๕. สุภากัมมารธีตาเถรีคาถา เล่ม ๒๖

๕ ทหราหํ สุทฺธวสนา ยํ ปุเร ธมฺมมสฺสุณึ

ตสฺสา เม อปฺปมตฺตาย สจฺจาภิสมโย อหุ ฯ

ตโตหํ สพฺพกาเมสุ ภุสํ อรติมชฺฌคํ

สกฺกายสฺมึ ภยํ ทิสฺวา เนกฺขมฺมสฺเสว ๒ ปิหเย ฯ

หิตฺวานาหํ ญาติคณํ ทาสกมฺมกรานิ จ

คามเขตฺตานิ ผีตานิ รมณีเย ปโมทิเต

ปหายาหํ ปพฺพชิตา สาปเตยฺยํ อนปฺปกํ ฯ

เอวํ สทฺธาย นิกฺขมฺม สทฺธมฺเม สุปฺปเวทิเต

น เม ๑ ตํ อสฺส ปฏิรูปํ อากิญฺจญฺญํ หิ ปตฺถเย

ยา ๒ ชาตรูปรชตํ ฐเปตฺวา ๓ ปุนราคเม ฯ

รชตํ ชาตรูปํ วา นตฺเถตสฺสปิ สนฺติยา ๔

น เอตํ สมณสารุปฺปํ น เอตํ อริยธนํ ฯ

โลภนํ มทนํ เจตํ สโมหนํ ๕ รชพนฺธนํ ๖

สาสงฺกํ พหุอายาสํ นตฺถิ เจตฺถ ธุวํ ฐิติ ฯ

เอตฺตาวตา ๗ ปมตฺตา จ สงฺกิลิฏฺฐมนา นรา

อญฺญมญฺเญน พฺยารุทฺธา ปุถุ กุพฺพนฺติ เมธคํ ฯ

วโธ พนฺโธ ปริเกฺลโส ชานิ โสกปริทฺทโว

กาเมสุ อธิปนฺนานํ ทิสฺสเต พฺยสนํ พหุํ ฯ

ตํ มํญาตี อมิตฺตาว กึ มํ ๘ กาเมสุ ยุญฺชถ

ชานาถ มํ ปพฺพชิตํ กาเมสุ ภยทสฺสินึ ฯ

น หิรญฺญสุวณฺเณน ปริกฺขียนฺติ อาสวา

อมิตฺตา วธกา กามา สปตฺตา สลฺลพนฺธนา ฯ

ตํ มํ ญาตี อมิตฺตาว กึ มํ กาเมสุ ยุญฺชถ

ชานาถ มํ ปพฺพชิตํ มุณฺฑํ สงฺฆาฏิปารุตํ ฯ

อุตฺติฏฺฐปิณฺโฑ อุญฺโฉ จ ปํสุกูลญฺจ จีวรํ

เอตํ โข มม สารุปฺปํ อนคารูปนิสฺสโย ฯ

วนฺตา มเหสีหิ ๑ กามา เย ทิพฺพา เย จ มานุสา๓

เขมฏฺฐาเน วิมุตฺตา เต ปตฺตา เต อจลํ สุขํ ฯ

มาหํ กาเมหิ สงฺคจฺฉึ เยสุ ตาณํ น วิชฺชติ

อมิตฺตา วธกา กามา อคฺคิขนฺธูปมา ทุขา ฯ

อปริสุทฺโธ ๒ เอโส สภโย สวิฆาโต สกณฺฏโก

เคโธ สุวิสโม เจโส มหนฺโต โมหนามุโข ฯ

อุปสคฺโค ภีมรูโป จ กามา สปฺปสิรูปมา

เย พาลา อภินนฺทนฺติ อนฺธภูตา ปุถุชฺชนา ฯ

กามสํสคฺคสตฺตา ๓ หิ ชนา พหู โลเก อวินฺทึสุ ๔

ปริยนฺตํ นาภิชานนฺติ ชาติยา มรณสฺส จ ฯ

ทุคฺคติคมนํ มคฺคํ มนุสฺสา กามเหตุกํ

พหุํ เว ปฏิปชฺชนฺติ อตฺตโน โรคมาวหํ ฯ

เอวํ อมิตฺตชนนา ตาปนา สงฺกิเลสิกา

โลกามิสา พนฺธนียา กามา มรณพนฺธนา ฯ

อุมฺมาทนา อุลฺลปนา กามา จิตฺตปฺปมาทิโน ๑

สตฺตานํ สงฺกิเลสาย ขิปฺปํ มาเรน โอฑฺฑิตํ ฯ

