อิโตทินนกถา เล่ม ๓๗

*อิโต ทินฺเนน ตตฺถ ยาเปนฺตีติ? อามนฺตา. อิโต จีวรํ เทนฺติ, ตํ จีวรํ ตตฺถ ปริภุญฺชนฺตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อิโต ปิณฺฑปาตํ เทนฺติ, อิโต เสนาสนํ เทนฺติ, อิโต คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ เทนฺติ, อิโต ขาทนียํ เทนฺติ, อิโต โภชนียํ เทนฺติ, อิโต ปานียํ เทนฺติ, ตํ ปานียํ ตตฺถ ปริภุญฺชนฺตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*อิโต ทินฺเนน ตตฺถ ยาเปนฺตีติ? อามนฺตา. อญฺโญ อญฺญสฺส การโก, ปรกตํ สุขทุกฺขํ, อญฺโญ กโรติ, อญฺโญ ปฏิสํเวเทตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สก. เปรตทั้งหลายดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วยทานที่บุคคลอุทิศให้ จากโลกนี้ได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ในเปตโลกนั้น เปรตทั้งหลายใช้สอยจีวรที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ในเปตโลกนั้น เปรตทั้งหลายบริโภคบิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ของขบเคี้ยว ของกิน ของดื่ม ที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เปรตทั้งหลายดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วยทานที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ ได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลหนึ่งกระทำให้อีกบุคคลหนึ่ง สุขและทุกข์มีผู้อื่นเป็นตัวการ บุคคล หนึ่งกระทำ อีกบุคคลหนึ่งเสวยใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

*น วตฺตพฺพํ “อิโต ทินฺเนน ตตฺถ ยาเปนฺตี”ติ? อามนฺตา. นนุ เปตา อตฺตโน อตฺถาย ทานํ เทนฺตํ อนุโมเทนฺติ, จิตฺตํ ปสาเทนฺติ, ปีตึ อุปฺปาเทนฺติ, โสมนสฺสํ ปฏิลภนฺตีติ? อามนฺตา. หญฺจิ เปตา อตฺตโน อตฺถาย ทานํ เทนฺตํ อนุโมเทนฺติ, จิตฺตํ ปสาเทนฺติ, ปีตึ อุปฺปาเทนฺติ, โสมนสฺสํ ปฏิลภนฺติ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “อิโต ทินฺเนน ตตฺถ ยาเปนฺตี”ติ.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “เปรตทั้งหลายดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วย ทานที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. เปรตทั้งหลายอนุโมทนาทานที่เขาอุทิศให้เพื่อประโยชน์แก่ตน ทำจิตให้ เลื่อมใส ให้เกิดปีติ ได้โสมนัสมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากเปรตทั้งหลายอนุโมทนาทานที่เขาอุทิศให้เพื่อประโยชน์แก่ตน ทำจิต ให้เลื่อมใส ให้เกิดปีติ ได้โสมนัส ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “เปรตทั้งหลาย ดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วยทานที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้”

*น วตฺตพฺพํ “อิโต ทินฺเนน ตตฺถ ยาเปนฺตี”ติ? อามนฺตา. นนุ วุตฺตํ ภควตา:-

อุณฺณเต (๑) อุทกํ วุฏฺฐํ ยถา นินฺนํ ปวตฺตติ

เอวเมว อิโต ทินฺนํ เปตานํ อุปกปฺปติ.

ยถา วาริวหา ปูรา ปริปูเรนฺติ สาครํ

เอวเมว อิโต ทินฺนํ เปตานํ อุปกปฺปติ.

น หิ ตตฺถ กสี อตฺถิ โครกฺเขตฺถ น วิชฺชติ

วณิชฺชา ตาทิสี นตฺถิ หิรญฺเญน กยากยํ (๒)

อิโต ทินฺเนน ยาเปนฺติ เปตา กาลงฺกตา ตหินฺติ. (๓)

อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ อิโต ทินฺเนน ตตฺถ ยาเปนฺตีติ.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “เปรตทั้งหลายดำรงชีพในเปตโลกนั้นด้วยทาน ที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้” ใช่ไหมสก. ใช่

ปร. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า

“ฝนที่ตกลงบนที่ดอน ย่อมไหลไปสู่ที่ลุ่ม ฉันใด

ทานที่ทายกอุทิศให้จากมนุษยโลกนี้

ย่อมสำเร็จผลแน่นอนแก่พวกเปรต ฉันนั้นเหมือนกัน

ห้วงน้ำที่เต็มย่อมยังสมุทรสาครให้เต็มเปี่ยม ฉันใด

ทานที่ทายกอุทิศให้จากมนุษยโลกนี้

ย่อมสำเร็จผลแน่นอนแก่พวกเปรต ฉันนั้นเหมือนกัน

ในเปตวิสัย นั้น ไม่มีกสิกรรม โครักขกรรม

พาณิชกรรมเช่นนั้น(และ)การแลกเปลี่ยนซื้อขายด้วยเงิน

ผู้ที่ตายไปเกิดเป็นเปรตในเปตวิสัยนั้น

ดำรงชีพด้วยผลทานที่พวกญาติอุทิศให้จากมนุษยโลกนี้”

