สมาธิกถา เล่ม ๓๗

จิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ อามนฺตา ฯ อตีตา จิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ จิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ อามนฺตา ฯ อนาคตา จิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ จิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตีตํ นิรุทฺธํ อนาคตํ อชาตนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตีตํ นิรุทฺธํ อนาคตํ อชาตํ โน วต เร วตฺตพฺเพ จิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ

สกวาที จิตตสันตติ (ความสืบต่อแห่งจิต) เป็นสมาธิ หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. จิตตสันตติที่เป็นอดีต เป็นสมาธิ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. จิตตสันตติ เป็นสมาธิ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. จิตตสันตติที่เป็นอนาคต เป็นสมาธิ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. จิตตสันตติ เป็นสมาธิ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อดีตก็ดับไปแล้ว อนาคตก็ยังไม่เกิด มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า อดีตก็ดับไปแล้ว อนาคตก็ยังไม่เกิด ก็ต้องไม่กล่าวว่า จิตต

สันตติเป็นสมาธิ

เอกจิตฺตกฺขณิโก สมาธีติ ฯ อามนฺตา ฯ จกฺขุวิญฺญาณสมงฺคี สมาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ โสตวิญฺญาณสมงฺคี ฯเปฯ ฆานวิญฺญาณสมงฺคี ฯเปฯ ชิวฺหาวิญฺญาณสมงฺคี ฯเปฯ กายวิญฺญาณสมงฺคี ฯเปฯ อกุสลจิตฺตสมงฺคี ฯเปฯ ราคสหคตจิตฺตสมงฺคี ฯเปฯ โทสสหคตจิตฺตสมงฺคี ฯเปฯ โมหสหคตจิตฺตสมงฺคี ฯ ฯเปฯ อโนตฺตปฺปสหคตจิตฺตสมงฺคี สมาปนฺโนติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ป. สมาธิเป็นไปในจิตตขณะอันหนึ่ง หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยจักขุวิญญาณ ชื่อว่าผู้เข้าสมาบัติ หรือ?

ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ป. บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยโสตวิญญาณ ฯลฯ ผู้พร้อมเพรียงด้วยฆาน

วิญญาณ ฯลฯ ผู้พร้อมเพรียงด้วยชิวหาวิญญาณ ฯลฯ ผู้พร้อมเพรียงด้วยกายวิญญาณ ฯลฯ ผู้พร้อมเพรียงด้วยอกุศลจิต ฯลฯ ผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตสหคตด้วยราคะ ฯลฯ ผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตสหคตด้วยโทสะ ฯลฯ

ผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตสหรคตด้วยโมหะ ฯลฯ ผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตสหรคตด้วยอโนตตัปปะ ชื่อว่า ผู้เข้าสมาบัติ หรือ?

ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

จิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ อามนฺตา ฯ อกุสลจิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ราคสหคตา ฯเปฯ โทสสหคตา ฯเปฯ โมหสหคตา ฯเปฯ อโนตฺตปฺปสหคตา จิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. จิตตสันตติเป็นสมาธิ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ความสืบต่อแห่งอกุศลจิต เป็นสมาชิก หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. จิตตสันตติที่สหรคตด้วยราคะ ฯลฯ ที่สหรคตด้วยโทสะ ฯลฯ ที่สหรคต

ด้วยโมหะ ฯลฯ ที่สหรคตด้วยอโนตตัปปะเป็นสมาธิ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

น วตฺตพฺพํ จิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา อหํ โข อาวุโส นิคณฺฐา ๑ ปโหมิ อนิญฺชมาโน กาเยน อภาสมาโน วาจํ สตฺตรตฺตินฺทิวานิ เอกนฺตสุขปฏิสํเวที วิหริตุนฺติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ จิตฺตสนฺตติ สมาธีติ ฯ

สมาธิกถา ฯ

ป. ไม่พึงกล่าวว่า จิตตสันตติเป็นสมาธิ หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า ดูกรอาวุโส นิครนถ์ทั้งหลาย เรานี่แหละ

พอที่จะไม่หวั่นไหวด้วยกาย ไม่กล่าววาจา เป็นผู้เสวยสุขโดยส่วนเดียว อยู่ตลอด ๗ คืน ๗ วัน ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง มิใช่หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ถ้าอย่างนั้น จิตตสันตติ ก็เป็นสมาธิ น่ะสิ

สมาธิกถา จบ