ทานกถา เล่ม ๓๗

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนเกวัฏฏะ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมทายใจ ทายความรู้สึกในใจ ทายความตรึก ทายความตรองของสัตว์อื่นของบุคคลอื่นได้ว่า ‘ใจของท่านเป็นอย่างนี้ ใจของท่านเป็นไปโดยอาการนี้ จิตของท่านเป็นดังนี้” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น เจตสิกธรรมก็ต้องมีอยู่

จบ เจตสิกกถา

(๖๖) ๔. ทานกถา

ว่าด้วยเรื่องเจตสิกธรรมเป็นทาน

{๑๑๓๙} [๔๗๘] สกวาทีถามว่า เจตสิกธรรมเป็นทานหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. จะให้เจตสิกธรรมแก่คนอื่น ๆ ก็ได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. จะให้เจตสิกธรรมแก่คนอื่น ๆ ก็ได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. จะให้ผัสสะแก่คนอื่น ๆ ก็ได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ส. จะให้เวทนา ... สัญญา ... เจตนา ... สัทธา ... วิริยะ ... สติ ... สมาธิ... ปัญญาแก่คนอื่น ๆ ก็ได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๑๔๐} [๔๗๙] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “เจตสิกธรรมเป็นทาน” หรือ

ส. ถูกแล้ว

ป. ทานมีผลไม่น่าปรารถนา มีผลไม่น่าใคร่ มีผลไม่เป็นที่ฟูใจ มีผลร้อนใจ มีทุกข์เป็นกำไร มีทุกข์เป็นวิบากหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ป. ทานมีผลน่าปรารถนา มีผลน่าใคร่ มีผลเป็นที่ฟูใจ มีผลไม่ร้อนใจ มีสุขเป็นเท่าไร มีสุขเป็นวิบากมิใช่หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป ทานมีผลน่าปรารถนา มีผลน่าใคร่ มีผลเป็นที่ฟูใจ มีผลไม่ร้อนใจ มีสุขเป็นกำไร มีสุขเป็นวิบาก ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “เจตสิกธรรมเป็นทาน”ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่าทานมีผลน่าปรารถนา จีวรเป็นทานหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. จีวรมีผลน่าปรารถนา มีผลน่าใคร่ มีผลเป็นที่ฟูใจ มีผลไม่ร้อนใจ มีสุขเป็นกำไร มีสุขเป็นวิบากหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่าทานมีผลน่าปรารถนา บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขารเป็นทานหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. คิลานปัจจัยเภสัชบริขารมีผลน่าปรารถนา มีผลน่าใคร่ มีผลเป็นที่ฟูใจ มีผลไม่ร้อนใจ มีสุขเป็นกำไร มีสุขเป็นวิบากหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๑๔๑} [๔๘๐] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “เจตสิกธรรมเป็นทาน” หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า

“การให้ทานด้วยศรัทธา ๑ การให้ทานด้วยหิริ ๑ การให้ทานอันหาโทษมิได้ ๑ ธรรมเหล่านี้คล้อยตามสัตบุรุษ บัณฑิตทั้งหลายกล่าวธรรม ๓ ประการนี้ว่าเป็นทางสวรรค์ เขาไปสู่เทวโลกกันด้วยทางนี้แล”

ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ถ้าอย่างนั้น เจตสิกธรรมก็เป็นทาน

{๑๑๔๒} ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “เจตสิกธรรมเป็นทาน” หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทาน ๕ ประการนี้เป็นมหาทาน รู้กันว่าเป็นเลิศ มีมานาน เป็นวงค์แห่งอารยชน เป็นของเก่า ไม่ถูกละเลย ไม่เคยถูกละเลย อันบัณฑิตทั้งหลายไม่ละเลยอยู่