อนนฺตาทีนวา กามา พหุทุกฺขา มหาวิสา

อปฺปสฺสาทา รณกรา สุกฺกปกฺขวิโสสนา ฯ

สาหํ เอตาทิสํ หิตฺวา ๒ พฺยสนํ กามเหตุกํ

น ตํ ปจฺจาคมิสฺสามิ นิพฺพานาภิรตา สทา ฯ

รณํ กริตฺวา กามานํ สีติภาวาภิกงฺขินี

อปฺปมตฺตา วิหริสฺสามิ ๓ รตา ๔ สํโยชนกฺขเย ฯ

อโสกํ วิรชํ เขมํ อริยฏฺฐงฺคิกํ อุชุํ

ตํ มคฺคํ อนุคจฺฉามิ เยน ติณฺณา มเหสิโน ฯ

อิมํ ปสฺสถ ธมฺมฏฺฐํ สุภํ กมฺมารธีตรํ

อเนชํ อุปสมฺปชฺช รุกฺขมูลมฺหิ ฌายติ ฯ

อชฺชฏฺฐมี ปพฺพชิตา สทฺธา สทฺธมฺมโสภณา

วินีตา อุปฺปลวณฺณาย เตวิชฺชา มจฺจุหายินี ฯ

สายํ ภุชิสฺสา อนณา ภิกฺขุนี ภาวิตินฺทฺริยา

สพฺพโยควิสํยุตฺตา กตกิจฺจา อนาสวา ฯ

ตํ สกฺโก เทวสงฺเฆน อุปสงฺคมฺม อิทฺธิยา

นมสฺสติ ภูตปติ สุภํ กมฺมารธีตรนฺติ ฯ

สุภา กมฺมารธีตา ฯ

วีสตินิปาโต สมตฺโต ฯ

______________________

๑ ม. กลฺยาณี ฯ ๒ ยุ. เนกฺขมฺมํเยว ฯ

๑ ม. เนตํ อสฺส ฯ ๒ ม. โย ฯ ๓ ม. ฉฑฺเฑตฺวา ฯ ๔ ม. ยุ. น โพธาย

น สนฺตเย ฯ ๕ ยุ. โมหนํ ฯ ๖ ยุ. รชวฑฺฒนํ ฯ ๗ ยุ. เอตฺถ รตฺตา ฯ

๘ ม. กึ โว ฯ

๑ ยุ. มเหสินา ฯ ๒ ยุ. ปริปนฺโถ ฯ ๓ ม. ยุ. กามปงฺเกน สตฺตา ฯ

๔ ม. ยุ. อวิทฺทสู ฯ

๑ ม. ปมทฺทิโน ฯ ยุ. ปมาถิโน ฯ ๒ ม. ยุ. กตฺวา ฯ ๓ ม. วิหสฺสามิ ฯ

ยุ. วิหิสฺสามิ ฯ ๔ ม. สพฺพสํโยชนกฺขเย ฯ ๕ ยุ. เตสํ ฯ

เมื่อก่อนเรายังเป็นสาว นุ่งห่มผ้าสะอาด ได้ฟังธรรมในสำนักพระศาสดาการตรัสรู้อริยสัจจึงได้มีแก่เราผู้ไม่ประมาท เพราะเหตุนั้น เราจึงละความยินดีอันแรงกล้าในกามทั้งปวง เห็นภัยในกายของตน (อุปาทานขันธ์ ๕)จึงปรารถนานิพพานเครื่องออกจากกิเลส เราละหมู่ญาติ ทาส กรรมกรบ้าน ไร่นาเป็นอันมาก อันเป็นเครื่องรื่นเริงบันเทิงใจ และทรัพย์สมบัติไม่น้อย ออกบวช ก็การที่เราออกบวชในพระสัทธรรมอันพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงประกาศดีแล้วด้วยศรัทธาอย่างนี้ จะกลับมาสู่กามทั้งหลายอันเราตัดได้แล้วนั้น ไม่สมควรเลย เพราะเราปรารถนาความเป็นผู้ไม่มีห่วงใย ผู้ใดละทองคำและเงินแล้ว ยังกลับมารับทองคำและเงินนั้นอีก

