หมวด ๔ เล่ม ๘

สนทนา ๑ อุปสมบท ๑ นิสสัย ๑ ให้สามเณรอุปัฏฐาก ๑ อุโบสถ ๓ หมวด ๓ อย่าง ๑ ปวารณา ๓ หมวด ๓ อย่าง ๑เกิดในอบาย ๑ อกุศล ๑ กุศล ๑ ทุจริต ๑ สุจริต ๑ โภชนะ ๓ อย่าง ๑ อสัทธรรม ๑ สมมติ ๑ เขียงรองเท้า ๑ สิ่งของถูเท้า ๑ หัวข้อตามที่กล่าวนี้รวมอยู่ในหมวด ๓

๔. จตุกกวาร หมวด ๔

ว่าด้วยการต้องและการออกจากอาบัติเป็นต้น

{๙๖๕} [๓๒๔] อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยวาจาของตน ออกด้วยวาจาของผู้อื่น มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยวาจาของผู้อื่น ออกด้วยวาจาของตน มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยวาจาของตน ออกด้วยวาจาของตน มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยวาจาของผู้อื่น ออกด้วยวาจาของผู้อื่น มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยกาย ออกด้วยวาจา มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยวาจา ออกด้วยกาย มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยกาย ออกด้วยกาย มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยวาจา ออกด้วยวาจา มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุหลับแล้วจึงต้อง ตื่นแล้วจึงออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุตื่นแล้วจึงต้อง หลับแล้วจึงออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุหลับแล้วจึงต้อง หลับแล้วจึงออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุตื่นแล้วจึงต้อง ตื่นแล้วจึงออกมีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่ตั้งใจจึงต้อง ตั้งใจจึงออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุตั้งใจจึงต้อง ไม่ตั้งใจจึงออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่ตั้งใจจึงต้อง ไม่ตั้งใจจึงออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุตั้งใจจึงต้อง ตั้งใจจึงออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องอยู่จึงแสดง แสดงอยู่จึงต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องอยู่จึงออก ออกอยู่จึงต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยกรรม ออกด้วยสิ่งมิใช่กรรม มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยสิ่งมิใช่กรรม ออกด้วยกรรม มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยกรรม ออกด้วยกรรม มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องด้วยสิ่งมิใช่กรรม ออกด้วยสิ่งมิใช่กรรม มีอยู่

ว่าด้วยโวหารอันไม่ประเสริฐเป็นต้น

{๙๖๖} โวหารอันไม่ประเสริฐ (อนริยโวหาร) มี ๔ คือ

๑. การกล่าวในสิ่งที่ไม่เห็นว่าเห็น

๒. การกล่าวในสิ่งที่ไม่ได้ยินว่าได้ยิน

๓. การกล่าวในสิ่งที่ไม่ทราบว่าทราบ

๔. การกล่าวในสิ่งที่ไม่รู้ว่ารู้

โวหารอันประเสริฐ (อริยโวหาร) มี ๔ คือ

๑. การกล่าวในสิ่งที่ไม่เห็นว่าไม่เห็น

๒. การกล่าวในสิ่งที่ไม่ได้ยินว่าไม่ได้ยิน

๓. การกล่าวในสิ่งที่ไม่ทราบว่าไม่ทราบ

๔. การกล่าวในสิ่งที่ไม่รู้ว่าไม่รู้

โวหารอันไม่ประเสริฐแม้อื่นอีกมี ๔ คือ

๑. การกล่าวในสิ่งที่เห็นว่าไม่ได้เห็น

๒. การกล่าวในสิ่งที่ได้ยินว่าไม่ได้ยิน

๓. การกล่าวในสิ่งที่ทราบว่าไม่ทราบ

๔. การกล่าวในสิ่งที่รู้ว่าไม่รู้

โวหารอันประเสริฐมี ๔ คือ

๑. การกล่าวในสิ่งที่เห็นว่าได้เห็น

๒. การกล่าวในสิ่งที่ได้ยินว่าได้ยิน

๓. การกล่าวในสิ่งที่ทราบว่าทราบ

๔. การกล่าวในสิ่งที่รู้ว่ารู้

ปาราชิกของภิกษุที่ทั่วไปกับภิกษุณีมี ๔

ปาราชิกของภิกษุณีที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุมี ๔

บริขารมี ๔ คือ

๑. บริขารควรรักษา คุ้มครอง นับว่าเป็นสมบัติของเรา ควรใช้สอย

๒. บริขารควรรักษา คุ้มครอง แต่ไม่นับว่าเป็นสมบัติของเรา ควรใช้สอย๓. บริขารควรรักษา คุ้มครอง แต่ไม่นับว่าเป็นสมบัติของเรา ไม่ควรใช้สอย๔. บริขารไม่ควรรักษา ไม่ควรคุ้มครอง ไม่นับว่าเป็นสมบัติของเรา ไม่ควรใช้สอย