จักไม่ละเลย ทั้งสมณะและพราหมณ์ที่เป็นวิญญูชนก็ไม่รังเกียจกัน ทาน ๕ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ละปาณาติบาต (การฆ่าสัตว์) เว้นขาดจากปาณาติบาตแล้ว อริยสาวกผู้เว้นขาดจากปาณาติบาตแล้วชื่อว่าให้ความไม่มีภัย ความไม่มีเวร ความไม่เบียดเบียนแก่เหล่าสัตว์หาประมาณมิได้ ครั้นให้ความไม่มีภัย ความไม่มีเวร ความไม่เบียดเบียนแก่เหล่าสัตว์หาประมาณมิได้แล้ว ชื่อว่าเป็นผู้มีส่วนแห่งความไม่มีภัย ความไม่มีเวร ความไม่เบียดเบียนหาประมาณมิได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นทานประการที่ ๑ ที่เป็นมหาทาน รู้กันว่าเป็นเลิศ มีมานาน เป็นวงศ์แห่งอารยชน เป็นของเก่า ไม่ถูกละเลย ไม่เคยถูกละเลย อันบัณฑิตทั้งหลายไม่ละเลยอยู่ จักไม่ละเลย ทั้งสมณะและพราหมณ์ที่เป็นวิญญูชนก็ไม่รังเกียจกันอีกประการหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกเป็นผู้ละอทินนาทาน (การลักทรัพย์) ...

เป็นผู้ละกาเมสุมิจฉาจาร (การประพฤติผิดในกาม) ...

เป็นผู้ละมุสาวาท (การพูดเท็จ) ...

เป็นผู้ละการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เว้นขาดจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทแล้ว อริยสาวกผู้ละการดื่มน้ำเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท เว้นขาดจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท แล้วชื่อว่าย่อมให้ความไม่มีภัย ความไม่มีเวร ความไม่เบียดเบียนแก่เหล่าสัตว์หาประมาณมิได้ ครั้นให้ความไม่มีภัย ความไม่มีเวร ความไม่เบียดเบียนแก่เหล่าสัตว์หาประมาณมิได้แล้ว ชื่อว่าเป็นผู้มีส่วนแห่งความไม่มีภัย ความไม่มีเวร ความไม่เบียดเบียนหาประมาณมิได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นทานประการที่ ๕ ที่เป็นมหาทาน รู้กันว่าเป็นเลิศ มีมานาน เป็นวงศ์แห่งอารยชน เป็นของเก่า ไม่ถูกละเลย ไม่เคยถูกละเลย อัน

บัณฑิตทั้งหลายไม่ละเลยอยู่ จักไม่ละเลย ทั้งสมณะและพราหมณ์ที่เป็นวิญญูชนก็ไม่รังเกียจกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทาน ๕ ประการเหล่านี้แลเป็นมหาทาน รู้กันว่าเป็นเลิศ มีมานาน เป็นวงศ์แห่งอารยชน เป็นของเก่า ไม่ถูกละเลย ไม่เคยถูกละเลย อันบัณฑิตทั้งหลายไม่ละเลยอยู่ จักไม่ละเลย ทั้งสมณะและพราหมณ์ที่เป็นวิญญูชนก็ไม่รังเกียจกัน” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ถ้าอย่างนั้น ทานก็คือเจตสิกธรรม

{๑๑๔๓} [๔๘๑] ส. ท่านไม่ยอมรับว่า “ไทยธรรมเป็นทาน” หรือ

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “บุคคลบางคนในโลกนี้ให้ทานคือ ข้าว นํ้า ผ้า ยานพาหนะ ดอกไม้ ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่พักและประทีป” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ทานก็คือไทยธรรม

{๑๑๔๔} [๔๘๒] ป. ไทยธรรมเป็นทานหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ไทยธรรมมีผลน่าปรารถนา มีผลน่าใคร<*> มีผลเป็นที่ฟูใจ มีผลไม่ร้อนใจ มีสุขเป็นกำไร มีสุขเป็นวิบากหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่าทานมีผลน่าปรารถนา จีวรเป็นทานหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. จีวรมีผลน่าปรารถนา มีผลน่าใคร<*> มีผลเป็นที่ฟูใจ มีผลไม่ร้อนใจ มีสุขเป็นกำไร มีสุขเป็นวิบากหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่าทานมีผลน่าปรารถนา บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขารเป็นทานหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. คิลานปัจจัยเภสัชบริขารมีผลน่าปรารถนา มีผลน่าใคร<*> มีผลเป็นที่ฟูใจ มีผลไม่ร้อนใจ มีสุขเป็นกำไร มีสุขเป็นวิบากหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ป. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ไทยธรรมเป็นทาน”

จบ ทานกถา

(๖๗) ๕. ปริโภคมยปุญญกถา

ว่าด้วยเรื่องบุญที่สำเร็จแต่การบริโภค

{๑๑๔๕} [๔๘๓] สกวาทีถามว่า บุญที่สำเร็จแต่การบริโภคเจริญได้หรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว