะทำคืน’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่ทำคืนอาบัติ ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรม
จบ ปฏิโกสนา ๒ อย่าง