พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๙
อตีตารัมมณกถา เล่ม ๓๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๓๔๓–๑๓๔๔ (Royal Thai)6/12 in วรรคที่ ๙4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๙ อตีตารัมมณกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 663–663
(๘๙) ๖. อตีตานาคตารัมมณกถา
ว่าด้วยเรื่องจิตที่มีอดีตและอนาคตเป็นอารมณ์รับรู้อารมณ์ไม่ได้
{๑๓๔๓} [๕๕๙] สกวาทีถามว่า จิตที่มีอดีตเป็นอารมณ์เป็นสภาวธรรมรับรู้อารมณ์ไม่ได้หรือ ?
ส. จิตมีอดีตเป็นอารมณ์ มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าจิตมีอดีตเป็นอารมณ์ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “จิตที่มีอดีตเป็นอารมณ์เป็นสภาวธรรมรับรู้อารมณ์ไม่ได้” การยอมรับว่า “จิตที่มีอดีตเป็นอารมณ์เป็นสภาวธรรมรับรู้อารมณ์ไม่ได้” ดังนี้จึงผิด ก็หรือ หากว่าจิตเป็นสภาวธรรมรับรู้อารมณ์ไม่ได้ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “จิตมีอดีตเป็นอารมณ์” การยอมรับว่า “จิตที่เป็นสภาวธรรมรับรู้อารมณ์ไม่ได้มีอดีตเป็นอารมณ์” ดังนี้จึงผิด{๑๓๔๔} ส. จิตที่มีอดีตเป็นอารมณ์เป็นสภาวธรรมรับรู้อารมณ์ไม่ได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ความนึก ... ความตั้งใจปรารภอดีตมีอยู่มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าความนึก ... ความตั้งใจปรารภอดีตมีอยู่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “จิตที่มีอดีตเป็นอารมณ์เป็นสภาวธรรมรับรู้อารมณ์ไม่ได้”
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะ ซึ่งมีความเห็นว่า จิตที่มีสภาวะที่เป็นอดีตและอนาคตไม่สามารถรับรู้อารมณ์ได้ โดยให้เหตุผลว่า เพราะเหตุที่อดีตและอนาคตไม่มี ฉะนั้นจิตที่มีอดีตและอนาคตเป็นอารมณ์ก็ต้องรับรู้อารมณ์ไม่ได้เพราะไม่มีอารมณ์ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๔๕)
End of อตีตารัมมณกถา