อุกเขปนียกรรมที่ไม่เป็นธรรม เล่ม ๕

คนมีอิริยาบถขาด ...

คนชราทุพพลภาพ ...

คนตาบอดสองข้าง ...

คนใบ้ ...

คนหนวก ...

คนทั้งบอดทั้งใบ้ ...

คนทั้งบอดทั้งหนวก ...

คนทั้งใบ้ทั้งหนวก ...

คนทั้งบอดทั้งใบ้ทั้งหนวก ยังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ เป็นอันรับเข้าดีแล้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลนี้เรากล่าวว่ายังไม่ถึงการรับเข้าหมู่ ถ้าสงฆ์รับเธอเข้าหมู่ เป็นอันรับเข้าดีแล้ว”

จบ วาสภคามภาณวารที่ ๑

๗. ว่าด้วยกรรมที่ไม่เป็นธรรมเป็นต้น

{๑๙๖} [๓๙๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ไม่เห็นอาบัติ สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว ท่านเห็นอาบัตินั้นไหม’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะเห็น’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่เห็นอาบัติ ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรมอนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ไม่ทำคืนอาบัติ สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัตินั้นแล้ว จงทำคืนอาบัตินั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะทำคืน’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่ทำคืนอาบัติ ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรม

อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านมีทิฏฐิอันชั่วช้า จงสละทิฏฐิอันชั่วช้านั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีทิฏฐิอันชั่วช้าที่จะสละ’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรมอนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ไม่เห็นอาบัติและไม่ทำคืนอาบัติ สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว ท่านเห็นอาบัตินั้นไหม จงทำคืนอาบัตินั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะเห็น ไม่มีอาบัติที่จะทำคืน’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่เห็นอาบัติหรือฐานไม่ทำคืนอาบัติ

ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรมอนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ไม่เห็นอาบัติและไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว ท่านเห็นอาบัตินั้นไหม ท่านมีทิฏฐิอันชั่วช้า จงสละทิฏฐิอันชั่วช้านั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะเห็น ไม่มีทิฏฐิอันชั่วช้าที่จะสละ’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่เห็นอาบัติ หรือฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรมอนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ไม่เห็นอาบัติและไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว จงทำคืนอาบัตินั้นเสีย ท่านมีทิฏฐิอันชั่วช้า จงสละทิฏฐิอันชั่วช้านั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะทำคืน ไม่มีทิฏฐิอันชั่วช้าที่จะสละ’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่ทำคืนอาบัติ หรือฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรมอนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ไม่เห็นอาบัติ ไม่ทำคืนอาบัติ ไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว ท่านเห็นอาบัตินั้นไหม จงทำคืนอาบัตินั้นเสีย

ท่านมีทิฏฐิอันชั่วช้า จงสละทิฏฐิอันชั่วช้านั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะเห็น ไม่มีอาบัติที่จะทำคืน ไม่มีทิฏฐิอันชั่วช้าที่จะสละ’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่เห็นอาบัติ ฐานไม่ทำคืนอาบัติ หรือฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรม

{๑๙๗} [๓๙๘] อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้เห็นอาบัติ สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว ท่านเห็นอาบัตินั้นไหม’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมเห็นขอรับ’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่เห็นอาบัติ ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรม

อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ทำคืนอาบัติ สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัตินั้นแล้ว จงทำคืนอาบัตินั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมจักทำคืนขอรับ’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่ทำคืนอาบัติ ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรม

อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้สละทิฏฐิอันชั่วช้า สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านมีทิฏฐิอันชั่วช้า จงสละทิฏฐิอันชั่วช้านั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมจักสละขอรับ’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรม

อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้เห็นอาบัติและทำคืนอาบัติ...

