อนุปุพพาภิสมยกถา เล่ม ๓๗

(๑๘) ๙. อนุปุพพาภิสมยกถา

ว่าด้วยเรื่องการตรัสรู้ธรรมโดยลำดับ

{๖๔๘} [๓๓๙] สกวาทีถามว่า การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. บุคคลเจริญโสดาปัตติมรรคได้โดยลำดับหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลเจริญโสดาปัตติมรรคได้โดยลำดับหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุคคลทำให้แจ้งโสดาปัตติผลได้โดยลำดับหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๔๙} ส. การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุคคลเจริญสกทาคามิมรรคได้โดยลำดับหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลเจริญสกทาคามิมรรคได้โดยลำดับหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุคคลทำให้แจ้งสกทาคามิผลได้โดยลำดับหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๕๐} ส. การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุคคลเจริญอนาคามิมรรคไดัโดยลำดับหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลเจริญอนาคามิมรรคได้โดยลำดับหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุคคลทำให้แจ้งอนาคามิผลไดัโดยลำดับหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๕๑} ส. การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุคคลเจริญอรหัตตมรรคไดัโดยลำดับหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลเจริญอรหัตตมรรคได้โดยลำดับหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุคคลทำให้แจ้งอรหัตตผลไดัโดยลำดับหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๕๒} [๓๔๐] ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งโสดาปัตติผลละอะไรได้ด้วยการเห็นทุกข์ ?

ป. ละสักกายทิฎฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส และบรรดากิเลสพวกเดียวกันได้หนึ่งในสี่ส่วนส. หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระโสดาบัน อีกสามในสี่ส่วนไม่เป็นพระโสดาบัน หนึ่งในสี่ส่วนเป็นผู้ถึง ได้เฉพาะ บรรลุ ทำให้แจ้ง เข้าถึงอยู่

ถูกต้องโสดาปัตติผลด้วยกายอยู่ อีกสามในสี่ส่วนไม่ถูกต้องโสดาปัตติผลด้วยกายอยู่ หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระโสดาบันผู้สัตตักขัตตุปรมะ ผู้โกลังโกละ ผู้เอกพีชี ประกอบด้วยความเสื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ... ในพระธรรม ... ในพระสงฆ์ ประกอบด้วยอริยกันตศีล อีกสามในสี่ส่วนไม่ประกอบด้วยอริยกันตศีลหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ป. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งโสดาปัตติผลละอะไรได้ด้วยการเห็นสมุทัย ... ด้วยการเห็นนิโรธ ... ด้วยการเห็นมรรค

ป. ละสักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส และบรรดากิเลสพวกเดียวกันได้หนึ่งในสี่ส่วน

ส. หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระโสดาปัน อีกสามในสี่ส่วนไม่เป็นพระโสดาบัน หนึ่งในสี่ส่วนเป็นผู้ถึง ได้เฉพาะ บรรลุ ทำให้แจ้ง เข้าถึงอยู่ถูกต้องโสดาปัตติผลด้วยกายอยู่ อีกสามในสี่ส่วนไม่ถูกต้องโสดาปัตติผลด้วยกายอยู่ หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระโสดาบันผู้สัตตักขัตตุปรมะ ผู้โกลังโกละ ผู้เอกพีชี ประกอบด้วยความเสื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ... ในพระธรรม ... ในพระสงฆ์ ... ประกอบด้วยอริยกันตศีล อีกสามในสี่ส่วนไม่ประกอบด้วยอริยกันตศีลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๕๓} [๓๔๑] ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งสกทาคามิผลละอะไรได้ด้วยการเห็นทุกข์ ?