มีอยู่จริงมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. ดังนั้น เปรตทั้งหลายจึงดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วยทานที่บุคคลอุทิศ ให้จากโลกนี้ได้

*น วตฺตพฺพํ “อิโต ทินฺเนน ตตฺถ ยาเปนฺตี”ติ? อามนฺตา. นนุ วุตฺตํ ภควตา “ปญฺจิมานิ ภิกฺขเว ฐานานิ สมฺปสฺสนฺตา มาตาปิตโร ปุตฺตํ อิจฺฉนฺติ กุเล ชายมานํ. กตมานิ ปญฺจ? ภโฏ วา โน ภริสฺสติ, กิจฺจํ วา โน กริสฺสติ. กุลวํโส จิรํ ฐสฺสติ, ทายชฺชํ ปฏิปชฺชิสฺสติ. อถ วา ปน เปตานํ กาลงฺกตานํ ทกฺขิณํ อนุปฺปทสฺสติ. อิมานิ โข ภิกฺขเว ปญฺจ ฐานานิ สมฺปสฺสนฺตา มาตาปิตโร ปุตฺตํ อิจฺฉนฺติ กุเล ชายมานนฺติ.

ปญฺจ ฐานานิ สมฺปสฺสํ ปุตฺตํ อิจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา

ภโฏ วา โน ภริสฺสติ กิจฺจํ วา โน กริสฺสติ.

กุลวํโส จิรํ ติฏฺเฐ ทายชฺชํ ปฏิปชฺชติ

อถ วา ปน เปตานํ ทกฺขิณํ อนุปฺปทสฺสติ.

ฐานาเนตานิ สมฺปสฺสํ ปุตฺตํ อิจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา

ตสฺมา สนฺโต สปฺปุริสา กตญฺญู กตเวทิโน.

ภรนฺติ มาตาปิตโร ปุพฺเพ กตมนุสฺสรํ

กโรนฺติ เตสํ กิจฺจานิ ยถา ตํ ปุพฺพการินํ.

โอวาทการี ภฏโปสี กุลวํสํ อหาปยํ.

สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน ปุตฺโต โหติ ปสํสิโยติ. (๑)

อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ อิโต ทินฺเนน ตตฺถ ยาเปนฺตีติ. อิโตทินฺนกถา นิฏฺฐิตา.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “เปรตทั้งหลายดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วย ทานที่บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้” ใช่ไหมสก. ใช่

ปร. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “ภิกษุทั้งหลาย มารดาบิดาเมื่อ เห็นฐานะ ๕ ประการนี้ จึงปรารถนาบุตรผู้เกิดในตระกูลฐานะ ๕ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. บุตรที่เราเลี้ยงมาแล้วจักเลี้ยงเรา

๒. บุตรจักช่วยทำกิจของเรา

๓. วงศ์ตระกูลจักดำรงอยู่ได้นาน

๔. บุตรจักปฏิบัติตนให้สมควรรับทรัพย์มรดกไว้

๕. เมื่อเราทั้งสองตายไป บุตรจักทำบุญอุทิศให้

ภิกษุทั้งหลาย มารดาบิดาเมื่อเห็นฐานะ ๕ ประการนี้แล จึงปรารถนาบุตร ผู้เกิดในตระกูล

มารดาบิดาผู้ฉลาด

เมื่อเห็นฐานะ ๕ ประการจึงปรารถนาบุตร

ด้วยหวังว่า บุตรที่เราเลี้ยงแล้วจักเลี้ยงเรา

จักช่วยทำกิจของเรา

วงศ์ตระกูลจักดำรงอยู่ได้นาน

จักปฏิบัติตนให้สมควรแก่การรับทรัพย์มรดก

และเมื่อเราทั้งสองตายแล้วจักทำบุญอุทิศให้

มารดาบิดาผู้ฉลาด

เมื่อเห็นฐานะเหล่านี้ จึงปรารถนาบุตร

เพราะฉะนั้น บุตรผู้เป็นสัตบุรุษ ผู้สงบ

เป็นกตัญญูกตเวทีบุคคล

เมื่อระลึกถึงคุณท่านที่ทำไว้ต่อเราก่อน

จึงเลี้ยงมารดาบิดา ช่วยทำกิจของท่าน

เชื่อฟังโอวาท ตอบสนองพระคุณท่าน

ดำรงวงศ์ตระกูลสมกับที่ท่านเป็นบุพการี

บุตรผู้มีศรัทธา สมบูรณ์ด้วยศีล

ย่อมเป็นที่สรรเสริญ”

มีอยู่จริงมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. ดังนั้น เปรตทั้งหลายชื่อว่าย่อมดำรงชีพในเปตโลกนั้น ด้วยทานที่ บุคคลอุทิศให้จากโลกนี้ได้

อิโตทินนกถา จบ