สมยวารที่ ๑๕ เล่ม ๘

๑๕. สมยวารวิสัชชนาวาร

วาระว่าด้วยสมัยระงับอธิกรณ์และคำตอบการใช้สมถะ

{๙๐๑} [๓๐๕] สมัยใด อธิกรณ์ระงับด้วยสัมมุขาวินัยกับเยภุยยสิกา สมัยนั้น เยภุยยสิกาใช้ได้ ณ ที่ใด สัมมุขาวินัยก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น สัมมุขาวินัยใช้ได้ ณ ที่ใด เยภุยยสิกาก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น แต่ ณ ที่นั้นย่อมใช้สติวินัย อมูฬหวินัย ปฏิญญาตกรณะ ตัสสปาปิยสิกา และติณวัตถารกะไม่ได้สมัยใด อธิกรณ์ระงับด้วยสัมมุขาวินัยกับสติวินัย สมัยนั้น สติวินัยใช้ได้ ณ ที่ใด สัมมุขาวินัยก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น สัมมุขาวินัยใช้ได้ ณ ที่ใด สติวินัยก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น แต่ ณ ที่นั้นย่อมใช้อมูฬหวินัย ปฏิญญาตกรณะ ตัสสปาปิยสิกา ติณวัตถารกะ และเยภุยยสิกาไม่ได้สมัยใดอธิกรณ์ระงับด้วยสัมมุขาวินัยกับอมูฬหวินัย

สมัยนั้น อมูฬหวินัยใช้ได้ ณ ที่ใด สัมมุขาวินัยก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น สัมมุขาวินัยใช้ได้ ณ ที่ใด อมูฬหวินัยก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น แต่ ณ ที่นั้นย่อมใช้ปฏิญญาตกรณะ ตัสสปาปิยสิกา ติณวัตถารกะ เยภุยยสิกา และสติวินัยไม่ได้สมัยใด อธิกรณ์ระงับด้วยสัมมุขาวินัยกับปฏิญญาตกรณะ สมัยนั้น ปฏิญญาตกรณะใช้ได้ ณ ที่ใด สัมมุขาวินัยก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น สัมมุขาวินัยใช้ได้ ณ ที่ใด ปฏิญญาตกรณะก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น แต่ ณ ที่นั้นย่อมใช้ตัสสปาปิยสิกา ติณวัตถารกะ เยภุยยสิกา สติวินัยและอมูฬหวินัยไม่ได้สมัยใด อธิกรณ์ระงับด้วยสัมมุขาวินัยกับตัสสปาปิยสิกา สมัยนั้น ตัสสปาปิยสิกาใช้ได้ ณ ที่ใด สัมมุขาวินัยก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น สัมมุขาวินัยใช้ได้ ณ ที่ใด ตัสสปาปิยสิกาก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น แต่ ณ ที่นั้นย่อมใช้ติณวัตถารกะ เยภุยยสิกา สติวินัย อมูฬหวินัย และปฏิญญาตกรณะไม่ได้สมัยใด อธิกรณ์ระงับด้วยสัมมุขาวินัยกับติณวัตถารกะ สมัยนั้น ติณวัตถารกะใช้ได้ ณ ที่ใด สัมมุขาวินัยก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น สัมมุขาวินัยใช้ได้

ณ ที่ใด ติณวัตถารกะก็ใช้ได้ ณ ที่นั้น แต่ ณ ที่นั้นย่อมใช้เยภุยยสิกา สติวินัย อมูฬหวินัย ปฏิญญาตกรณะ และตัสสปาปิยสิกาไม่ได้

จบ สมยวารที่ ๑๕

๑๖. สังสัฏฐวาร

วาระว่าด้วยธรรมคืออธิกรณ์หรือสมถะรวมกัน

{๙๐๒} [๓๐๖] ถาม : ธรรมเหล่านี้คืออธิกรณ์ก็ดี สมถะก็ดีรวมกันหรือแยกกัน และนักปราชญ์พึงได้เพื่อยักย้ายบัญญัติธรรมเหล่านี้ทำให้ต่างกัน ธรรมเหล่านี้คืออธิกรณ์ก็ดี สมถะก็ดีรวมกัน ไม่แยกกัน และนักปราชญ์พึงได้เพื่อยักย้ายบัญญัติธรรมเหล่านี้ทำให้ต่างกันหรือ

ตอบ : ข้อนั้นนักปราชญ์ไม่พึงกล่าวว่าอย่างนั้น ธรรมเหล่านี้คือ อธิกรณ์ก็ดี สมถะก็ดีรวมกัน ไม่แยกกัน และนักปราชญ์ไม่พึงได้เพื่อ ยักย้ายบัญญัติธรรมเหล่านี้ทำให้ต่างกัน ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแล้วมิใช่หรือว่า ‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อธิกรณ์ ๔ สมถะ ๗ เหล่านี้ อธิกรณ์ระงับด้วยสมถะ สมถะก็ระงับด้วยอธิกรณ์ อย่างนี้ ธรรมเหล่านี้จึงรวมกัน ไม่แยกกัน และนักปราชญ์ไม่พึงได้เพื่อยักย้าย บัญญัติธรรมเหล่านี้ทำให้ต่างกัน’

จบ สังสัฏฐวารที่ ๑๖

๑๗. สัมมันติวาร

วาระว่าด้วยอธิกรณ์ระงับด้วยสมถะ

{๙๐๓} [๓๐๗] ถาม : วิวาทาธิกรณ์ระงับด้วยสมถะเท่าไร อนุวาทาธิกรณ์ ระงับด้วยสมถะเท่าไร อาปัตตาธิกรณ์ระงับด้วยสมถะเท่าไร กิจจาธิกรณ์ ระงับด้วยสมถะเท่าไร