กายกัมมสนิทัสสนันติกถา เล่ม ๓๗

*กายกมฺมํ สนิทสฺสนนฺติ? อามนฺตา. รูปํ รูปายตนํ รูปธาตุ นีลํ ปีตกํ โลหิตกํ โอทาตํ จกฺขุวิญฺเญยฺยํ จกฺขุสฺมึ ปฏิหญฺญติ จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉตีติฒ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ *กายกมฺมํ สนิทสฺสนนฺติ? อามนฺตา. จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ กายกมฺมญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญา- ณนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ กายกมฺมญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺติ? อามนฺตา. “จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ กายกมฺมญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺ”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. “จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺ”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. หญฺจิ “จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺ”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโต, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ กายกมฺมญฺจ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณนฺ”ติ.

สก. กายกรรมเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. กายกรรม เป็นรูป เป็นรูปายตนะ เป็นรูปธาตุ เป็นสีเขียว สีเหลือง สีแดง สีขาว เป็นวิสัยแห่งจักขุวิญญาณ กระทบที่จักษุ มาสู่คลองจักษุได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. กายกรรมเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. เพราะอาศัยจักษุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เพราะอาศัยจักษุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระสูตรที่ว่า “เพราะอาศัยจักษุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณ” มีอยู่จริงหรือ

ปร. ไม่มี

สก. พระสูตรที่ว่า “เพราะอาศัยจักษุและรูป จึงเกิดจักขุวิญญาณ” มีอยู่ จริงใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. หากพระสูตรที่ว่า “เพราะอาศัยจักษุและรูป จึงเกิดจักขุวิญญาณ” มีอยู่ จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “เพราะอาศัยจักษุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณ”

*น วตฺตพฺพํ “กายกมฺมํ สนิทสฺสนนฺ”ติ? อามนฺตา. นนุ ปสฺสติ “อภิกฺกมนฺตํ ปฏิกฺกมนฺตํ อาโลเกนฺตํ วิโลเกนฺตํ สมิญฺเชนฺตํ ปสาเรนฺตนฺ”ติ? อามนฺตา. หญฺจิ ปสฺสติ อภิกฺกมนฺตํ ปฏิกฺกมนฺตํ อาโลเกนฺตํ วิโลเกนฺตํ สมิญฺเชนฺตํ ปสาเรนฺตํ, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “กายกมฺมํ สนิทสฺสนนฺ”ติ.

กายกมฺมํสนิทสฺสนนฺติกถา นิฏฺฐิตา.

ปฐวิธาตุ (๑) สนิทสฺสนาทิอาทิ กตฺวา

กายกมฺมํ สนิทสฺสนฺติ ปริโยสานกถา๑

ฉฏฺโฐ วคฺโค. ตสฺสุทฺทานํ

นิยาโม (๒) อสงฺขโต ปฏิจฺจสมุปฺปาโท

อสงฺขโต จตฺตาริ สจฺจานิ อสงฺขตานิ

จตฺตาโร อารุปฺปา อสงฺขตา นิโรธ-

สมาปตฺติ อสงฺขตา, อากาโส อสงฺขโต

อากาโส สนิทสฺสโน จตฺตาโร มหาภูตา,

ปญฺจินฺทฺริยานิ ตเถว กายกมฺมนฺติ.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “กายกรรมเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. ท่านเห็นผู้ก้าวไป ถอยกลับ แลดู มองดู คู้เข้า เหยียดออกมิใช่หรือสก. ใช่

ปร. หากท่านเห็นผู้ก้าวไป ถอยกลับ แลดู มองดู คู้เข้า เหยียดออก ดังนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “กายกรรมเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้”

กายกัมมังสนิทัสสนันติกถา จบ

เรื่องสุดท้ายพึงทราบว่า เริ่มต้นแต่ปฐวีสนิทัสสนะจนถึงกายกัมมสนิทัสสนะ

ฉัฏฐวรรค จบ

รวมกถาที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. นิยามกถา ๒. ปฏิจจสมุปปาทกถา

๓. สัจจกถา ๔. อารุปปกถา

๕. นิโรธสมาปัตติกถา ๖. อากาสกถา

๗. อากาโสสนิทัสสโนติกถา ๘. ปฐวีธาตุสนิทัสสนาติอาทิกถา

๙. จักขุนทริยังสนิทัสสนันติอาทิกถา ๑๐. กายกัมมังสนิทัสสนันติกถา