ว่าด้วยการต้องและออกจากอาบัติเป็นต้น

{๙๖๗} อาบัติที่ภิกษุต้องต่อหน้า ออกลับหลัง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องลับหลัง ออกต่อหน้า มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องต่อหน้า ออกต่อหน้า มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องลับหลัง ออกลับหลัง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่รู้อยู่ จึงต้อง รู้อยู่ จึงออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุรู้อยู่ จึงต้อง ไม่รู้อยู่ จึงออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุรู้อยู่ จึงต้อง รู้อยู่ จึงออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่รู้อยู่ จึงต้อง ไม่รู้อยู่ จึงออก มีอยู่

ว่าด้วยการต้องอาบัติเป็นต้น

{๙๖๘} ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๔ คือ

๑. ต้องด้วยกาย ๒. ต้องด้วยวาจา

๓. ต้องด้วยกายด้วยวาจา ๔. ต้องด้วยกรรมวาจา

ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการแม้อื่นอีก ๔ คือ

๑. ในท่ามกลางสงฆ์ ๒. ในท่ามกลางคณะ

๓. ในสำนักบุคคล ๔. เพราะเพศเปลี่ยนไป

ภิกษุออกจากอาบัติด้วยอาการ ๔ คือ

๑. ออกด้วยกาย ๒. ออกด้วยวาจา

๓. ออกด้วยกายด้วยวาจา ๔. ออกด้วยกรรมวาจา

ภิกษุออกจากอาบัติด้วยอาการแม้อื่นอีก ๔ คือ

๑. ในท่ามกลางสงฆ์ ๒. ในท่ามกลางคณะ

๓. ในสำนักบุคคล ๔. เพราะเพศเปลี่ยนไป

ภิกษุละเพศบุรุษ ตั้งอยู่ในเพศสตรี พร้อมกับได้เพศใหม่ วิญญัติย่อมระงับไป บัญญัติย่อมดับไปภิกษุณีละเพศสตรี ตั้งอยู่ในเพศบุรุษ พร้อมกับได้เพศใหม่ วิญญัติย่อมระงับไป บัญญัติย่อมดับไป

การโจทมี ๔ คือ

๑. โจทด้วยศีลวิบัติ ๒. โจทด้วยอาจารวิบัติ

๓. โจทด้วยทิฏฐิวิบัติ ๔. โจทด้วยอาชีววิบัติ

ปริวาสมี ๔ คือ

๑. ปฏิจฉันนปริวาส ๒. อัปปฏิจฉันนปริวาส

๓. สุทธันตปริวาส ๔. สโมธานปริวาส

มานัตมี ๔ คือ

๑. ปฏิจฉันนมานัต ๒. อัปปฏิจฉันนมานัต

๓. ปักขมานัต ๔. สโมธานมานัต

รัตติเฉทของมานัตตจาริกภิกษุมี ๔ คือ

๑. อยู่ร่วม ๒. อยู่ปราศ

๓. ไม่บอก ๔. ประพฤติในคณะอันหย่อน

พระบัญญัติที่ทรงยกขึ้นแสดงเองคือมหาปเทสมี ๔

ของที่รับประเคนไว้ฉันมี ๔ คือ

๑. ยาวกาลิก ๒. ยามกาลิก

๓. สัตตาหกาลิก ๔. ยาวชีวิก

ยามหาวิกัฏมี ๔ คือ

๑. คูถ ๒. มูตร

๓. เถ้า ๔. ดิน

กรรมมี ๔ คือ

๑. อปโลกนกรรม ๒. ญัตติกรรม

๓. ญัตติทุติยกรรม ๔. ญัตติจตุตถกรรม

กรรมแม้อื่นอีก ๔ คือ

๑. กรรมเป็นวรรคโดยอธรรม

๒. กรรมพร้อมเพรียงโดยอธรรม

๓. กรรมเป็นวรรคโดยธรรม

๔. กรรมพร้อมเพรียงโดยธรรม

วิบัติมี ๔ คือ

๑. ศีลวิบัติ ๒. อาจารวิบัติ

๓. ทิฏฐิวิบัติ ๔. อาชีววิบัติ

อธิกรณ์มี ๔ คือ

๑. วิวาทาธิกรณ์ ๒. อนุวาทาธิกรณ์

๓. อาปัตตาธิกรณ์ ๔. กิจจาธิกรณ์

ผู้ประทุษร้ายบริษัทมี ๔ คือ

๑. ภิกษุผู้ทุศีล มีธรรมทราม เป็นผู้ประทุษร้ายบริษัท

๒. ภิกษุณีผู้ทุศีล มีธรรมทราม เป็นผู้ประทุษร้ายบริษัท

๓. อุบาสกผู้ทุศีล มีธรรมทราม เป็นผู้ประทุษร้ายบริษัท

๔. อุบาสิกาผู้ทุศีล มีธรรมทราม เป็นผู้ประทุษร้ายบริษัท

ผู้ยังบริษัทให้งามมี ๔ คือ

๑. ภิกษุผู้มีศีล มีธรรมงาม เป็นผู้ยังบริษัทให้งาม

๒. ภิกษุณีผู้มีศีล มีธรรมงาม เป็นผู้ยังบริษัทให้งาม

๓. อุบาสกผู้มีศีล มีธรรมงาม เป็นผู้ยังบริษัทให้งาม

๔. อุบาสิกาผู้มีศีล มีธรรมงาม เป็นผู้ยังบริษัทให้งาม

ว่าด้วยพระอาคันตุกะเป็นต้น

{๙๖๙} อาบัติที่ภิกษุอาคันตุกะต้อง ภิกษุเจ้าถิ่นไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุเจ้าถิ่นต้อง ภิกษุอาคันตุกะไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุอาคันตุกะและภิกษุเจ้าถิ่นต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุอาคันตุกะและภิกษุเจ้าถิ่นไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุผู้เตรียมไปต้อง ภิกษุเจ้าถิ่นไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุเจ้าถิ่นต้อง ภิกษุผู้เตรียมไปไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุผู้เตรียมไปและภิกษุเจ้าถิ่นต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุผู้เตรียมไปและภิกษุเจ้าถิ่นไม่ต้อง มีอยู่

ว่าด้วยสิกขาบทมีวัตถุต่างกันเป็นต้น

{๙๗๐} ความที่สิกขาบทมีวัตถุต่างกันมีอยู่ ความที่สิกขาบทมีอาบัติต่างกันไม่มีความที่สิกขาบทมีอาบัติต่างกันมีอยู่ ความที่สิกขาบทมีวัตถุต่างกันไม่มี

ความที่สิกขาบทมีวัตถุต่างกันและมีอาบัติต่างกันมีอยู่

ความที่สิกขาบทมีวัตถุต่างกันและมีอาบัติต่างกันไม่มีเลย

ความที่สิกขาบทมีวัตถุเป็นสภาคกันมีอยู่ ความที่สิกขาบทมีอาบัติเป็น สภาคกันไม่มีความที่สิกขาบทมีอาบัติเป็นสภาคกันมีอยู่ ความที่สิกขาบทมีวัตถุเป็น สภาคกันไม่มีความที่สิกขาบทมีวัตถุเป็นสภาคกันและมีอาบัติเป็นสภาคกันมีอยู่ ความที่สิกขาบทมีวัตถุเป็นสภาคกันและมีอาบัติเป็นสภาคกันไม่มีเลย

ว่าด้วยพระอุปัชฌาย์ต้องอาบัติเป็นต้น

{๙๗๑} อาบัติที่พระอุปัชฌาย์ต้อง สัทธิวิหาริกไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่สัทธิวิหาริกต้อง พระอุปัชฌาย์ไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่ทั้งพระอุปัชฌาย์ทั้งสัทธิวิหาริกต้อง มีอยู่

อาบัติที่ทั้งพระอุปัชฌาย์ทั้งสัทธิวิหาริกไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่พระอาจารย์ต้อง อันเตวาสิกไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่อันเตวาสิกต้อง พระอาจารย์ไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่ทั้งพระอาจารย์ทั้งอันเตวาสิกต้อง มีอยู่

