พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๙
สุญญตากถา เล่ม ๓๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๗๗๕–๑๗๗๘ (Royal Thai)2/8 in วรรคที่ ๑๙4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๙ สุญญตากถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 939–943
๑) ฟ้ากับแผ่นดิน นี้เป็นสิ่งที่ไกลแสนไกลกันประการที่ ๑
... ...
เพราะฉะนั้น ธรรมของสัตบุรุษจึงไกลจากธรรมของอสัตบุรุษ”
ดังนี้. มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า สภาวธรรมที่เป็นกุศลและอกุศล ... มารวมกันได้”{๑๗๗๔} [๘๓๑] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลละกิเลสที่เป็นอดีต ละกิเลสที่เป็นอนาคต ละกิเลสที่เป็นปัจจุบัน” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. บุคคลที่ละกิเลสได้ไม่มีหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น บุคคลก็ต้องละกิเลสที่เป็นอดีต ละกิเลสที่เป็นอนาคต ละกิเลสที่เป็นปัจจุบัน
จบ กิเลสชหนกถา
(๑๘๗) ๒. สุญญตากถา
ว่าด้วยเรื่องความว่างนับเนื่องในสังขารขันธ์
{๑๗๗๕} [๘๓๒] สกวาทีถามว่า ความว่างนับเนื่องในสังขารขันธ์หรือ ?
- ๑พึงดูเทียบใน องฺ.จตุกก. (แปล) ๒๑/๔๗/๘๓ (อ้างแล้ว หน้า ๕๕๗ ในเล่มนี้)
ส. สภาวธรรมหานิมิตมิได้ก็นับเนื่องในสังขารขันธ์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ความว่างนับเนื่องในสังขารขันธ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สภาวธรรมหาที่ตั้งมิได้ก็นับเนื่องในสังขารขันธ์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สภาวธรรมหานิมิตมิได้ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในสังขารขันธ์” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ความว่างท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในสังขารขันธ์” หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สภาวธรรมหาที่ตั้งมิได้ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในสังขารขันธ์” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ความว่างท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในสังขารขันธ์” หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ความว่างนับเนื่องในสังขารขันธ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะ ซึ่งมีความเห็นว่า ความว่างหรือสุญญตานับเนื่อง คือจัดเข้าในสังขารขันธ์ โดยไม่แยกแยะเหมือนอย่างความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า สุญญตามี ๒ อย่าง คือ (๑) อนัตตลักษณะแห่งขันธ์ทั้งหลาย ซึ่งนับเนื่องในสังขารขันธ์ (๒) นิพพาน ซึ่งนับเนื่องในอะไร ๆ ไม่ได้ หรือไม่เกี่ยวข้องกับวัฏฏทุกข์ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๐๔)
ส. สังขารขันธ์มิใช่ไม่เที่ยง มิใช่อันปัจจัยปรุงแต่ง มิใช่อิงอาศัยปัจจัยเกิดขึ้น มิใช่มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา มิใช่มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา มิใช่มีความคลายไปเป็นธรรมดา มิใช่มีความดับไปเป็นธรรมดา มิใช่มีความแปรปรวนไปเป็นธรรมดาหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สังขารขันธ์ไม่เที่ยง อันปัจจัยปรุงแต่ง อิงอาศัยปัจจัยเกิดขึ้น มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา มีความคลายไปเป็นธรรมดา มีความดับไปเป็นธรรมดา มีความแปรปรวนไปเป็นธรรมดา มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าสังขารขันธ์ไม่เที่ยง ... มีความแปรปรวนไปเป็นธรรมดา ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ความว่างนับเนื่องในสังขารขันธ์”
{๑๗๗๖} [๘๓๓] ส. ความว่างแห่งรูปขันธ์นับเนื่องในสังขารขันธ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ความว่างแห่งสังขารขันธ์นับเนื่องในรูปขันธ์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ความว่างแห่งเวทนาขันธ์ ... ความว่างแห่งสัญญาขันธ์ ... ความว่างแห่งวิญญาณขันธ์นับเนื่องในสังขารขันธ์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ความว่างแห่งสังขารขันธ์นับเนื่องในวิญญาณขันธ์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๗๗๗} ส. ความว่างแห่งสังขารขันธ์ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในรูปขันธ์” หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ความว่างแห่งรูปท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในสังขารขันธ์” หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ความว่างแห่งสังขารขันธ์ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในเวทนาขันธ์ ... นับเนื่องในสัญญาขันธ์ ... นับเนื่องในวิญญาณขันธ์” หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ความว่างแห่งวิญญาณขันธ์ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในสังขารขันธ์” หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๗๗๘} [๘๓๔] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “ความว่างนับเนื่องในสังขารขันธ์” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังขารนี้ว่างเปล่าจากอัตตาหรือจากความเป็นของเนื่องด้วยอัตตา” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ถ้าอย่างนั้น ความว่างก็ต้องนับเนื่องในสังขารขันธ์
จบ สุญญตากถา
- ๑พึงดูเทียบใน ม.อุ. (แปล) ๑๔/๖๙/๘๐
(๑๘๘) ๓. สามัญญผลกถา
ว่าด้วยเรื่องสามัญญผลเป็นอสังขตะ
{๑๗๗๙} [๘๓๔] สกวาทีถามว่า สามัญญผลเป็นอสังขตะหรือ ?
ส. สามัญญผลเป็นนิพพาน เป็นที่ต้านทาน เป็นที่เร้น เป็นที่พึ่ง เป็นที่หมาย เป็นฐานะอันไม่เคลื่อน เป็นอมตะหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สามัญญผลเป็นอสังขตะ นิพพานก็เป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. อสังขตะมี ๒ อย่างหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. อสังขตะมี ๒ อย่างหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ที่ต้านทานมี ๒ อย่าง ... นิพพานก็มี ๒ อย่างหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๗๘๐} [๘๓๖] ส. สามัญญผลเป็นอสังขตะหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑สามัญญผล ผลแห่งความเป็นสมณะ ในที่นี้หมายถึงวิปากจิตแห่งอริยมรรคในมรรควิถีและในผลสมาบัติ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๐๕) หรือหมายถึงอริยผล ๔ คือ (๑) โสดาปัตติผล (๒) สกทาคามิผล (๓) อนาคามิผล (๔) อรหัตตผล (ขุ.ธ.อ. ๑/๑๔๐, ขุ.อิติ.อ. ๓๗๓, ขุ.ปฏิ.อ. ๑/๑๔๗)
- ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายปุพพเสลิยะ ซึ่งมีความเห็นเกี่ยวกับสามัญญผลแตกต่างจากฝ่ายสกวาทีว่า การละกิเลสได้และความเกิดขึ้นแห่งผลชื่อว่าสามัญญผล เพราะฉะนั้น จึงจัดเป็นอสังขตะ คือ เป็นสภาวที่ไม่ถูกปัจจัยปรุงแต่ง (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๐๕)
End of สุญญตากถา