กายกัมมสนิทัสสนันติกถา เล่ม ๓๗

กายกมฺมํ สนิทสฺสนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ รูปํ รูปายตนํ รูปธาตุ นีลํ ปีตกํ โลหิตกํ โอทาตํ จกฺขุวิญฺเญยฺยํ จกฺขุสฺมึ ปฏิหญฺญติ จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กายกมฺมํ สนิทสฺสนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ กายกมฺมญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ กายกมฺมญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ กายกมฺมญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ นตฺถิ ฯ จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุ วิญฺญาณนฺติ อตฺเถว สุตฺตนฺโต โน วต เร วตฺตพฺเพ จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ กายกมฺมญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺติ ฯ

สกวาที กายกรรมเป็นสนิทัสสนะหรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. เป็นรูป เป็นรูปายตนะ เป็นรูปธาตุ เป็นสีเขียว เป็นสีเหลือง เป็นสีแดง

เป็นสีขาว เป็นวินัยแห่งจักขุวิญญาณ กระทบที่จักษุ มาสู่ครองแห่งจักษุหรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. กายกรรม เป็นสนิทัสสนะ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อาศัยจักษุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. อาศัยจักษุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. คำว่า อาศัยจักษุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น ดังนี้ เป็นสูตร

มีอยู่จริง หรือ?

ป. ไม่มี

ส. คำว่า อาศัยจักษุและรูป จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น ดังนี้ เป็นสูตรมี

อยู่จริง หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า คำว่า อาศัยจักษุและรูป จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น ดังนี้ เป็น

สูตรมีอยู่จริง ก็ต้องไม่กล่าวว่า อาศัยจักษุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น

น วตฺตพฺพํ กายกมฺมํ สนิทสฺสนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ ปสฺสสิ อภิกฺกมนฺตํ ปฏิกฺกมนฺตํ อาโลเกนฺตํ วิโลเกนฺตํ สมฺมิญฺเชนฺตํ ปสาเรนฺตนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ ปสฺสสิ อภิกฺกมนฺตํ ปฏิกฺกมนฺตํ อาโลเกนฺตํ วิโลเกนฺตํ สมฺมิญฺเชนฺตํ ปสาเรนฺตํ เตน วต เร วตฺตพฺเพ กายกมฺมํ สนิทสฺสนนฺติ ฯ

กายกมฺมํ สนิทสฺสนนฺติกถา ฯ

ปฐวีธาตุ สนิทสฺสนาติอาทึ กตฺวา

กายกมฺมํ สนิทสฺสนนฺติ ปริโยสานกถา ฯ

ฉฏฺโฐ วคฺโค ฯ

ตสฺส อุทฺทานํ

นิยาโม อสงฺขโต ปฏิจฺจสมุปฺปาโท

อสงฺขโต จตฺตาริ สจฺจานิ อสงฺขตานิ

จตฺตาโร อารุปฺปา อสงฺขตา นิโรธสมาปตฺติ

อสงฺขตา อากาโส อสงฺขโต

อากาโส สนิทสฺสโน จตฺตาโร มหาภูตา

ปญฺจินฺทฺริยานิ ตเถว กายกมฺมนฺติ ฯ

ป. ไม่พึงกล่าวว่า กายกรรมเป็นสนิทัสสนะหรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ท่านเห็นอาการก้าวไปข้างหน้า ถอยกลับ แลเหลียว คู้แขน เหยียดแขน

มิใช่หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่า ท่านเห็นอาการก้าวไปข้างหน้า ถอยกลับ แลเหลียว คู้แขน

เหยียดแขน ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า กายกรรมเป็นสนิทัสสนะ

กายกัมมสนิทัสสนันติกถา จบ

ปริโยสานกถาตั้งต้นแต่ปฐวีธาตุสนิทัสสนะ ถึงกายกัมมสนิทัสสนะ

วรรคที่ ๖ จบ