อาปัตติสมุฏฐานคาถา เล่ม ๘

บรรดาสมถะ ๗ คือ บางทีด้วยสัมมุขาวินัย ๑ ด้วยปฏิญญาตกรณะ ๑ บางทีด้วยสัมมุขาวินัยกับติณวัตถารกะ ๑.

กตาปัตติวารแห่งสมุฏฐานอาบัติ ๖ ที่ ๒ จบ

อาปัตติสมุฏฐานคาถาที่ ๓

[๘๗๓] สมุฏฐานเกิดแต่กาย อัน

พระพุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระนิพพาน ทรง

เกื้อกูลแก่สัตว์โลก ทรงเห็นวิเวก ตรัสบอก

แล้ว อาบัติเกิดแต่สมุฏฐานนั้นมีเท่าไร

ข้าพเจ้าขอถาม ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์

ขอท่านบอกข้อนั้น.

สมุฏฐานเกิดแต่กาย อันพระพุทธเจ้า

ผู้ทรงเห็นพระนิพพาน ทรงเกื้อกูลสัตว์โลก

ทรงเห็นวิเวกตรัสบอกแล้ว อาบัติเกิดแต่

สมุฏฐานนั้นมี ๔ ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ข้าพเจ้าบอกข้อนั้นแก่ท่าน.

สมุฏฐานเกิดแต่วาจา อันพระ-

พุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระนิพพาน ทรงเกื้อกูล

แก่สัตว์โลก ทรงเห็นวิเวกตรัสบอกแล้ว

อาบัติเกิดแต่สมุฏฐานนั้นมีเท่าไร ข้าพเจ้า

ขอถาม ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ ขอท่าน

บอกข้อนั้น.

สมุฏฐานเกิดแต่วาจา อันพระ-

พุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระนิพพาน ทรงเกื้อกูล

แก่สัตว์โลก ทรงเห็นวิเวก ตรัสบอกแล้ว

อาบัติเกิดแต่สมุฏฐานนั้นมี ๔ ข้าแต่ท่านผู้

ฉลาดในวิภังค์ ข้าพเจ้าบอกข้อนั้นแก่ท่าน.

สมุฏฐานเกิดแต่กาย เกิดแต่วาจา

อันพระพุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระนิพพาน ทรงเกื้อกูลแก่สัตว์โลก ทรงเห็นวิเวก ตรัสบอก

แล้ว อาบัติเกิดแต่สมุฏฐานนั้นมีเท่าไร

ข้าพเจ้าขอถาม ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์

ขอท่านบอกข้อนั้น.

สมุฏฐานเกิดแต่กาย เกิดแต่วาจา

อันพระพุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระนิพพาน ทรงเกื้อกูลแก่สัตว์โลก ทรงเห็นวิเวก ตรัสบอกแล้ว อาบัติเกิดแต่สมุฏฐานนั้นมี ๕ ข้าแต่

ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ ข้าพเจ้าบอกข้อนั้น

แก่ท่าน.

สมุฏฐานเกิดแต่กาย เกิดแต่จิต อัน

พระพุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระนิพพาน ทรง

เกื้อกูลแก่สัตว์โลก ทรงเห็นวิเวก ตรัส

บอกแล้ว อาบัติเกิดแต่สมุฏฐานนั้นมีเท่าไร

ข้าพเจ้าขอถาม ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์

ขอท่านบอกข้อนั้น.

สมุฏฐานเกิดแต่กาย เกิดแต่จิต อัน

พระพุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระนิพพาน ทรง

เกื้อกูลแก่สัตว์โลก ทรงเห็นวิเวก ตรัสบอกแล้ว อาบัติเกิดแต่สมุฏฐานนั้นมี ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ ข้าพเจ้าบอกข้อนั้นแก่ท่าน.

สมุฏฐานเกิดแต่วาจา เกิดแต่จิต อัน

พระพุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระนิพพาน ทรง

เกื้อกูลแก่สัตว์โลก ทรงเห็นวิเวก ตรัส

บอกแล้ว อาบัติเกิดแต่สมุฏฐานนั้นมีเท่าไร

ข้าพเจ้าขอถาม ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์

ขอท่านบอกข้อนั้น.

สมุฏฐานเกิดแต่วาจา เกิดแต่จิต อัน

พระพุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระนิพพาน ทรง

เกื้อกูลแก่สัตว์โลก ทรงเห็นวิเวก ตรัสบอกแล้ว อาบัติเกิดแต่สมุฏฐานนั้นมี ๖ ข้าแต่

ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ ข้าพเจ้าบอกข้อนั้น

แก่ท่าน.

สมุฏฐานเกิดแต่กาย เกิดแต่วาจา

เกิดแต่จิต อันพระพุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระ-

นิพพาน ทรงเกื้อกูลแก่สัตว์โลก ทรงเห็น

วิเวก ตรัสบอกแล้ว อาบัติเกิดแต่สมุฏฐาน

นั้นมีเท่าไร ข้าพเจ้าขอถาม ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ ขอท่านบอกข้อนั้น.

สมุฏฐานเกิดแต่กาย เกิดแต่วาจา

เกิดแต่จิต อันพระพุทธเจ้าผู้ทรงเห็นพระ-

นิพพาน ทรงเกื้อกูลแก่สัตว์โลก ทรงเห็น

วิเวก ตรัสบอกแล้ว อาบัติเกิดแต่สมุฏฐาน

นั้นมี ๖ ข้าแต่ท่านผู้ฉลาดในวิภังค์ ข้าพเจ้า

บอกข้อนั้นแก่ท่าน

อาปัตติสมุฏฐานคาถาที่ ๓ จบ

วิปัตติปัจจัยวารที่ ๔

[๘๗๔] ถามว่า เพราะปัจจัยคือศีลวิบัติ ต้องอาบัติเท่าไรตอบว่า เพราะปัจจัยคือ ศีลวิบัติ ต้องอาบัติ ๔ คือ๑. ภิกษุณีรู้อยู่ ปิดปาราชิกธรรม ต้องอาบัติปาราชิก

๒. สงสัย ปิดไว้ ต้องอาบัติถุลลัจจัย

๓. ภิกษุปิดอาบัติสังฆาทิเสส ต้องอาบัติปาจิตตีย์

๔. ปิดอาบัติชั่วหยาบของตน ต้องอาบัติทุกกฏ

เพราะปัจจัยคือศีลวิบัติ ต้องอาบัติ ๔ เหล่านี้.

ถามว่า อาบัติเหล่านั้น จัดเป็นวิบัติเท่าไร บรรดาวิบัติ ๔. . .ระงับด้วยสมถะเท่าไร บรรดาสมถะ ๗

ตอบว่า อาบัติเหล่านั้น จัดเป็นวิบัติ ๒ บรรดาวิบัติ ๔ คือ บางทีเป็นศีลวิบัติ บางทีเป็นอาจารวิบัติ