หมวด ๖ เล่ม ๘

ถืออยู่ในเสนาสนะตามที่จัดไว้ ๑ ถือนั่งฉันที่อาสนะเดียว ๑ ถือการห้ามภัตที่ถวายทีหลัง ๑ ถือฉันข้าวในบาตร ๑ อุโบสถ ๑ ปรารณา ๑ อาบัติและมิใช่อาบัติ ๑

บทฝ่ายดำและฝ่ายขาวดังข้างต้นนี้ สำหรับภิกษุณีก็เหมือนกัน กรรมที่ไม่น่าเลื่อมใส ๑ กรรมที่น่าเลื่อมใส ๑ กรรมที่ไม่น่าเลื่อมใสและน่าเลื่อมใสอื่นอีก ๒ อย่าง ๑

ภิกษุเข้าไปสู่ตระกูล ๑ ภิกษุคลุกคลีอยู่เกินขอบ เขต ๑ พืช ๑ ผลไม้ควรแก่สมณะ ๑ วิสุทธิ ๑ วิสุทธิแม้อื่นอีก ๑ อานิสงส์การทรงพระวินัย ๑ การงดปาติโมกข์ ไม่เป็นธรรม ๑ การงดปาติโมกข์เป็นธรรม ๑ เป็นอันจบหมวด ๕ ล้วนที่กล่าวแล้ว

๖. ฉักกวาร หมวด ๖

ว่าด้วยความไม่เคารพเป็นต้น

{๙๘๘} [๓๒๖] ความไม่เคารพมี ๖ ความเคารพมี ๖ วินีตวัตถุมี ๖ สามีจิกรรมมี ๖ สมุฏฐานแห่งอาบัติมี ๖ อาบัติมีอันตัดเป็นวินัยกรรมมี ๖ ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๖ การทรงวินัยมีอานิสงส์ ๖ สิกขาบทที่ว่าด้วยอย่างยิ่งมี ๖ ภิกษุอยู่ปราศจากไตรจีวร ๖ ราตรี จีวรมี ๖ ชนิด นํ้าย้อมมี ๖ ชนิด อาบัติเกิดทางกายกับจิต มิใช่ทางวาจามี ๖ อาบัติเกิดทางวาจากับจิต มิใช่ทางกายมี ๖ อาบัติเกิดทางกายวาจากับจิตมี ๖ กรรมมี ๖ มูลแห่งวิวาทมี ๖ มูลแห่งการโจทมี ๖ สาราณียธรรมมี ๖ ผ้าอาบนํ้าฝนยาว ๖ คืบพระสุคต จีวรพระสุคตกว้าง ๖ คืบพระสุคต นิสสัยระงับจากพระอาจารย์มี ๖ อนุบัญญัติในการอาบนํ้ามี ๖ ภิกษุถือเอาจีวรที่ทำค้างไว้แล้วหลีกไป เก็บเอาจีวรที่ทำค้างแล้วหลีกไป

ว่าด้วยองค์คุณแห่งพระอุปัชฌาย์ ๖

{๙๘๙} ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๖ ควรให้อุปสมบท ควรให้นิสสัย ควรให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้ประกอบด้วยกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ

๒. เป็นผู้ประกอบด้วยกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ

๓. เป็นผู้ประกอบด้วยกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ

๔. เป็นผู้ประกอบด้วยกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ

๕. เป็นผู้ประกอบด้วยกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็นของพระ อเสขะ

๖. เป็นผู้มีพรรษาครบ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๖ ควรให้อุปสมบท ควรให้นิสสัย ควรให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. ตนเองเป็นผู้ประกอบด้วยกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ และชักชวนผู้อื่นในกองศีลอันเป็นของพระอเสขะ๒. ตนเองเป็นผู้ประกอบด้วยกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ และชักชวนผู้อื่นในกองสมาธิอันเป็นของพระอเสขะ๓. ตนเองเป็นผู้ประกอบด้วยกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ และชักชวนผู้อื่นในกองปัญญาอันเป็นของพระอเสขะ๔. ตนเองเป็นผู้ประกอบด้วยกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ และชักชวนผู้อื่นในกองวิมุตติอันเป็นของพระอเสขะ๕. ตนเองเป็นผู้ประกอบด้วยกองวิมุตติญาณทัสสนะอันเป็น ของพระอเสขะและชักชวนผู้อื่นในกองวิมุตติญาณทัสสนะ อันเป็นของพระอเสขะ

๖. ตนเองเป็นผู้มีพรรษาครบ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๖ ควรให้อุปสมบท ควรให้นิสสัย ควรให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้มีศรัทธา ๒. เป็นผู้มีหิริ

๓. เป็นผู้มีโอตตัปปะ ๔. เป็นผู้ปรารภความเพียร

๕. เป็นผู้มีสติตั้งมั่น

๖. มีพรรษาครบ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๖ ควรให้อุปสมบท ควรให้นิสสัย ควรให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. เป็นผู้ไม่วิบัติด้วยศีลในอธิศีล