อาบัติที่ทั้งพระอาจารย์ทั้งอันเตวาสิกไม่ต้อง มีอยู่

ว่าด้วยปัจจัยแห่งการขาดพรรษาไม่ต้องอาบัติเป็นต้น

{๙๗๒} การขาดพรรษาไม่ต้องอาบัติมีปัจจัย ๔ คือ

๑. สงฆ์แตกกัน

๒. มีพวกภิกษุประสงค์จะทำลายสงฆ์

๓. มีอันตรายแก่ชีวิต

๔. มีอันตรายแก่พรหมจรรย์

วจีทุจริตมี ๔ คือ

๑. พูดเท็จ ๒. พูดส่อเสียด

๓. พูดคำหยาบ ๔. พูดเพ้อเจ้อ

วจีสุจริตมี ๔ คือ

๑. พูดจริง ๒. พูดไม่ส่อเสียด

๓. พูดคำสุภาพ ๔. พูดพอประมาณ

ว่าด้วยถือเอาทรัพย์เป็นต้น

{๙๗๓} ภิกษุลักทรัพย์เอง ต้องอาบัติหนัก ใช้ผู้อื่น ต้องอาบัติเบา มีอยู่ภิกษุลักทรัพย์เอง ต้องอาบัติเบา ใช้ผู้อื่น ต้องอาบัติหนัก มีอยู่

ภิกษุลักทรัพย์เองก็ดี ใช้ผู้อื่นก็ดี ต้องอาบัติหนัก มีอยู่

ภิกษุลักทรัพย์เองก็ดี ใช้ผู้อื่นก็ดี ต้องอาบัติเบา มีอยู่

บุคคลที่ควรอภิวาท แต่ไม่ควรลุกรับ มีอยู่

บุคคลที่ควรลุกรับ แต่ไม่ควรอภิวาท มีอยู่

บุคคลที่ควรอภิวาทและควรลุกรับ มีอยู่

บุคคลที่ไม่ควรอภิวาทและไม่ควรลุกรับ มีอยู่

บุคคลที่ควรแก่อาสนะ แต่ไม่ควรอภิวาท มีอยู่

บุคคลที่ควรอภิวาท แต่ไม่ควรแก่อาสนะ มีอยู่

บุคคลที่ควรแก่อาสนะและควรอภิวาท มีอยู่

บุคคลที่ไม่ควรแก่อาสนะและไม่ควรอภิวาท มีอยู่

ว่าด้วยต้องอาบัติในกาลเป็นต้น

{๙๗๔} อาบัติที่ภิกษุต้องในกาล ไม่ต้องในเวลาวิกาล มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในเวลาวิกาล ไม่ต้องในกาล มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในกาลและในเวลาวิกาล มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่ต้องในกาลและในเวลาวิกาล มีอยู่

กาลิกที่รับประเคนแล้วควรในกาล ไม่ควรในเวลาวิกาล มีอยู่

กาลิกที่รับประเคนแล้วควรในเวลาวิกาล ไม่ควรในกาล มีอยู่

กาลิกที่รับประเคนแล้วควรในกาลและในเวลาวิกาล มีอยู่

กาลิกที่รับประเคนแล้วไม่ควรในกาลและในเวลาวิกาล มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในปัจจันติมชนบท ไม่ต้องในมัชฌิมชนบท มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในมัชฌิมชนบท ไม่ต้องในปัจจันติมชนบท มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในปัจจันติมชนบทและในมัชฌิมชนบท มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่ต้องในปัจจันติมชนบทและในมัชฌิมชนบท มีอยู่

วัตถุที่ควรในปัจจันติมชนบท ไม่ควรในมัชฌิมชนบท มีอยู่

วัตถุที่ควรในมัชฌิมชนบท ไม่ควรในปัจจันติมชนบท มีอยู่

วัตถุที่ควรในปัจจันติมชนบทและมัชฌิมชนบท มีอยู่

วัตถุที่ไม่ควรในปัจจันติมชนบทและมัชฌิมชนบท มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในภายใน ไม่ต้องในภายนอก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในภายนอก ไม่ต้องในภายใน มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในภายในและในภายนอก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่ต้องในภายในและในภายนอก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องภายในสีมา ไม่ต้องภายนอกสีมา มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องภายนอกสีมา ไม่ต้องภายในสีมา มีอยู

