๒. โรหิณีเถรีคาถา เล่ม ๒๖

(๑) สมณาติ โภติ มํ วิปสฺสิ ๑ สมณาติ ปฏิพุชฺฌสิ

สมณานเมว (๒) กิตฺเตสิ สมณี นูน (๓) ภวิสฺสสิ.

แม่โรหิณีผู้เจริญ เจ้าหลับก็พูดว่า“สมณะ”

ตื่นก็พูดว่า “สมณะ”

สรรเสริญแต่สมณะเท่านั้น

เห็นทีลูกจะบวชเป็นสมณะเสียแน่แท้

วิปุลํ อนฺนญฺจ ปานญฺจ สมณานํ ปเวจฺจสิ

โรหิณี ทานิ ปุจฺฉามิ เกน เต สมณา ปิยา.

โรหิณี ลูกถวายข้าวและน้ำอย่างไพบูลย์แก่เหล่าสมณะ

พ่อขอถาม เดี๋ยวนี้ เพราะเหตุไรเหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

อกมฺมกามา อลสา ปรทตฺตูปชีวิโน

อาสํสุกา สาธุกามา เกน เต สมณา ปิยา.

พวกสมณะไม่ชอบทำการงาน เกียจคร้าน

อาศัยแต่ของที่คนอื่นให้เลี้ยงชีพ

หวังแต่จะได้ ชอบของอร่อย

เพราะเหตุไร เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

(เราตอบท่านว่า)

จิรสฺสํ วต มํ ตาต สมณานํ ปริปุจฺฉสิ

เตสนฺเต กิตฺตยิสฺสามิ ปญฺญาสีลปรกฺกมํ.

คุณพ่อขา คุณพ่อสอบถามไล่เลียงกับลูก

เรื่องคุณของสมณะเสียตั้งนาน

ลูกจะขยายปัญญา ศีล และความบากบั่น

ของสมณะเหล่านั้นแก่คุณพ่อดังนี้

กมฺมกามา อนลสา กมฺมเสฏฺฐสฺส การกา

ราคโทสํ ปชหนฺติ เตน เม สมณา ปิยา.

สมณะทั้งหลายชอบทำการงาน ไม่เกียจคร้าน

ทำแต่การงานที่ประเสริฐสุด จึงละราคะโทสะได้

เพราะเหตุนั้น เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

ตีณิ ปาปสฺส มูลานิ ธุนนฺติ สุจิการิโน

สพฺพปาปํ ปหีเนสํ เตน เม สมณา ปิยา.

สมณะทั้งหลาย กำจัดมูลราก ทั้ง ๓ ของบาป

ทำแต่งานสะอาด จึงละบาปได้ทั้งหมด

เพราะเหตุนั้น เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

กายกมฺมํ สุจิ เนสํ วจีกมฺมญฺจ ตาทิสํ

มโนกมฺมํ สุจิ เนสํ เตน เม สมณา ปิยา.

กายกรรมของสมณะเหล่านั้นสะอาด

วจีกรรมก็สะอาด มโนกรรมก็สะอาด

เพราะเหตุนั้นเหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

วิมลา สงฺขมุตฺตาว สุทฺธา สนฺตรพาหิรา

ปุณฺณา สุกฺเกหิ ธมฺเมหิ (๑) เตน เม สมณา ปิยา.

สมณะเหล่านั้น ไร้มลทินดุจสังข์และมุกดาที่ขัดดีแล้ว

สะอาดทั้งภายในและภายนอก บริบูรณ์ด้วยธรรมฝ่ายขาว

เพราะเหตุนั้น เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

พหุสฺสุตา ธมฺมธรา อริยา ธมฺมชีวิโน

อตฺถํ ธมฺมญฺจ เทเสนฺติ เตน เม สมณา ปิยา.

สมณะเหล่านั้นเป็นพหูสูต ทรงธรรม

เป็นพระอริยะ เป็นอยู่โดยธรรม แสดงเหตุและผล

เพราะเหตุนั้น เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

พหุสฺสุตา ธมฺมธรา อริยา ธมฺมชีวิโน

เอกคฺคจิตฺตา สติมนฺโต เตน เม สมณา ปิยา.

สมณะเหล่านั้นเป็นพหูสูต ทรงธรรม

เป็นพระอริยะ เป็นอยู่โดยธรรม มีจิตมีอารมณ์เดียว มีสติ

เพราะเหตุนั้น เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

ทูรงฺคมา สติมนฺโต มนฺตภาณี อนุทฺธตา

ทุกฺขสฺสนฺตํ ปชานนฺติ เตน เม สมณา ปิยา.

