arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระวินัยปิฎก ปริวาร มหาวิภังค์ ๑๖ มหาวาร กัตถปัญญัติวารที่ ๑ · นิสสัคคิยกัณฑ์

คำถามและคำตอบในปัตตวรรคที่ ๓ เล่ม ๘

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๙–๕๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๓ ในนิสสัคคิยกัณฑ์มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระวินัยปิฎก ปริวาร มหาวิภังค์ ๑๖ มหาวาร กัตถปัญญัติวารที่ ๑ นิสสัคคิยกัณฑ์ คำถามและคำตอบในปัตตวรรคที่ ๓ (ฉบับหลวง เล่ม ๘ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๘ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๑๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๘)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๘ หน้า ๓๙–๔๔

หน้า ๓๙

{๔๗} [๔๓] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้ถึงการซื้อขายมีประการต่าง ๆ ที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภพระอุปนันทศากยบุตร

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่พระอุปนันทศากยบุตรถึงการซื้อขายกับปริพาชก

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ ...

จบ โกสิยวรรคที่ ๒

หัวข้อสิกขาบทประจำวรรค

{๔๘} สันถัตเจือไหม ๑ ดำล้วน ๑ ไม่ได้ส่วน ๑ ทำทุกปี ๑ สันถัตเก่า ๑ การนำขนเจียมไป ๑ ซักขนเจียม ๑ รับรูปิยะ ๑ แลกเปลี่ยนและซื้อขายมีประการต่างๆ ๒ สิกขาบท

๓. ปัตตวรรค

คำถามและคำตอนในปัตตวรรคที่ ๓

{๔๙} [๔๔] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้เก็บอติเรกบาตรไว้เกิน ๑๐ วันที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุฉัพพัคคีย์

หน้า ๔๐

ถาม: เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุฉัพพัคคีย์เก็บอติเรกบาตรไว้เกิน ๑๐ วัน

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ ๑ อนุบัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ คือ ทางกายกับวาจา มิใช่ทางจิตก็มี ทางกาย วาจา และจิตก็มี ...

{๕๐} [๔๕] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้มีบาตรมีแผลหย่อน ๕ แห่ง ก็ให้จ่ายบาตรใหม่ที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่แคว้นสักกะ

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุฉัพพัคคีย์

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุฉัพพัคคีย์ผู้มีบาตรทะลุเพียงเล็กน้อยบ้าง ร้าวเพียงเล็กน้อยบ้าง มีเพียงรอยขีดบ้าง ก็ขอบาตร เป็นอันมากสิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ ...

{๕๑} [๔๖] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้รับประเคนเภสัชแล้วเก็บไว้เกิน ๗ วันที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุหลายรูป

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุหลายรูปรับประเคนเภสัชแล้วเก็บไว้เกิน ๗ วัน

หน้า ๔๑

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิด ขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ (จัดเข้าในกฐินสมุฏฐาน) ...

{๕๒} [๔๗] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้แสวงหาผ้าอาบนํ้าฝน เมื่อฤดูร้อนเหลือเกินกว่า ๑ เดือนที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุฉัพพัคคีย์

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุฉัพพัคคีย์แสวงหาผ้าอาบน้ำฝน เมื่อฤดูร้อนเหลือเกินกว่า ๑ เดือนสิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ ...

{๕๓} [๔๘] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้ให้จีวรแก่ภิกษุเองแล้วโกรธ ไม่พอใจ ชิงเอาคืนมาที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภท่านพระอุปนันทศากยบุตร

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑สมุฏฐานแห่งอาบัติมี ๖ คือ (๑) ลำพังกาย (๒) ลำพังวาจา (๓) กายกับจิต (๔) วาจากับจิต (๕) กายกับวาจา (๖) กายกับวาจากับทั้งจิต และอาบัติทั้งหมดที่เกิดในแต่ละสมุฏฐานนั้น ท่านแบ่งเป็น ๑๓ หัวข้อหรือ ๑๓ กลุ่ม ซึ่งเรียกว่า สมุฏฐานสีสะ ดังนี้ (๑) ปฐมปาราชิกสมุฏฐาน (๒) ทุติยปาราชิกสมุฏฐานหรืออทินนาทานสมุฏฐาน (๓) สัญจริตตสมุฏฐาน (๔) สมนุภาสนสมุฏฐานหรือธุรนิกเขปสมุฏฐาน (๕) จีวรสมุฏฐานหรือกฐินสมุฏฐาน (๖) เอฬกโลมสมุฏฐาน (๗) ปทโสธัมมสมุฏฐาน (๘) อัทธานสมุฏฐาน (๙) เถยยสัตถสมุฏฐาน (๑๐) ธัมมเทสนาสมุฏฐาน (๑๑) ภูตาโรจนสมุฏฐาน (๑๒) โจรีวุฏฐาปนสมุฏฐาน (๑๓) อนนุญญาตสมุฏฐาน สำหรับรายละเอียดจักปรากฏในหัวข้อว่าด้วยสมุฏฐานสีสสังเขป ข้อ ๒๕๗ - ๒๗๐ ในเล่มนี้
หน้า ๔๒

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ท่านพระอุปนันทศากยบุตรให้จีวรแก่ภิกษุเอง แล้วโกรธ ไม่พอใจ ชิงเอาคืนมา

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ ...

