วิปาโก วิปากธัมมธัมโมติกถา เล่ม ๓๗

*วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ? อามนฺตา. ตสฺส วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ตสฺส วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ? อามนฺตา. ตสฺส ตสฺเสว นตฺถิ ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยา นตฺถิ วฏฺฏุปจฺเฉโท นตฺถิ อนุปาทาปรินิพฺพานนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ? อามนฺตา. วิปาโกติ วา วิปากธมฺมธมฺโมติ วา, วิปากธมฺมธมฺโมติ วา วิปาโกติ วา เอเสเส เอกฏฺเฐ สเม สมภาเค ตชฺชาเตติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ? อามนฺตา. วิปาโก จ วิปากธมฺมธมฺโม จ, วิปากธมฺมธมฺโม จ วิปาโก จ สหคตา สหชาตา สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตา เอกุปฺปาทา เอกนิโรธา เอกวตฺถุกา เอการมฺมณาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ *วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ? อามนฺตา. ตญฺเญว อกุสลํ โส อกุสลสฺส วิปาโก, ตญฺเญว กุสลํ โส กุสลสฺส วิปาโกติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ? อามนฺตา. เยเนว จิตฺเตน ปาณํ หนติ, เตเนว จิตฺเตน นิรเย ปจฺจติ, เยเนว จิตฺเตน ทานํ เทติ, เตเนว จิตฺเตน สคฺเค โมทตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สก. วิบากเป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. วิบากแห่งวิบากนั้น เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. วิบากแห่งวิบากนั้น เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. การทำที่สุดแห่งทุกข์ไม่มี การตัดขาดจากวัฏฏะไม่มี อนุปาทาปรินิพพาน ก็ไม่มีแก่วิบากแห่งวิบากที่เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากทั้ง ๒ ชั้นดังกล่าว มานั้นใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. วิบากเป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บัญญัติว่าวิบากกับสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก หรือบัญญัติว่า สภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากกับวิบาก นี้นั้น มีความหมายอย่างเดียวกัน เสมอกัน มีส่วนเท่ากัน มีสภาพเหมือนกันใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. วิบากเป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. วิบากและสภาวธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก สภาวธรรมที่เป็นเหตุแห่งวิบาก และวิบากสหรคต เกิดร่วม ระคน สัมปยุต เกิดพร้อมกัน ดับพร้อมกัน มีวัตถุอย่าง เดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. วิบากเป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. อกุศลกับวิบากแห่งอกุศลเป็นอันเดียวกัน กุศลกับวิบากแห่งกุศลเป็น อันเดียวกันใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. วิบากเป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลถูกไหม้อยู่ในนรกด้วยจิตดวงที่เป็นเหตุฆ่าสัตว์เท่านั้น บันเทิงอยู่ ในสวรรค์ก็ด้วยจิตดวงที่เป็นเหตุให้ทานเท่านั้นใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

*น วตฺตพฺพํ “วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโม”ติ? อามนฺตา. นนุ วิปากา จตฺตาโร ขนฺธา อรูปิโน อญฺญมญฺญปจฺจยาติ? อามนฺตา. หญฺจิ วิปากา จตฺตาโร ขนฺธา อรูปิโน อญฺญมญฺญปจฺจยา, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโม”ติ. วิปาโกวิปากธมฺมธมฺโมติกถา นิฏฺฐิตา. สตฺตโม วคฺโค. ตสฺสุทฺทานํ

สงฺคโห, สมฺปโยโค (๑) เจตสิโก ธมฺโม, เจตสิกํ ทานํ

ปริโภคมยํ ปุญฺญํ วฑฺฒติ, อิโต ทินฺเนน ตตฺถ

ยาเปนฺติ, ปฐวี กมฺมวิปาโก, ชรามรณํ วิปาโก,

นตฺถิ อริยธมฺมวิปาโก, วิปาโก วิปากธมฺมธมฺโมติ.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “วิบากเป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก” ใช่ไหมสก. ใช่

ปร. วิบากคืออรูปขันธ์ ๔ เป็นอัญญมัญญปัจจัยมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากวิบากคืออรูปขันธ์ ๔ เป็นอัญญมัญญปัจจัย ดังนั้น ท่านจึงควร ยอมรับว่า “วิบากเป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก”

วิปาโกวิปากธัมมธัมโมติกถา จบ

สัตตมวรรค จบ

รวมกถาที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สังคหิตกถา ๒. สัมปยุตตกถา

๓. เจตสิกกถา ๔. ทานกถา

๕. ปริโภคมยปุญญกถา ๖. อิโตทินนกถา

๗. ปฐวีกัมมวิปาโกติกถา ๘. ชรามรณังวิปาโกติกถา

๙. อริยธัมมวิปากกถา ๑๐. วิปาโกวิปากธัมมธัมโมติกถา