ป. ละกามราคะอย่างหยาบ พยาบาทอย่างหยาบ และบรรดากิเลสพวกเดียวกันได้หนึ่งในสี่ส่วน

ส. หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระสกทาคามี อีกสามในสี่ส่วนไม่เป็นพระสกทาคามี หนึ่งในสี่ส่วนเป็นผู้ถึง ได้เฉพาะ บรรลุ ทำให้แจ้ง เข้าถึงอยู่

ถูกต้องสกทาคามิผลด้วยกายอยู่ อีกหนึ่งในสี่ส่วนไม่ถูกต้องสกทาคามิผลด้วยกายอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งสกทาคามิผลละอะไรได้ด้วยการเห็นสมุทัย ... ด้วยการเห็นนิโรธ ... ด้วยการเห็นมรรค ?

ป. ละกามราคะอย่างหยาบ พยาบาทอย่างหยาบ และบรรดากิเลสพวกเดียวกันได้หนึ่งในสี่ส่วน

ส. หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระสกทาคามี อีกสามในสี่ส่วนไม่เป็นพระสกทาคามี หนึ่งในสี่ส่วนเป็นผู้ถึง ได้เฉพาะ บรรลุ ทำให้แจ้ง เข้าถึงอยู่ ถูกต้องสกทาคามิผลด้วยนามกายอยู่ อีกสามในสี่ส่วนไม่ถูกต้องสกทาคามิผลด้วยนามกายอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๕๔} [๓๔๒] ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งอนาคามิผลละอะไรได้ด้วยการเห็นทุกข์ ?

ป. ละกามราคะอย่างละเอียด พยาบาทอย่างละเอียด และบรรดากิเลสพวกเดียวกันได้หนึ่งในสี่ส่วน

ส. หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระอนาคามี อีกสามในสี่ส่วนไม่เป็นพระอนาคามี หนึ่งในสี่ส่วนเป็นผู้ถึง ได้เฉพาะ บรรลุ ทำให้แจ้ง เข้าถึงอยู่ถูกต้องอนาคามิผลด้วยนามกายอยู่ อีกสามในสี่ส่วนไม่ถูกต้องอนาคามิผลด้วยนามกายอยู่ หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระอนาคามีผู้อันตราปรินิพพายี ... ผู้อุปหัจจปรินิพพายี ... ผู้อสังขารปรินิพพายี ... ผู้สสังขารปรินิพพายี ... ผู้อุทธังโสโตอกนิฏฐคามี อีกสามในสี่ส่วนไม่เป็นพระอนาคามีผู้อุทธังโสโตอกนิฏฐคามีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งอนาคามิผลละอะไรได้ด้วยการเห็นสมุทัย ... ด้วยการเห็นนิโรธ ... ด้วยการเห็นมรรค

ป. ละกามราคะอย่างละเอียด พยาบาทอย่างละเอียด และบรรดากิเลสพวกเดียวกันได้หนึ่งในสี่ส่วน

ส. หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระอนาคามีอีกสามในสี่ส่วนไม่เป็นพระอนาคามี หนึ่งในสี่ส่วนเป็นผู้ถึง ได้เฉพาะ บรรลุ ทำให้แจ้ง เข้าถึงอยู่ถูกต้องอนาคามิผลด้วยกาย อีกสามในสี่ส่วนไม่ถูกต้องอนาคามิผลด้วยกายอยู่ หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระอนาคามีผู้อันตราปรินิพพายี ... ผู้อุปหัจจปรินิพพายี ... ผู้อสังขารปรินิพพายี ... ผู้สสังขารปรินิพพายี ... ผู้อุทธังโสโตอกนิฏฐคามี อีกสามในสี่ส่วนไม่เป็นพระอนาคามีผู้อุทธังโสโตอกนิฏฐคามีหรือป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๕๕} [๓๔๓] ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งอรหัตตผลละอะไรได้ด้วยการเห็นทุกข์ ?

