อันธวรรค

กึสุ สพฺพํ อนฺธภวิ ๑ กิสฺมา ภิยฺโย ๒ น วิชฺชติ

กิสฺสสฺส ๓ เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคูติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

อะไรหนอครอบงำสิ่งทั้งปวง สิ่งทั้งปวงที่ยิ่งขึ้นไปกว่าสิ่งอะไรย่อมไม่มีสิ่งทั้งปวงเป็นไปตามอำนาจของธรรมอันหนึ่งคืออะไร ฯ

นามํ สพฺพํ อนฺธภวิ นามา ภิยฺโย น วิชฺชติ

นามสฺส เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคูติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

ชื่อย่อมครอบงำสิ่งทั้งปวง สิ่งทั้งปวงที่ยิ่งขึ้นไปกว่าชื่อไม่มี สิ่งทั้งปวงเป็นไปตามอำนาจของธรรมอันหนึ่งคือชื่อ ฯ

เกนสฺสุ นียติ โลโก เกนสฺสุ ปริกิสฺสติ ๔

กิสฺสสฺส เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคูติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

โลกอันอะไรย่อมนำไป อันอะไรหนอย่อมเสือกไสไป โลกทั้งหมดเป็นไปตามอำนาจของธรรมอันหนึ่งคืออะไร ฯ

จิตฺเตน นียติ โลโก จิตฺเตน ปริกิสฺสติ

จิตฺตสฺส เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคูติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

โลกอันจิตย่อมนำไป อันจิตย่อมเสือกไสไป โลกทั้งหมดเป็นไปตามอำนาจของธรรมอันหนึ่งคือจิต ฯ

เกนสฺสุ นียติ โลโก เกนสฺสุ ปริกิสฺสติ

กิสฺสสฺส เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคูติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

โลกอันอะไรหนอย่อมนำไป อันอะไรหนอย่อมเสือกไสไป โลกทั้งหมดเป็นไปตามอำนาจของธรรมอันหนึ่งคืออะไร ฯ

ตณฺหาย นียติ โลโก ตณฺหาย ปริกิสฺสติ

ตณฺหาย เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคูติ ฯ

๑ สี. อฏฺฐภวิ ฯ ยุ. อทฺธภวิ ฯ อ. อนฺทภวีติปิ อนฺธภวีติปิ ปาโฐ ฯ

๒ ภีโยติปิปาโฐ ฯ ๓ สพฺพตฺถ กิสฺสสฺสุ ฯ ๔ โป. ม. ปริกสฺสติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

โลกอันตัณหาย่อมนำไป อันตัณหาย่อมเสือกไสไป โลกทั้งหมดเป็นไปตามอำนาจของธรรมอันหนึ่งคือตัณหา ฯ

กึสุ สญฺโญชโน โลโก กึสุ ตสฺส วิจารณํ

กิสฺสสฺส วิปฺปหาเนน นิพฺพานํ อิติ วุจฺจตีติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

โลกมีอะไรหนอเป็นเครื่องประกอบไว้ อะไรหนอเป็นเครื่องเที่ยวไปของโลกนั้น เพราะละขาดซึ่งธรรมอะไรจึงเรียกว่านิพพาน ฯ

นนฺทิสญฺโญชโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณํ

ตณฺหาย วิปฺปหาเนน นิพฺพานํ อิติ วุจฺจตีติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

โลกมีความเพลิดเพลินเป็นเครื่องประกอบไว้ วิตกเป็นเครื่องเที่ยวไปของโลกนั้น เพราะละตัณหาเสียได้ขาด จึงเรียกว่านิพพาน ฯ

กึสุ สมฺพนฺธโน โลโก กึสุ ตสฺส วิจารณํ

กิสฺสสฺส วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนนฺติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

โลกมีอะไรหนอเป็นเครื่องผูกไว้ อะไรหนอเป็นเครื่องเที่ยวไปของโลกนั้น เพราะละเสียได้ซึ่งอะไร จึงตัดเครื่องผูกได้หมด ฯ

นนฺทิสมฺพนฺธโน โลโก วิตกฺกสฺส วิจารณํ

ตณฺหาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนนฺติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

โลกมีความเพลิดเพลินเป็นเครื่องผูกไว้ วิตกเป็นเครื่องเที่ยวไปของโลกนั้น เพราะละตัณหาเสียได้ขาด จึงตัดเครื่องผูกได้หมด ฯ

เกนสฺสุพฺภาหโต โลโก เกนสฺสุ ปริวาริโต

เกน สลฺเลน โอติณฺโณ กิสฺส ธูปายิโต ๑ สทาติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

โลกอันอะไรหนอกำจัดแล้ว อันอะไรหนอล้อมไว้แล้ว อันลูกศรคืออะไรเสียบแล้ว อันอะไรเผาแล้วในกาลทุกเมื่อ ฯ

