ธัมมตัณหา นทุกขสมุทโยติกถา เล่ม ๓๗

ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ รูปตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ สทฺทตณฺหา ฯเปฯ คนฺธตณฺหา ฯเปฯ รสตณฺหา ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที ธัมมตัณหาไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. รูปตัณหาไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. ธัมมตัณหาไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สัททตัณหา ฯลฯ คันธตัณหา รสตัณหา ฯลฯ โผฏฐัพพตัณหาไม่เป็น

ทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

รูปตณฺหา ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ ธมฺมตณฺหา ทุกฺขสมุทโยติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สทฺทตณฺหา ฯเปฯ คนฺธตณฺหา ฯเปฯ รสตณฺหา ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพตณฺหา ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ ธมฺมตณฺหา ทุกฺขสมุทโยติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ ตณฺหา ทุกฺขสมุทโย วุตฺโต ภควตาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺหิ ตณฺหา ทุกฺขสมุทโย วุตฺโต ภควตา โน วต เร วตฺตพฺเพ ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ

ส. รูปตัณหาเป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ธัมมตัณหาเป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. สัททตัณหา ฯลฯ คันธตัณหา ฯลฯ รสตัณหา ฯลฯ โผฏฐัพพตัณหาเป็น

ทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ธัมมตัณหาเป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. ธัมมตัณหาไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ตัณหา พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นทุกขสมุทัย มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า ตัณหาพระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นทุกขสมุทัย ก็ต้องไม่กล่าวว่า

ธัมมตัณหาไม่เป็นทุกขสมุทัย

ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ โลโภ ทุกฺขสมุทโย วุตฺโต ภควตา ธมฺมตณฺหา โลโภติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ โลโภ ทุกฺขสมุทโย วุตฺโต ภควตา ธมฺมตณฺหา โลโภ โน วต เร วตฺตพฺเพ ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ

ส. ธัมมตัณหาไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ความโลภพระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นทุกขสมุทัย และธัมมตัณหาก็เป็น

ความโลภ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า ความโลภ พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นทุกขสมุทัย และธัมมตัณหา

ก็เป็นความโลภ ก็ต้องไม่กล่าวว่า ธัมมตัณหาไม่เป็นทุกขสมุทัย

ธมฺมตณฺหา โลโภ น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ รูปตณฺหา โลโภ น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ธมฺมตณฺหา โลโภ น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ สทฺทตณฺหา ฯเปฯ คนฺธตณฺหา ฯเปฯ รสตณฺหา ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพตณฺหา โลโภ น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. โลภะคือธัมมตัณหา ไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โลภะคือรูปตัณหา ไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. โลภะคือธัมมตัณหา ไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โลภะคือสัททตัณหา ฯลฯ คือคันธตัณหา ฯลฯ คือรสตัณหา ฯลฯ คือ

โผฏฐัพพตัณหา ไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

รูปตณฺหา โลโภ ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ ธมฺมตณฺหา โลโภ ทุกฺขสมุทโยติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สทฺทตณฺหา ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพตณฺหา โลโภ ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ ธมฺมตณฺหา โลโภ ทุกฺขสมุทโยติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. โลภะคือรูปตัณหา เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โลภะคือธัมมตัณหา เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. โลภะคือสัททตัณหา ฯลฯ คือโผฏฐัพพตัณหา เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โลภะคือธัมมตัณหา เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา ยายํ ตณฺหา โปโนพฺภวิกา นนฺทิราคสหคตา ตตฺรตตฺราภินนฺทินี เสยฺยถีทํ กามตณฺหา ภวตณฺหา วิภวตณฺหาติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ น วตฺตพฺพํ ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ

ส. ธัมมตัณหาไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า ตัณหานี้ใด กระทำความเกิดอีก เป็นไป

กับด้วยความกำหนัดด้วยอำนาจความเพลิดเพลิน เพลิดเพลินยิ่งในอารมณ์นั้นๆ ตัณหาดังกล่าวนี้คือ กามตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหา

ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ก็ไม่พึงกล่าวว่า ธัมมตัณหาไม่เป็นทุกขสมุทัย ดังนี้

น วตฺตพฺพํ ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ สา ธมฺมตณฺหาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ สา ธมฺมตณฺหา โน วต เร วตฺตพฺเพ ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ

ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติกถา ฯ

เตรสโม วคฺโค ฯ

ตสฺส อุทฺทานํ

กปฺปฏฺโฐ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺย กปฺปฏฺโฐ กุสลํ จิตฺตํ

น ปฏิลเภยฺย อนนฺตราปยุตฺโต ปุคฺคโล สมฺมตฺตนิยามํ

โอกฺกเมยฺย นิยโต นิยามํ โอกฺกมติ นีวุโต นีวรณํ ชหติ

สมฺมุขีภูโต สญฺโญชนํ ชหติ ฌานนิกนฺติ อสาตราโค

ธมฺมตณฺหา อพฺยากตา ธมฺมตณฺหา น ทุกฺขสมุทโยติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าว ธัมมตัณหาไม่เป็นทุกขสมุทัย หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. มันเป็นตัณหาในธรรม มิใช่หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่า มันเป็นตัณหาในธรรม ก็ต้องไม่กล่าวว่า ธัมมตัณหาไม่เป็นทุกข

สมุทัย ดังนี้

ธัมมตัณหา นทุกขสมุทโยติกถา จบ.

วรรคที่ ๑๓ จบ.