สมณะเหล่านั้นอยู่ป่าห่างไกลผู้คน มีสติ

พูดด้วยปัญญา ไม่ฟุ้งซ่าน รู้ที่สุดทุกข์

เพราะเหตุนั้น เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

ยมฺหา คามา ปกฺกมนฺติ น วิโลเกนฺติ กิญฺจนํ

อนเปกฺขาว คจฺฉนฺติ เตน เม สมณา ปิยา.

สมณะเหล่านั้น หลีกออกจากหมู่บ้านใดไป

ไม่เหลียวแลอย่างกังวลในหมู่บ้านนั้น

ไปอย่างไม่มีเยื่อใยเลย

เพราะเหตุนั้น เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

น เตสํ โกฏฺเฐ โอเสนฺติ (๑) น กุมฺภึ น กโฬปิยํ (๒)

ปรินิฏฺฐิตเมสานา เตน เม สมณา ปิยา.

สมณะเหล่านั้นไม่เก็บสะสมทรัพย์สมบัติไว้ในยุ้งฉาง

ในหม้อ และในกระเช้า แสวงหาแต่อาหารที่สำเร็จแล้ว

เพราะเหตุนั้น เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

น เต หิรญฺญํ คณฺหนฺติ น สุวณฺณํ น รูปิยํ

ปจฺจุปฺปนฺเนน ยาเปนฺติ เตน เม สมณา ปิยา.

สมณะเหล่านั้นไม่รับเงิน ทอง และรูปิยะ

เลี้ยงชีพด้วยปัจจัยที่เกิดขึ้นเฉพาะหน้า

เพราะเหตุนั้น เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

นานากุลา ปพฺพชิตา นานาชนปเทหิ จ

อญฺญมญฺญํ ปิยายนฺติ เตน เม สมณา ปิยา.

สมณะเหล่านั้นบวชมาจากต่างสกุลกัน

และต่างชนบทกัน ก็รักซึ่งกันและกัน

เพราะเหตุนั้น เหล่าสมณะจึงเป็นที่รักของลูก

(บิดากล่าวกับเราว่า)

อตฺถาย วต โน โภติ กุเล ชาตาสิ โรหิณี

สทฺธา พุทฺเธ จ ธมฺเม จ สงฺเฆ จ ติพฺพคารวา.

ลูกโรหิณีผู้เจริญ ลูกเกิดมาในสกุล

เพื่อประโยชน์แก่พวกเราแท้หนอ

ลูกมีศรัทธา มีความเคารพแรงกล้า

ในพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์

ตุวํ เหตํ ปชานาสิ ปุญฺญกฺเขตฺตํ อนุตฺตรํ

อมฺหํปิ เอเต สมณา ปฏิคฺคณฺหนฺติ ทกฺขิณํ.

เพราะลูกรู้จักพระรัตนตรัยนั้นว่า

เป็นบุญเขตอันยอดเยี่ยม

สมณะเหล่านั้นคงจะรับทักษิณาทานของพ่อบ้างนะ

ปติฏฺฐิโต เหตฺถ ยญฺโญ วิปุโล โน ภวิสฺสติ

สเจ ภายสิ ทุกฺขสฺส สเจ เต ทุกฺขมปฺปิยํ.

เพราะว่า ยัญคือบุญที่เราตั้งไว้แล้วในสมณะเหล่านั้น

คงจะมีผลไพบูลย์แก่พวกเราแน่

(เรากล่าวกับบิดาว่า) ถ้าคุณพ่อกลัวทุกข์

ถ้าคุณพ่อเกลียดทุกข์

อุเปหิ สรณํ พุทฺธํ ธมฺมํ สงฺฆญฺจ ตาทินํ

สมาทิยาหิ สีลานิ ตนฺเต อตฺถาย เหหิติ.

ขอคุณพ่อ โปรดถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์

ผู้คงที่ว่าเป็นที่พึ่งที่ระลึกเถิด

จงสมาทานศีล ข้อนั้นจะเป็นประโยชน์แก่คุณพ่อ

(บิดากล่าวกับเราว่า)

อุเปมิ สรณํ พุทฺธํ ธมฺมํ สํฆญฺจ ตาทินํ

สมาทิยามิ สีลานิ ตํ เม อตฺถาย เหหิติ.

พ่อขอถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์

ผู้คงที่ว่าเป็นที่พึ่งที่ระลึก ขอสมาทานศีล

ข้อนั้นจะเป็นประโยชน์แก่พ่อ

พฺรหฺมพนฺธุ ปุเร อาสึ โส อิทานิมฺหิ พฺราหฺมโณ

เตวิชฺโช โสตฺถิโย จมฺหิ เวทคู จมฺหิ นฺหาตโก.

โรหินี เถรี.

เมื่อก่อน พ่อเป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระพรหม

วันนี้ พ่อเป็นพราหมณ์ พ่อได้วิชชา ๓ มีความสวัสดี

จบเวท และเป็นผู้ล้างบาปได้แล้ว