มจฺจุนาพฺภาหโต โลโก ชราย ปริวาริโต

ตณฺหาสลฺเลน โอติณฺโณ อิจฺฉาธูปายิโต สทาติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

โลกอันมฤตยูกำจัดแล้ว อันชราล้อมไว้แล้ว อันลูกศรคือ ตัณหาเสียบแล้ว อันความอยากเผาให้ร้อนแล้วในกาลทุกเมื่อ ฯ

เกนสฺสุ อุฑฺฑิโต โลโก เกนสฺสุ ปริวาริโต

เกนสฺสุ ปิหิโต โลโก กิสฺมึ โลโก ปติฏฺฐิโตติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

โลกอันอะไรหนอดักไว้ อันอะไรหนอล้อมไว้ โลกอันอะไรหนอปิดไว้โลกตั้งอยู่แล้วในอะไร ฯ

ตณฺหาย อุฑฺฑิโต โลโก ชราย ปริวาริโต

มจฺจุนา ปิหิโต โลโก ทุกฺเข โลโก ปติฏฺฐิโตติ ฯ

๑ สิ. กิสฺสา ธูมายิโต ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

โลกอันตัณหาดักไว้ อันชราล้อมไว้ โลกอันมฤตยูปิดไว้โลกตั้งอยู่แล้วในทุกข์ ฯ

เกนสฺสุ ปิหิโต โลโก กิสฺมึ โลโก ปติฏฺฐิโต

เกนสฺสุ อุฑฺฑิโต โลโก เกนสฺสุ ปริวาริโตติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

โลกอันอะไรหนอปิดไว้ โลกตั้งอยู่แล้วในอะไร โลกอันอะไรหนอดักไว้ อันอะไรหนอล้อมไว้ ฯ

มจฺจุนา ปิหิโต โลโก ทุกฺเข โลโก ปติฏฺฐิโต

ตณฺหาย อุฑฺฑิโต โลโก ชราย ปริวาริโตติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

โลกอันมฤตยูปิดไว้ โลกตั้งอยู่แล้วในทุกข์ โลกอันตัณหาดักไว้อันชราล้อมไว้ ฯ

เกนสฺสุ พชฺฌติ โลโก กิสฺส วินยาย มุจฺจติ

กิสฺสสฺส ๑ วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนนฺติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

โลกอันอะไรผูกไว้ เพราะกำจัดอะไรเสียจึงจะหลุดพ้น เพราะละอะไรได้ขาด จึงตัดเครื่องผูกได้ทุกอย่าง ฯ

อิจฺฉาย พชฺฌติ โลโก อิจฺฉาวินยาย มุจฺจติ

อิจฺฉาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนนฺติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

โลกอันความอยากผูกไว้ เพราะกำจัดความอยากเสียได้จึงหลุดพ้น เพราะละความอยากได้ขาด จึงตัดเครื่องผูกได้ทั้งหมด ฯ

กิสฺมึ โลโก สมุปฺปนฺโน กิสฺมึ กุพฺพติ สนฺถวํ

กิสฺส โลโก อุปาทาย กิสฺมึ โลโก วิหญฺญตีติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

เมื่ออะไรเกิดขึ้น โลกจึงเกิดขึ้น โลกย่อมชมเชยในอะไรโลกยึดถือซึ่งอะไร โลกย่อมเดือดร้อนเพราะอะไร ฯ

ฉสุ โลโก สมุปฺปนฺโน ฉสุ กุพฺพติ สนฺถวํ

ฉนฺนเมว อุปาทาย ฉสุ โลโก วิหญฺญตีติ ฯ

อนฺธวคฺโค สตฺตโม ฯ

ตสฺสุทฺทานํ

นามํ จิตฺตญฺจ ตณฺหา จ สญฺโญชนญฺจ พนฺธนา

อพฺภาหตุฑฺฑิโต ปิหิโต อิจฺฉา โลเกน เต ทสาติ ฯ

__________

ฆตฺวาวคฺโค ๑ อฏฺฐโม

๑ ม. ยุ. กิสฺสสฺสุ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

เมื่ออายตนะ ๖ เกิดขึ้น โลกจึงเกิดขึ้น โลกย่อมทำความชมเชยในอายตนะ ๖ โลกยึดถืออายตนะ ๖ นั่นแหละโลกย่อมเดือดร้อนเพราะอายตนะ ๖ ฯ

จบ อันธวรรค ที่ ๗

_________________________

สูตรที่กล่าวในอันธวรรคนั้น คือ

นามสูตร จิตตสูตร ตัณหาสูตร สัญโญชนสูตร พันธนสูตร อัพภาหตสูตร

อุฑฑิตสูตร ปิหิตสูตร อิจฉาสูตร กับโลกสูตร รวมเป็น ๑๐ ฯ