ป. ละรูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา และบรรดากิเลสพวกเดียวกันได้หนึ่งในสี่ส่วน

ส. หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระอรหันต์ อีกสามในสี่ส่วนไม่เป็นพระอรหันต์ หนึ่งในสี่ส่วนเป็นผู้ถึง ได้เฉพาะ บรรลุ ทำให้แจ้ง เข้าถึงอยู่ ถูกต้องอรหัตตผลด้วยกายอยู่ อีกสามในสี่ส่วนไม่ถูกต้องอรหัตตผลด้วยกายอยู่ หนึ่งในสี่ส่วนเป็นผู้ปราศจากราคะ โทสะ โมหะแล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระลงแล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ถอดกิเลสดุจลิ่มได้แล้ว กลบคูกิเลสได้แล้ว ถอนเสาระเนียดขึ้นแล้ว เป็นผู้ไม่มีลิ่มสลัก เป็นพระอริยะ ลดธงคือมานะแล้ว วางภาระแล้ว หมด

เครื่องผูกพ้นแล้ว มีชัยชนะอย่างดีวิเศษแล้ว ท่านกำหนดรู้ทุกข์ ละสมุทัย ทำให้แจ้งนิโรธ เจริญมรรคแล้ว รู้ยิ่งซึ่งธรรมที่ควรรู้ยิ่ง กำหนดรู้ธรรมที่ควรกำหนดรู้ ละธรรมที่ควรละ เจริญธรรมที่ควรเจริญ ... ทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ควรทำให้แจ้ง อีกสามในสี่ส่วนยังไม่ทำให้แจ้งธรรมที่ควรทำให้แจ้งหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งอรหัตตผลละอะไรได้ด้วยการเห็นสมุทัย ... ด้วยการเห็นนิโรธ ... ด้วยการเห็นมรรค ?

ป. ละรูปราคะ อรูปราคะ มานะ อุทธัจจะ อวิชชา และบรรดากิเลสพวกเดียวกันได้หนึ่งในสี่ส่วน