... เป็นผู้เห็นอาบัติ และสละทิฏฐิอันชั่วช้า

... เป็นผู้ทำคืนอาบัติ และสละทิฏฐิอันชั่วช้า

... เป็นผู้เห็นอาบัติ ทำคืนอาบัติ และสละทิฏฐิอันชั่วช้า สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูปหรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว ท่านเห็นอาบัตินั้นไหม จงทำคืนอาบัตินั้น ท่านมีทิฏฐิอันชั่วช้า จงสละทิฏฐิอันชั่วช้านั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมเห็นขอรับ ผมจักทำคืนขอรับ ผมจักสละขอรับ’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่เห็นอาบัติ ฐานไม่ทำคืนอาบัติ หรือฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรม”

อุกเขปนียกรรมที่เป็นธรรม

{๑๙๘} [๓๙๙] “อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้เห็นอาบัติ สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว ท่านเห็นอาบัตินั้นไหม’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะเห็น’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่เห็นอาบัติ ชื่อว่ากรรมเป็นธรรม

อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ทำคืนอาบัติ สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว จงทำคืนอาบัตินั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะทำคืน’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่ทำคืนอาบัติ ชื่อว่ากรรมเป็นธรรม

อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้สละทิฏฐิอันชั่วช้า สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านมีทิฏฐิอันชั่วช้า จงสละทิฏฐิอันชั่วช้านั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีทิฏฐิอันชั่วช้าที่จะสละ’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ชื่อว่ากรรมเป็นธรรม

อนึ่ง ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้เห็นอาบัติ และทำคืนอาบัติ ...

... เป็นผู้เห็นอาบัติ และสละทิฏฐิอันชั่วช้า ...

... เป็นผู้ทำคืนอาบัติ และสละทิฏฐิอันชั่วช้า ...

... เป็นผู้เห็นอาบัติ ทำคืนอาบัติ และสละทิฏฐิอันชั่วช้า สงฆ์ หรือภิกษุหลายรูป หรือภิกษุรูปเดียวโจทเธอว่า ‘อาวุโส ท่านต้องอาบัติแล้ว ท่านเห็นอาบัตินั้นไหม จงทำคืนอาบัตินั้นเสีย ท่านมีทิฏฐิอันชั่วช้า จงสละทิฏฐิอันชั่วช้านั้นเสีย’ เธอพูดอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย ผมไม่มีอาบัติที่จะเห็น ไม่มีอาบัติที่จะทำคืน ไม่มีทิฏฐิอันชั่วช้าที่จะสละ’ สงฆ์ยกวัตรเธอฐานไม่เห็นอาบัติ ฐานไม่ทำคืนอาบัติ และฐานไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้า ชื่อว่ากรรมเป็นธรรม”

๘. ว่าด้วยข้อทูลถามของพระอุบาลี

พระอุบาลีทูลถามปัพพาชนียกรรมเป็นต้น

{๑๙๙} [๔๐๐] ครั้งนั้นแล ท่านพระอุบาลีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กรรมที่ควรทำในที่พร้อมหน้า เเต่สงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันกลับทำในที่ลับหลัง การกระทำนั้นชื่อว่ากรรมเป็นธรรมเป็นวินัยหรือหนอ พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “อุบาลี การกระทำนั้นชื่อว่ากรรมไม่เป็นธรรมไม่เป็นวินัย”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สงฆ์พร้อมเพรียงกันทำกรรมที่ควรสอบถาม แต่ทำโดยไม่สอบถาม ทำกรรมที่ควรทำตามปฏิญาณ แต่ทำโดยมิได้ปฏิญาณ ให้อมูฬหวินัยแก่ภิกษุผู้ควรสติวินัย ทำตัสสปาปิยสิกากรรมแก่ภิกษุผู้ควรอมูฬหวินัย ทำตัชชนียกรรมแก่ภิกษุผู้ควรตัสสปาปิยสิกากรรม ทำนิยสกรรมแก่ภิกษุผู้ควรตัชชนียกรรม ทำปัพพาชนียกรรมแก่ภิกษุผู้