อาบัติที่ภิกษุต้องภายในสีมาและภายนอกสีมา มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่ต้องภายในสีมาและภายนอกสีมา มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในบ้าน ไม่ต้องในป่า มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในป่า ไม่ต้องในบ้าน มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุต้องในบ้านและในป่า มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่ต้องในบ้านและในป่า มีอยู่

ว่าด้วยการโจทเป็นต้น

{๙๗๕} การโจทมี ๔ คือ

๑. โจทชี้วัตถุ ๒. โจทชี้อาบัติ

๓. โจทห้ามสังวาส ๔. โจทห้ามสามีจิกรรม

กิจเบื้องต้นมี ๔

ความพร้อมพรั่งที่ถึงที่แล้วมี ๔

อาบัติปาจิตตีย์มีเหตุมิใช่อย่างอื่นมี ๔

สมมติภิกษุมี ๔

ถึงอคติมี ๔ คือ

๑. ถึงฉันทาคติ ๒. ถึงโทสาคติ

๓. ถึงโมหาคติ ๔. ถึงภยาคติ

ไม่ถึงอคติมี ๔ คือ

๑. ไม่ถึงฉันทาคติ ๒. ไม่ถึงโทสาคติ

๓. ไม่ถึงโมหาคติ ๔. ไม่ถึงภยาคติ

ภิกษุอลัชชีผู้ประกอบด้วยองค์ ๔ ย่อมทำลายสงฆ์ คือ

๑. ถึงฉันทาคติ ๒. ถึงโทสาคติ

๓. ถึงโมหาคติ ๔. ถึงภยาคติ

ภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รักผู้ประกอบด้วยองค์ ๔ ย่อมสมานสงฆ์ผู้แตกกันแล้ว ให้สามัคคี คือ

๑. ไม่ถึงฉันทาคติ ๒. ไม่ถึงโทสาคติ

๓. ไม่ถึงโมหาคติ ๔. ไม่ถึงภยาคติ

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๔ อันภิกษุทั้งหลายไม่พึงถามวินัย คือ

๑. ถึงฉันทาคติ ๒. ถึงโทสาคติ

๓. ถึงโมหาคติ ๔. ถึงภยาคติ

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๔ ไม่พึงถามวินัย คือ

๑. ถึงฉันทาคติ ๒. ถึงโทสาคติ

๓. ถึงโมหาคติ ๔. ถึงภยาคติ

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๔ อันภิกษุทั้งหลายไม่พึงตอบวินัย คือ

๑. ถึงฉันทาคติ ๒. ถึงโทสาคติ

๓. ถึงโมหาคติ ๔. ถึงภยาคติ

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๔ ไม่พึงตอบวินัย คือ

๑. ถึงฉันทาคติ ๒. ถึงโทสาคติ

๓. ถึงโมหาคติ ๔. ถึงภยาคติ

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๔ ไม่พึงให้คำซักถาม คือ

๑. ถึงฉันทาคติ ๒. ถึงโทสาคติ

๓. ถึงโมหาคติ ๔. ถึงภยาคติ

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๔ อันภิกษุทั้งหลายไม่พึงสนทนาวินัยด้วย คือ

๑. ถึงฉันทาคติ ๒. ถึงโทสาคติ

๓. ถึงโมหาคติ ๔. ถึงภยาคติ

ว่าด้วยภิกษุอาพาธต้องอาบัติเป็นต้น

{๙๗๖} อาบัติที่ภิกษุอาพาธต้อง ไม่อาพาธไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่อาพาธต้อง อาพาธไม่ต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุอาพาธก็ตาม ไม่อาพาธก็ตาม ก็ต้อง มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุอาพาธก็ตาม ไม่อาพาธก็ตาม ไม่ต้อง มีอยู่