ส. หนึ่งในสี่ส่วนเป็นพระอรหันต์ อีกสามในสี่ส่วนไม่เป็นพระอรหันต์ หนึ่งในสี่ส่วนเป็นผู้ถึง ได้เฉพาะ บรรลุ ทำให้แจ้ง เข้าถึงอยู่ ถูกต้องอรหัตตผลด้วยกายอยู่ อีก สามในสี่ส่วนไม่ถูกต้องอรหัตตผลด้วยกายอยู่ หนึ่งในสี่ส่วนเป็นผู้ปราศจากราคะ โทสะ โมหะแล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระลงแล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ถอดกิเลสดุจลิ่มได้แล้ว กลบคูกิเลสได้แล้ว ถอนเสาระเนียดขึ้นแล้ว เป็นผู้ไม่มีลิ่มสลัก เป็นพระอริยะ ลดธงคือมานะแล้ว วางภาระแล้ว หมดเครื่องผูกพันแล้ว มีชัยชนะอย่างดีวิเศษแล้ว ท่านกำหนดรู้ทุกข์ ละสมุทัย ทำให้แจ้งนิโรธ เจริญมรรคแล้ว รู้ยิ่งซึ่งธรรมที่ควรรู้ยิ่ง กำหนดรู้ธรรมที่ควรกำหนดรู้ ละธรรมที่ควรละ เจริญธรรมที่ควรเจริญ ... ทำให้แจ้งซึ่<*>ธรรมที่ควรทำให้แจ้ง อีกสามในสี่ส่วนยังไม่ทำให้แจ้งธรรมที่ควรทำให้แจ้งหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๕๖} [๓๔๔] ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งโสตาปัตติผล เมื่อเห็นทุกข์ ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เมื่อเห็นทุกข์แล้ว ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เมื่อเห็นสมุทัย ... เมื่อเห็นนิโรธ ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เมื่อเห็นนิโรธแล้ว ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๕๗} ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งโสตาปัตติผล เมื่อเห็นมรรค ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” เมื่อเห็นมรรคแล้ว ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เมื่อเห็นทุกข์ ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” เมื่อเห็นทุกข์แล้วท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เมื่อเห็นมรรค ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” เมื่อเห็นมรรคแล้ว ท่านจึงยอมรับว่า “ผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เมื่อเห็นสมุทัย ... เมื่อเห็นนิโรธ ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” เมื่อเห็นนิโรธแล้ว ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๕๘} ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งโสดาปัตติผล เมื่อเห็นทุกข์ ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” เมื่อเห็นทุกข์แล้ว ท่านไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าเป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เมื่อเห็นมรรค ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” เมื่อเห็นมรรคแล้ว ท่านไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าเป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เมื่อเห็นสมุทัย ... เมื่อเห็นนิโรธ ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” เมื่อเห็นนิโรธ ท่านไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าเป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เมื่อเห็นมรรค ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” เมื่อเห็นมรรคแล้ว ท่านไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าเป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๕๙} ส. บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อทำให้แจ้งโสดาปัตติผล เมื่อเห็นทุกข์ ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ” เมื่อเห็นทุกข์แล้ว ท่านไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าเป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. การเห็นทุกข์ไร้ประโยชน์หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เมื่อเห็นสมุทัย ... เมื่อเห็นนิโรธ ท่านจึงยอมรับว่า “เป็นผู้ปฏิบัติ’’ เมื่อเห็นนิโรธแล้ว ท่านไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าเป็นผู้ตั้งอยู่แล้วในผล” หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. การเห็นนิโรธไร้ประโยชน์หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๖๐} [๓๔๕] ป. เมื่อเห็นทุกข์แล้ว สัจจะ ๔ ก็เป็นอันได้เห็นแล้วหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ทุกขสัจเป็นสัจจะ ๔ หรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๖๑} ส. เมื่อเห็นรูปขันธ์โดยความไม่เที่ยงแล้ว ขันธ์ ๕ ก็เป็นอันได้เห็นโดยความไม่เที่ยงหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปขันธ์เป็นขันธ์ ๕ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๖๒} ส. เมื่อเห็นจักขายตนะโดยความไม่เที่ยงแล้ว อายตนะ ๑๒ ก็เป็นอันได้เห็นโดยความไม่เที่ยงหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. จักขายตนะเป็นอายตนะ ๑๒ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๖๓} ส. เมื่อเห็นจักขุธาตุโดยความไม่เที่ยงแล้ว ธาตุ ๑๘ ก็เป็นอันได้เห็นโดยความไม่เที่ยงหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. จักขุธาตุเป็นธาตุ ๑๘ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๖๔} ส. เมื่อเห็นจักขุนทรีย์โดยความไม่เที่ยงแล้ว อินทรีย์ ๒๒ ก็เป็นอันได้เห็นโดยความไม่เที่ยงหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. จักขุนทรีย์เป็นอินทรีย์ ๒๒ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๖๕} ส. บุคคลทำให้แจ้งโสดาปัตติผลได้ด้วยญาณ ๔ หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โสดาปัตติผลมี ๔ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลทำให้แจ้งโสดาปัตติผลได้ด้วยญาณ ๘ หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โสดาปัตติผลมี ๘ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลทำให้แจ้งโสดาปัตติผลได้ด้วยญาณ ๑๒ หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โสดาปัตติผลมี ๑๒ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลทำให้แจ้งโสดาปัตติผลด้วยญาณ ๔๔ หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โสดาปัตติผลมี ๔๔ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บุคคลทำให้แจ้งโสดาปัตติผลได้ด้วยญาณ ๗๗ หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โสตาปัตติผลมี ๗๗ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๖๖} [๓๔๖] ป. ไม่ควรกล่าวว่า “การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับ” หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในธรรมวินัยนี้ มีการศึกษาไปตามลำดับ มีการกระทำไปตามลำดับ มีการปฏิบัติไปตามลำดับ หาได้มีการบรรลุอรหัตตผลมาแต่แรกเริ่มไม่ เหมือนมหาสมุทร ที่ลาดลุ่มลึกลงไปโดยลำดับ หาได้โกรกชันเหมือนเหวมาแต่เติมไม่” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ถ้าอย่างนั้น การตรัสรู้ก็เป็นการตรัสรู้โดยลำดับ

