๑. อัมพปาลีเถรีคาถา เล่ม ๒๖

กาฬกา ภมรวณฺณสทิสา

เวลฺลิตคฺคา มม มุทฺธชา อหุํ

เต ชราย สาณวากสทิสา

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน ผมของเรามีสีดำเหมือนสีแมลงภู่

มีปลายผมงอน เดี๋ยวนี้ ผมเหล่านั้น

กลายสภาพเป็นเหมือนป่านและปอเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

วาสิโตว สุรภีกรณฺฑโก

ปุปฺผปูรํ มม อุตฺตมงฺคภูโต (๑)

ตํ ชราย (๒) สสโลมคนฺธิกํ

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน มวยผมของเราเต็มด้วยดอกไม้หอมกรุ่น

เหมือนผอบที่อบกลิ่น

เดี๋ยวนี้ ผมนั้นมีกลิ่นเหมือนขนกระต่ายเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

กานนํว สหิตํ สุโรปิตํ

โกจฺฉสูจิวิจิตฺตคฺคโสภิตํ

ตํ ชราย วิรฬํ (๑) ตหึ ตหึ

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน ผมของเราดกงาม

มีปลายผมรวบไว้ด้วยหวีและปิ่นปักผม

เหมือนป่าไม้ทึบ ที่ปลูกไว้เป็นระเบียบ งามสะพรั่ง

เดี๋ยวนี้ ผมนั้นบางลง ๆ ทั่วศีรษะเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

สณฺหคนฺธกสุวณฺณมณฺฑิตํ (๑)

โสภเต สุเวณีหิ อลงฺกตํ

ตํ ชราย ขลิตํ สิรํ กตํ

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน ผมของเราตกแต่งด้วยช้องผม

ประดับด้วยปิ่นทองคำอันละเอียดมีกลิ่นหอม งดงาม

เดี๋ยวนี้ ผมนั้นล้านเลี่ยนทั้งศีรษะ

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

จิตฺตการสุกตาว เลขิตา (๑)

โสภเต (๒) สุ ภมุกา ปุเร มม

ตา ชราย วลีหิ (๓) ปลมฺพิตา

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน คิ้วของเรา สวยงามนัก

คล้ายรอยเขียนที่จิตรกรบรรจงเขียนไว้

เดี๋ยวนี้คิ้วนั้นมีรอยย่นห้อยลงเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

ภสฺสรา สุรุจิรา ยถา มณี

เนตฺตาเหสุํ อภินีลมายตา

เต ชรายภิหตา น โสภเต

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน ดวงตาทั้งคู่ของเราดำขลับ

กลมโต มีประกายงาม คล้ายแก้วมณี

เดี๋ยวนี้ ถูกชราทำลายเสียแล้ว จึงไม่งาม

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

สณฺหตุงฺคสทิสี จ นาสิกา

โสภเต สุ อภิโยพฺพนํ ปติ

สา ชราย อุปกูลิตา วิย

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน เวลายังรุ่นสาว จมูกของเราโด่ง งาม

เหมือนเกลียวหรดาลที่ปั้นวางไว้

เดี๋ยวนี้เหี่ยวแฟบเหมือนจะจมลงไปเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

กงฺกณํ ว สุกตํ สุนิฏฺฐิตํ

เมื่อก่อน ใบหูทั้งสองของเราสวยงามนัก

เหมือนกำไลแขนที่ช่างทำอย่างประณีต เสร็จเรียบร้อยแล้ว

เดี๋ยวนี้กลับมีรอยย่นห้อยลงเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

โสภเต สุ มม กณฺณปาฬิโย

ตา ชราย วลีหิ ปลมฺพิตา

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

ปตฺตลิมกุลวณฺณสาทิสา

โสภเต สุ ทนฺตา ปุเร มม

เต ชราย (๑) ขณฺฑิตา ยวปิตกา

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน ฟันของเราสวยงามนัก

เหมือนสีหน่อตูมของต้นกล้วย

เดี๋ยวนี้ กลับหัก มีสีเหลืองปนแดงเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

กานนสฺมึ นวสณฺฑจาริณี โกกิลาว มธุรํ นิกูชิตํ (๑)

ตํ ชราย ขลิตํ ตหึ ตหึ

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน เราพูดเสียงไพเราะ เหมือนนกดุเหว่า

