สุทธิกสังสันทนา เล่ม ๓๗

๕. สุทธิกสังสันทนา

ว่าด้วยการสนทนาถึงบุคคลเทียบกับสภาวธรรมล้วน ๆ

{๑๗} [๑๗] ส. ท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่งหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ส. ท่านจงรับรู้นิคคหะดังต่อไปนี้ หากว่าท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่ารูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิดอนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่ารูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิด ...

{๑๘} [๑๘] ส. ท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาเวทนาได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ? ... ดุจค้นหาสัญญาได้ ... ดุจค้นหาสังขารได้ ... ดุจค้นหาวิญญาณได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วิญญาณเป็นอย่างหนี่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนี่งหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ส. ท่านจงรับรู้นิคคหะดังต่อไปนี้ หากว่าท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาวิญญาณได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “วิญญาณเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนี่ง” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาวิญญาณได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าวิญญาณเป็นอย่างหนี่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนี่ง” ดังนี้จึงผิดอนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “วิญญาณเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ท่านก็ควรไม่ยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาวิญญาณได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาวิญญาณได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่า วิญญาณเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิด ...

{๑๙} [๑๙] ส. ท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาจักขายตนะได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ... ดุจค้นหาโสตายตนะได้ ... ดุจค้นหาฆานายตนะได้ ... ดุจค้นหาชิวหายตนะได้ ... ดุจค้นหากายายตนะได้ ... ดุจค้นหารูปายตนะได้ ... ดุจค้นหาสัททายตนะได้ ... ดุจค้นหาคันธายตนะได้ ... ดุจค้นหารสายตนะได้ ... ดุจค้นหาโผฏฐัพพายตนะได้ ... ดุจค้นหามนายตนะได้ ... ดุจค้นหาธัมมายตนะได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ? ...

{๒๐} [๒๐] ส. ท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาจักขุธาตุ ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ... ดุจค้นหาโสตธาตุได้ ... ดุจค้นหาฆานธาตุได้ ... ดุจค้นหาชิวหาธาตุได้ ... ดุจค้นหากายธาตุได้ ... ดุจค้นหารูปธาตุได้ ... ดุจค้นหาสัททธาตุได้ ... ดุจค้นหาคันธธาตุได้ ... ดุจค้นหารสธาตุได้ ...

ดุจค้นหาโผฏฐัพพธาตุได้ ... ดุจค้นหาจักขุวิญญาณธาตุได้ ... ดุจค้นหาโสตวิญญาณธาตุได้ ... ดุจค้นหาฆานวิญญาณธาตุได้ ... ดุจค้นหาชิวหาวิญญาณธาตุได้ ... ดุจค้นหากายวิญญาณธาตุได้ ... ดุจค้นหามโนธาตุได้ ... ดุจค้นหามโนวิญญาณธาตุได้ ... ดุจค้นหาธัมมธาตุได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ? ...

{๒๑} [๒๑] ส. ท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาจักขุนทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ... ดุจค้นหาโสตินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาฆานินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาชิวหินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหากายินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหามนินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาชีวิตินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาอิตถินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาปุริสินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาสุขินทรีย์ ... ดุจค้นหาทุกขินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาโสมนัสสินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาโทมนัสสินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาอุเปกขินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาสัทธินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาวิริยินทรีย์ได้. ... ดุจค้นหาสตินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาสมาธินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาปัญญินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาอนัญญาตัญญัสสามีตินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาอัญญินทรีย์ได้ ... ดุจค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อัญญาตาวินทรีย์เป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่งหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ส. ท่านจงรับรู้นิคคหะดังต่อไปนี้ หากว่าท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ดุจค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “อัญญาตาวินทรีย์เป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าอัญญาตาวินทรีย์เป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิด

อนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “อัญญาตาวินทรีย์เป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าอัญญาตาวินทรีย์เป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิด ...

{๒๒} [๒๒] ป. ท่านค้นหาบุคคลไม่ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่” และท่านก็ค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่งหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ป. ท่านจงรับรู้ปฏิกรรมดังต่อไปนี้ หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่” และท่านก็ค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรกล่าวว่า “รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า ‘บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่’ และข้าพเจ้าก็ค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่ารูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิด

อนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า ‘บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่’ และข้าพเจ้าก็ค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า ‘บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่’ และข้าพเจ้าก็ค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่า รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิด ...

[๒๓] ป. ท่านค้นหาบุคคลไม่ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่” และท่านก็ค้นหาเวทนาได้ ... ค้นหาสัญญาได้ ... ค้นหาสังขารได้ ... และค้นหาวิญญาณได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. วิญญาณเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่งหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ป. ท่านจงรับรู้ปฏิกรรมดังต่อไปนี้ หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่” และท่านก็ค้นหาวิญญาณได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรกล่าวว่า “วิญญาณเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า ‘บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่’ และข้าพเจ้าก็ค้นหาวิญญาณได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าวิญญาณเป็นอย่างหนึ่งบุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิด

อนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “วิญญาณเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า ‘บุคคลผู้ปฏิบัติเพี่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่’ และข้าพเจ้าก็ค้นหาวิญญาณได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า ‘บุคคลผู้ปฏิบัติเพี่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่’ และข้าพเจ้าก็ค้นหาวิญญาณได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่า รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิด ...

{๒๓} [๒๔] ป. ท่านค้นหาบุคคลไม่ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “บุคคลผู้ปฏิบัติเพี่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่” และท่านก็ค้นหาจักขายตนะได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ... ค้นหาโสตายตนะได้ ... และท่านค้นหาธัมมายตนะได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ? ...

{๒๔} [๒๕] ป. ท่านค้นหาจักขุธาตุได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ... ค้นหากายธาตุได้ ... ค้นหารูปธาตุได้ ... ค้นหาโผฏฐัพพธาตุได้ ... ค้นหาจักขุวิญญาณธาตุได้ ... ค้นหามโนวิญญาณธาตุได้ ... และท่านค้นหาธัมมธาตุได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ? ...

{๒๕} [๒๖] ป. ท่านค้นหาจักขุนทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ... ค้นหาโสตินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ... ค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ? ...

[๒๗] ป. ท่านค้นหาบุคคลไม่ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ? ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่” และท่านก็ค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. อัญญาตาวินทรีย์เป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่งหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ป. ท่านจงรับรู้ปฏิกรรมดังต่อไปนี้ หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่” และท่านก็ค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “อัญญาตาวินทรีย์เป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า ‘บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่’ และข้าพเจ้าก็ค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าอัญญาตาวินทรีย์เป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิดอนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “อัญญาตาวินทรีย์เป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า ‘บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่’ และข้าพเจ้าก็ค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า ‘บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนมีอยู่’ และข้าพเจ้าก็ค้นหาอัญญาตาวินทรีย์ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ไม่ยอมรับว่าอัญญาตาวินทรีย์เป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิด ...

จบ สุทธิกสังสันทนา

๖. โอปัมมสังสันทนา

ว่าด้วยการสนทนาถึงบุคคลโดยอุปมาด้วยสภาวธรรม

{๒๖} [๒๘] ส. ท่านค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาเวทนาได้โดยสัจกัฏฐ<*>ปรมัตถ์ รูปเป็นอย่างหนึ่ง เวทนาก็เป็นอย่างหนึ่งหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่งหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ส. ท่านจงรับรู้นิคคหะดังต่อไปนี้หากว่าท่านค้นหารูปได้โดย สัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาเวทนาได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์รูปเป็นอย่างหนึ่ง เวทนาก็เป็นอย่างหนึ่ง ท่านค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหารูป ได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรกล่าวว่า “รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” คำที่ท่านกล่าวขัดแย้งไว้ในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้า ยอมรับว่าข้าพเจ้าค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหาเวทนาได้โดย สัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ รูปเป็นอย่างหนึ่งเวทนาก็เป็นอย่างหนึ่งข้าพเจ้า ค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ แต่ ไม่ยอมรับว่ารูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง” ดังนี้จึงผิดอนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “รูปเป็นอย่างหนึ่ง บุคคลก็เป็นอย่างหนึ่ง’ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ข้าพเจ้าค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหา เวทนาได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ รูปเป็นอย่างหนึ่งเวทนาก็เป็นอย่างหนึ่ง ข้าพเจ้าค้นหาบุคคลได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์ดุจค้นหารูปได้โดยสัจฉิกัฏฐปรมัตถ์”