{๖๖๗} ป. ไม่ควรกล่าวว่า “การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับ” หรือส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า

“คนมีปัญญาทำกุศลทีละน้อย ๆ อยู่ทุก ๆ ขณะ พึงขจัดมลทินของตนออกไปได้โดยลำดับ เหมือนช่างทองไล่สนิมทองออกฉะนั้น” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ถ้าอย่างนั้น การตรัสรู้ธรรมก็เป็นการตรัสรู้โดยลำดับ ?

{๖๖๘} ส. ไม่ควรกล่าวว่า การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ท่านพระควัมปติเถระได้กล่าวกะภิกษุทั้งหลายดังนี้ว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ผมได้ฟังมาได้รับมาในที่เฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดเห็นทุกข์ ผู้นั้นชื่อว่าเห็นแม้ทุกขสมุทัย แม้ทุกขนิโรธ แม้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาด้วย ผู้ใดเห็นทุกขสมุทัย ผู้นั้นชื่อว่าเห็นแม้ทุกข์ แม้ทุกขนิโรธ แม้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาด้วย ผู้ใดเห็นทุกขนิโรธ ผู้นั้นชื่อว่าเห็นแม้ทุกข์ แม้ทุกขสมุทัย แม้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาด้วย ผู้ใดเห็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา ผู้นั้นชื่อว่าเห็นแม้ทุกข์ แม้ทุกขสมุทัย แม้ทุกขนิโรธด้วย” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับ”

{๖๖๙} ส. การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับหรือ

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า

“ธรรมทั้งหลายบรรดามี คือ สักกายทิฎฐิ วิจิกิจฉา หรือแม้สีลัพพตปรามาส พระโสดาบันละได้แล้ว พร้อมกับการได้บรรลุโสดาปัตติมรรคนั่นเอง อนึ่ง พระโสดาบันนั้นพ้นได้เด็ดขาดแล้วจากอบายทั้ง ๔ และไม่สามารถที่จะทำอภิฐานกรรมที่ชั่วช้า ๖ ประการ” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับ”

{๖๗๐} ส. การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในสมัยที่ธรรมจักษุอันปราศจากธุลี ปราศจากมลทินได้เกิดขึ้นแก่อริยสาวกว่า “สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งหมดมีความดับไปเป็นธรรมดา’ พร้อมกับความเกิดขึ้นแห่งโสดาปัตติมรรค อริยสาวกย่อมละสังโยชน์ ๓ อย่าง คือ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาสได้เด็ดขาด” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “การตรัสรู้ธรรมเป็นการตรัสรู้โดยลำดับ”

จบ อนุปุพพาภิสมยกถา

(๑๙) ๑๐. โวหารกถา

ว่าด้วยเรื่องพระโวหารของพระพุทธเจ้า

{๖๗๑} [๓๔๗] สกวาทีถามว่า พระโวหารของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าเป็นโลกุตตระหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. พระโวหารของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ากระทบโสตที่เป็นโลกุตตระ ไม่กระทบโสตที่เป็นโลกิยะ รับรู้ได้ด้วยวิญญาณที่เป็นโลกุตตระ รับรู้ไม่ได้ด้วยวิญญาณที่เป็นโลกิยะ พระสาวกทั้งหลายรับรู้ได้ ปุถุชนทั้งหลายรับรู้ไม่ได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๖๗๒} ส. พระโวหารของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ากระทบโสตที่เป็นโลกิยะมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าพระโวหารของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้ากระทบโสตที่เป็นโลกิยะ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระโวหารของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าเป็นโลกุตตระ”{๖๗๓} ส. พระโวหารของพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า รับรู้ได้ด้วยวิญญาณที่เป็นโลกิยะมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว