๑. ฆัตวาสูตร เล่ม ๑๕

ฆัตวาวรรคที่ ๘

๑. ฆัตวาสูตร

ว่าด้วยเทวตาปัญหา ๓ ข้อ

[๑๙๘] เทวดานั้น ยืน ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

ฆ่าอะไรหนอจึงอยู่เป็นสุข ฆ่า

อะไรหนอจึงไม่เศร้าโศก ข้าแต่พระโคดมพระองค์ชอบฆ่าอะไรซึ่งเป็นธรรมอันเดียว.

[๑๙๙] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

ฆ่าความโกรธเสียได้จึงอยู่เป็นสุข

ฆ่าความโกรธเสียจึงไม่เศร้าโศก แน่ะ

เทวดา พระอริยเจ้าทั้งหลาย สรรเสริญ

การฆ่าความโกรธ ซึ่งมีรากเป็นพิษ มี

ยอดหวาน เพราะฆ่าความโกรธนั้นเสีย

แล้ว ย่อมไม่เศร้าโศก.

อรรถกถาฆัตวาสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในฆัตวาสูตรที่ ๑ แห่งฆัตวาวรรคต่อไป :-

บทว่า ฆตฺวา แปลว่า ฆ่าแล้ว. บทว่า สุขํ เสติ แปลว่า อยู่เป็นสุข อธิบายว่า ชื่อว่า อยู่เป็นสุขเพราะไม่ต้องถูกแผดเผาด้วยความเร่าร้อนคือ ความโกรธ. บทว่า น โสจติ แปลว่า ไม่เศร้าโศก อธิบายว่า ชื่อว่าไม่เศร้าโศก เพราะความที่โทมนัส คือความโกรธพินาศไปแล้ว. บทว่าวิสมูลสฺส แปลว่า มีรากเป็นพิษ คือ มีวิบากเป็นทุกข์. บทว่า มธุรคฺคสฺสแปลว่า มียอดหวาน อธิบายว่า เพราะค่าตอบบุคคลผู้ด่าแล้ว เพราะประหารตอบบุคคลผู้ประหารแล้ว ความสบายย่อมเกิดขึ้น. ความโกรธนั้น ท่านกล่าวว่า มียอดหวาน หมายเอาความสุขนั้น. ในที่นี้ความสิ้นสุด ท่านกล่าวว่า ยอดดังนี้. บทว่า อริยา ได้แก่ พระอริยะทั้งหลาย มีพระพุทธเจ้าเป็นต้น.

จบอรรถกถาฆัตวาสูตรที่ ๑

๒. รถสูตร

[๒๐๐] เทวดาทูลถามว่า

อะไรหนอเป็นสง่าของรถ อะไร

หนอเป็นเครื่องปรากฏของไฟ อะไรหนอ

เป็นสง่าของแว่นแคว้น อะไรหนอเป็น

สง่าของสตรี.

[๒๐๑] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

ธงเป็นสง่าของรถ ควันเป็นเครื่อง

ปรากฏของไฟ พระราชาเป็นสง่าของ

แว่นแคว้น ภัสดาเป็นสง่าของสตรี.

อรรถกถารถสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในรถสูตรที่ ๒ ต่อไปนี้ :-

ธงชื่อว่า เป็นสง่า เพราะอรรถว่า เป็นเครื่องปรากฏ (แห่งรถนั้น). บทว่า ธโช รถสฺส ความว่า ก็นักรบนั้นเห็นธงแต่ที่ไกล คือบนยอดแห่งสงครามใหญ่ ย่อมทราบว่ารถนี้ เป็นของพระราชาพระนามโน้นเพราะฉะนั้น รถนั้นจึงปรากฏได้ (ด้วยธงนั้น) ด้วยคำนั้นแหละ พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า ธโช รถสฺส ปญฺญาณํ แปลว่า ธงเป็นความสง่า