ที่เที่ยวไปในไพรสณฑ์ ส่งเสียงไพเราะอยู่ในป่าใหญ่

เดี๋ยวนี้คำพูดของเราพลาดไป ทุก ๆ คำเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

สณฺฐกมฺมุทีว (๑) สุปฺปมชฺชิตา

โสภเต สุ คีวา ปุเร มม

สา ชราย ภคฺคา วินามิตา

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน คอของเราสวยงามนัก

กลมเกลี้ยงเหมือนสังข์ทองขัดเกลาดีแล้ว

เดี๋ยวนี้ กลายเป็นงุ้มค่อมลงเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่วามจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

วฏฺฏปลิฆสทิโสปมา อุโภ

โสภเต (๑) สุ พาหา ปุเร มม

ตา ชราย ยถา ปาฏลิปฺปลิตา (๒)

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน แขนทั้งสองของเราสวยงามนัก

เหมือนไม้กลอนกลมกลึง

เดี๋ยวนี้ กลายเป็นลีบ เหมือนกิ่งแคคดเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

สณฺหมุทฺทิกา สุวณฺณมณฺฑิตา

โสภเต ๑ สุ หตฺถา ปุเร มม

เต ชราย ยถา มูลมูลิกา

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน มือทั้งสองของเราสวยงามนัก

ประดับด้วยแหวนทองงามระยับ

เดี๋ยวนี้ กลายเป็นเหมือนเหง้ามันเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

ปีนวฏฺฏสหิตุคฺคตา อุโภปิ (๑)

โสภเต๓ สุ ถนกา ปุเร มม

เถรีติ ว (๒) ลมฺพนฺเตโนทกา (๓)

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน ถันทั้งสองของเราเต่งตึงกลมกลึง

ตั้งประชิดกัน ทั้งงอนสล้างสวยงามนัก

เดี๋ยวนี้ กลายเป็นหย่อนยานเหมือนถุงหนังไม่มีน้ำเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

กญฺจนสฺส ผลกํว สุมฏฺฐํ (๑)

โสภเต สุ กาโย ปุเร มม

โส วลีหิ สุขุมาหิ โอตโต

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน ร่างกายของเราเกลี้ยงเกลาสวยงามนัก

เหมือนอย่างแผ่นทองคำที่ขัดดีแล้ว

เดี๋ยวนี้ ดื่นไปด้วยรอยเหี่ยวย่นอันละเอียดเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

นาคโภคสทิโสปมา อุโภ

โสภเต สุ อูรู ปุเร มม

ตา ชราย ยถา เวฬุนาฬิโย

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน ขาอ่อนทั้งสองของเราสวยงามนัก

เปรียบเหมือนงวงช้าง

เดี๋ยวนี้ เป็นปมเป็นปุ่ม เหมือนข้อไม้ไผ่เพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

สณฺหนูปุรสุวณฺณมณฺฑิตา

โสภเต สุ ชงฺฆา ปุเร มม

ตา ชราย ติลทณฺฑการิว

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน แข้งทั้งสองของเรา ประดับด้วยกำไลทอง

เกลี้ยงเกลาสวยงามนัก

เดี๋ยวนี้ กลับเหี่ยวแห้งเหมือนต้นงาแห้งเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

ตูลปุณฺณสทิโสปมา อุโภ

โสภเต สุ ปาทา ปุเร มม

เต ชราย ผุฏิกา (๑) วลีมตา

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถา.

เมื่อก่อน เท้าทั้งสองของเราสวยงามนัก

เปรียบเหมือนรองเท้ายัดปุยนุ่น

เดี๋ยวนี้ แตกเป็นริ้วรอยเพราะชรา

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น

เอทิโส อหุ อยํ สมุสฺสโย

ชชฺชโร พหุทุกฺขานมาลโย

โสปเลปปติโต ชราฆโร

สจฺจวาทิวจนํ อนญฺญถาติ.

อมฺพปาลี เถรี.

เดี๋ยวนี้ ร่างกายนี้เป็นเช่นนี้ คร่ำคร่าเพราะชรา

เป็นแหล่งที่อยู่แห่งทุกข์เป็นอันมาก

ปราศจากเครื่องลูบไล้ เป็นดุจเรือนอันคร่ำคร่า

พระดำรัสของพระพุทธเจ้าผู้ตรัสแต่ความจริง

เป็นคำจริงแท้ ไม่แปรเป็นอย่างอื่น