๒. เป็นผู้ไม่วิบัติด้วยอาจาระในอัชฌาจาร

๓. เป็นผู้ไม่วิบัติด้วยทิฏฐิในอติทิฏฐิ

๔. เป็นพหูสูต ๕. เป็นผู้มีปัญญา

๖. มีพรรษาครบ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๖ ควรให้อุปสมบท ควรให้นิสสัย ควรให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. สามารถพยาบาลเองหรือให้ผู้อื่นพยาบาลอันเตวาสิกหรือ สัทธิวิหาริกผู้อาพาธ๒. สามารถระงับเองหรือให้ผู้อื่นช่วยระงับความกระสันอันเกิดขึ้นแล้ว

๓. สามารถบรรเทาเองหรือให้ผู้อื่นช่วยบรรเทาความเบื่อหน่ายอันเกิดขึ้นโดยธรรม

๔. รู้จักอาบัติ

๕. รู้จักวิธีออกจากอาบัติ

๖. มีพรรษาครบ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๖ ควรให้อุปสมบท ควรให้นิสสัย ควรให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ๑. สามารถฝึกปรืออันเตวาสิกหรือสัทธิวิหาริกในสิกขาอันเป็น อภิสมาจาร๒. สามารถแนะนำอันเตวาสิกหรือสัทธิวิหาริกในสิกขาเป็นส่วน เบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์

๓. สามารถแนะนำในธรรมอันยิ่งขึ้นไป

๔. สามารถแนะนำในวินัยอันยิ่งขึ้นไป

๕. สามารถเปลื้องความเห็นผิดอันเกิดขึ้นแล้วโดยธรรม

๖. มีพรรษาครบ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์แม้อื่นอีก ๖ ควรให้อุปสมบท ควรให้นิสสัย ควรให้สามเณรอุปัฏฐาก คือ

๑. รู้อาบัติ ๒. รู้สิ่งมิใช่อาบัติ

๓. รู้อาบัติเบา ๔. รู้อาบัติหนัก

๕. จำปาติโมกข์ทั้งสองได้ดีโดยพิสดาร จำแนกได้ดี สวดได้คล่องแคล่วดี วินิจฉัยได้ถูกต้องโดยสูตร โดยอนุพยัญชนะ

๖. มีพรรษาครบ ๑๐ หรือมีพรรษาเกิน ๑๐

ว่าด้วยการงดปาติโมกข์

{๙๙๐} การงดปาติโมกข์ไม่เป็นธรรมมี ๖ การงดปาติโมกข์เป็นธรรมมี ๖

จบ ฉักกวาร หมวด ๖

หัวข้อประจำหมวด

{๙๙๑} อคารวะ ๑ คารวะ ๑ วินีตวัตถุ ๑ สามีจิกรรม ๑ สมุฏฐานแห่งอาบัติ ๑ สิกขาบทมีการตัดเป็นวินัยกรรม ๑ อาการ ๑ อานิสงส์ ๑

สิกขาบทว่าด้วยอย่างยิ่ง ๑ อยู่ปราศ ๖ ราตรี ๑ จีวร ๑ นํ้าย้อม ๑ อาบัติเกิดทางกายกับจิต ๑ วาจากับจิต ๑

กาย วาจา และจิต ๑ กรรม ๑ มูลเหตุแห่งวิวาท ๑ มูลเหตุแห่งการโจท ๑ ด้านยาว ๑ ด้านกว้าง ๑ นิสสัยระงับ ๑

อนุบัญญัติ ๑ ถือเอาจีวรที่ทำค้าง ๑ เก็บเอาจีวรที่ทำค้าง ๑ อเสขธรรม ๑ ชักชวนผู้อื่นในอเสขธรรม ๑ มีศรัทธา ๑ อธิศีล ๑ พยาบาลผู้อาพาธ ๑ ฝึกปรือในอภิสมาจาร ๑ รู้อาบัติ ๑ การงดปาติโมกข์ไม่เป็นธรรม ๑ การงดปาติโมกข์เป็นธรรม ๑

๗. สัตตกวาร หมวด ๗

ว่าด้วยอาบัติเป็นต้น

{๙๙๒} [๓๒๗] อาบัติมี ๗ กองอาบัติมี ๗ วินีตวัตถุมี ๗ สามีจิกรรมมี ๗ ทำตามปฏิญญาไม่ชอบธรรมมี ๗ ทำตามปฏิญญาชอบธรรมมี ๗ กิจ ๗ อย่าง ภิกษุไปด้วยสัตตาหกรณียะไม่ต้องอาบัติ การทรงวินัยมีอานิสงส์ ๗ สิกขาบทว่าด้วยอย่างยิ่งมี ๗ เพราะอรุณขึ้นไปเป็นนิสสัคคีย์มี ๗ สมถะมี ๗ กรรมมี ๗ ข้าวเปลือกดิบมี ๗ สร้างกุฎีด้านกว้างร่วมใน ๗ คืบ