การงดปาติโมกข์

การงดปาติโมกข์ที่ไม่เป็นธรรมมี ๔

การงดปาติโมกข์ที่เป็นธรรมมี ๔

จบ จตุกกวาร หมวด ๔

หัวข้อประจำหมวด

{๙๗๘} วาจาของตน ๑ กาย ๑ หลับ ๑ ไม่ตั้งใจ ๑ ต้องอาบัติ ๑ กรรม ๑ โวหาร ๔ อย่าง ๑

ปาราชิกของภิกษุ ๑ ปาราชิกของภิกษุณี ๑ บริขาร ๑ ต่อหน้า ๑ ไม่รู้ ๑ กาย ๑ ท่ามกลาง ๑ ออกจากอาบัติ ๒ อย่าง ๑ได้เพศใหม่ ๑ โจท ๑ ปริวาส ๑ มานัต ๑ รัตติเฉทของมานัตตจาริกภิกษุ ๑ พระบัญญัติที่ทรงยกขึ้นแสดงเอง ๑ กาลิกที่รับประเคน ๑ยามหาวิกัฏ ๑ กรรม ๑ กรรมอีก ๑ วิบัติ ๑ อธิกรณ์ ๑ ทุศีล ๑ โสภณ ๑ อาคันตุกภิกษุ ๑

คมิกภิกษุ ๑ ความที่สิกขาบทมีวัตถุต่างกัน ๑ ความที่สิกขาบทเป็นสภาคกัน ๑ อุปัชฌาย์ ๑ อาจารย์ ๑ ปัจจัย ๑ วจีทุจริต ๑ วจีสุจริต ๑ลักทรัพย์ ๑ บุคคลควรอภิวาท ๑ บุคคลควรแก่อาสนะ ๑ กาล ๑ ควร ๑ ปัจจันติมชนบท ๑ ควรในปัจจันติมชนบท ๑ภายใน ๑ ภายในสีมา ๑ บ้าน ๑ โจท ๑ กิจเบื้องต้น ๑ ความพร้อมพรั่งถึงที่แลัว ๑ อาบัติปาจิตตีย์มีเหตุมิใช่อื่น ๑ สมมติ ๑อคติ ๑ ไม่ถึงอคติ ๑ อลัชชี ๑ ผู้เรียบร้อย ๑ ควรถาม ๒ อย่าง ๑ ควรตอบ ๒ อย่าง ๑ ซักถาม ๑ สนทนา ๑ อาพาธ ๑ งดปาติโมกข์ ๑

๕. ปัญจกวาร หมวด ๕

ว่าด้วยอาบัติเป็นต้น

{๙๗๙} [๓๒๕] อาบัติมี ๕ กองอาบัติมี ๕ วินีตวัตถุมี ๕ อนันตริยกรรมมี ๕ บุคคลที่แน่นอนมี ๕ อาบัติมีการตัดเป็นวินัยกรรมมี ๕ ต้องอาบัติด้วยอาการ ๕ อาบัติเพราะมุสาวาทเป็นปัจจัยมี ๕ภิกษุไม่เข้ากรรมด้วยอาการ ๕ คือ

๑. ตนเองไม่ทำกรรม ๒. ไม่นิมนต์ภิกษุอื่น

๓. ไม่ให้ฉันทะหรือปาริสุทธิ ๔. เมื่อสงฆ์ทำกรรม คัดค้าน

๕. เมื่อสงฆ์ทำกรรมเสร็จแล้ว เห็นว่าไม่เป็นธรรม

ภิกษุเข้ากรรมด้วยอาการ ๕ คือ

๑. ตนเองทำกรรม ๒. นิมนต์ภิกษุอื่น

๓. ให้ฉันทะหรือปาริสุทธิ

๔. เมื่อสงฆ์ทำกรรม ไม่คัดค้าน

๕. เมื่อสงฆ์ทำกรรมเสร็จแล้ว เห็นว่าเป็นธรรม

ภิกษุผู้ถือเที่ยวบิณฑบาตเป็นวัตรควรแก่กิจ ๕ อย่าง คือ

๑. ไม่บอกลาเที่ยวไป ๒. ฉันเป็นหมู่ได้

๓. ฉันโภชนะทีหลังได้

๔. ไม่ต้องคำนึงถึงสมัยฉันเป็นหมู่

๕. ไม่ต้องกำหนดหมายสมัยฉันทีหลัง

ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ จะเป็นภิกษุเลวทรามก็ดี จะเป็นภิกษุมี ธรรมอันไม่กำเริบก็ดี ย่อมถูกระแวงรังเกียจ คือ

๑. มีหญิงแพศยาเป็นโคจร ๒. มีหญิงม่ายเป็นโคจร

๓. มีสาวเทื้อเป็นโคจร ๔. มีบัณเฑาะก์เป็นโคจร

๕. มีภิกษุณีเป็นโคจร