{๕๔} [๔๙] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้ขอด้ายมาเองแล้วให้ช่างหูกทอจีวรที่ไหน

ตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครราชคฤห์

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุฉัพพัคคีย์

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุฉัพพัคคีย์ขอด้ายมาเองแล้วให้ช่างหูกทอจีวร

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ ...

{๕๕} [๕๐] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้อันเขามิได้ปวารณาไว้ก่อน เข้าไปหาช่างหูกของพ่อเจ้าเรือนผู้มิใช่ญาติแล้วถึงการกำหนดในจีวรที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภท่านพระอุปนันทศากยบุตร

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ท่านพระอุปนันทศากยบุตรผู้อันเขามิได้ปวารณาไว้ก่อนเข้าไปหาช่างหูกของพ่อเจ้าเรือนผู้มิใช่ญาติแล้วถึงการ กำหนดในจีวร

หน้า ๔๓

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๖ ...

{๕๖} [๕๑] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้รับอัจเจกจีวร แล้วเก็บไว้เลยสมัยจีวรกาลที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุหลายรูป

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุหลายรูปรับอัจเจกจีวรแล้วเก็บไว้เลยสมัยจีวรกาล

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ (จัดเข้าในกฐินสมุฏฐาน) ...

{๕๗} [๕๒] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้เก็บจีวร ๓ ผืน ผืนใดผืนหนึ่งไว้ในละแวกบ้าน แล้วอยู่ปราศเกิน ๖ ราตรีที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุหลายรูป

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุหลายรูปเก็บจีวร ๓ ผืน ผืนใดผืนหนึ่ง ไว้ในละแวกบ้านแล้วอยู่ปราศเกิน ๖ ราตรีสิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๒ (จัดเข้าในกฐินสมุฏฐาน) ...

{๕๘} [๕๓] ถาม : ทรงบัญญัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แก่ภิกษุผู้รู้อยู่ น้อมลาภที่เขาน้อมไว้เป็นของจะถวายสงฆ์มาเพื่อตนที่ไหน

หน้า ๔๔

ตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุฉัพพัคคีย์

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุฉัพพัคคีย์รู้อยู่น้อมลาภที่เขาน้อมไว้เป็นของจะถวายสงฆ์มาเพื่อตน

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ ...

จบ ปัตตวรรคที่ ๓

หัวข้อสิกขาบทประจำวรรค

{๕๙}อดิเรกบาตร ๑ กับบาตรมีรอยร้าวหย่อน ๑ เภสัช ๑ ผ้าอาบนํ้าฝน ๑ โกรธชิงจีวร ๑ ช่างหูก ๒ สิกขาบทกับอัจเจกจีวร ๑ อยู่ปราศเกิน ๖ ราตรี ๑ น้อมลาภมาเพื่อตน ๑

จบ นิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐ สิกขาบท

.....

๕. ปาจิตติยกัณฑ์

๑. มุสาวาทวรรค

คำถามและคำตอบในมุสาวาทวรรคที่ ๑

{๖๐} [๕๔] ถาม : พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงรู้เห็นเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธะพระองค์นั้นทรงบัญญัติปาจิตตีย์ในเพราะกล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่ที่ไหนตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภพระหัตถกศากยบุตร

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่พระหัตถกศากยบุตรเจรจากับพวกเดียรถีย์กล่าวปฏิเสธแล้วรับ กล่าวรับแล้วปฏิเสธ

สิกขาบทนี้มี ๑ บัญญัติ บรรดาสมุฏฐานแห่งอาบัติ ๖ สิกขาบทนี้เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐาน ๓ คือ ทางกายกับจิต มิใช่ทางวาจาก็มี ทางวาจากับจิต มิใช่ทางกายก็มี ทางกาย วาจา และจิตก็มี ...

{๖๑} [๕๕] ถาม : ทรงบัญญัติปาจิตตีย์ในเพราะพูดเสียดแทงที่ไหน

ตอบ : ทรงบัญญัติที่พระนครสาวัตถี

ถาม : ทรงปรารภใคร

ตอบ : ทรงปรารภภิกษุฉัพพัคคีย์

ถาม : เพราะเรื่องอะไร

ตอบ : เพราะเรื่องที่ภิกษุฉัพพัคคีย์ทะเลาะกับพวกภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก พูดเสียดแทงภิกษุผู้มีศีลเป็นที่รัก

จบ คำถามและคำตอบในปัตตวรรคที่ ๓