ไฉนผู้นั้นจะพึงเงยหน้า ในระหว่างบัณฑิตทั้งหลายได้เล่า เพราะเงินหรือทองคำ ย่อมไม่มีเพื่อความสงบใจแม้แก่บุคคลนั้น เงินและทองคำนั้น เป็นของไม่สมควรแก่สมณะ ไม่เป็นอริยทรัพย์ แท้จริงทองคำและเงินนี้ เป็นเหตุให้เกิดความโลภ นำมาซึ่งความมัวเมา ให้เกิดความลุ่มหลง เป็นเครื่องให้กำหนัดพัวพัน มีความระแวง มีความคับแค้นเป็นอันมาก และไม่มีความยั่งยืนมั่นคง ก็คนทั้งหลายผู้ยินดีในทรัพย์นั้น ชื่อว่าเป็นผู้ประมาท มีใจเศร้าหมอง ต่างผิดใจต่อกันและกัน กระทำความบาดหมาง ทะเลาะวิวาทกันเป็นอันมาก การฆ่ากันการถูกจองจำ การถูกลงโทษมีการตัดมือและเท้าเป็นต้น ความเสื่อมเสียความเศร้าโศกร่ำไร

ความฉิบหายวอดวายเป็นอันมาก ย่อมปรากฏ แก่บุคคลผู้ติดเนื่องอยู่ในกามทั้งหลาย ท่านทั้งหลายเป็นญาติของเรา แต่เหตุไฉนจึงมาทำเป็นเหมือนศัตรู ชักชวนเราในกามทั้งหลายเล่า ท่านทั้งหลายจงรู้เถิดว่า เรามีปกติเห็นภัยในกามทั้งหลายบวชแล้ว อาสวะทั้งหลาย ย่อมไม่สิ้นไปเพราะเงินและทอง กามทั้งหลาย เป็นศัตรูเป็นผู้ฆ่า เป็นข้าศึก เป็นดุจลูกศรและเครื่องจองจำ ท่านทั้งหลายเป็นญาติของเรา แต่เหตุไฉนจึงมาทำเป็นเหมือนศัตรูชักชวนเรา ในกามทั้งหลายเล่า ท่านทั้งหลายจงรู้เถิดว่า เราบวชแล้ว มีศีรษะโล้น ครองผ้าสังฆาฏิ ก้อนข้าวของชาวแว่นแคว้นอันจักต้องยืนรับ การเที่ยวแสวงหาและผ้าบังสุกุล สมควรแก่เรา

เพราะเป็นเครื่องอาศัยของบรรพชิตกามทั้งหลายทั้งที่เป็นของทิพย์ทั้งที่เป็นของมนุษย์ อันท่านผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่มีพระพุทธเจ้าเป็นต้นคายเสียแล้ว ท่านเหล่านั้นมีใจน้อมไปแล้วในสถานที่อันปลอดโปร่ง ได้บรรลุความสุขอันไม่หวั่นไหว เราอย่าได้สมาคมด้วยกามทั้งหลาย อันไม่มีที่ต้านทานเลย เพราะกามทั้งหลายเป็นเหมือนข้าศึก เป็นดุจเพชฌฆาต อุปมาด้วยกองไฟ เป็นทุกข์กามนี้เป็นของไม่บริสุทธิ์ มีภัย เป็นไปกับด้วยความคับแค้น เป็นเสี้ยนหนาม เป็นเหตุให้กำหนัด ไม่เรียบร้อย มีกังวลมาก เป็นทางแห่งความลุ่มหลงใหญ่ เป็นเหตุให้ขัดข้อง และเป็นของน่ากลัวพิลึกเปรียบด้วยหัวงูเห่า ปุถุชนผู้โง่เขลามืดมนเหล่าใด

ย่อมเพลิดเพลินต่อกามเหล่านั้น ปุถุชนเหล่านั้นเป็นอันมาก ข้องอยู่แล้วด้วยเครื่องข้องคือกาม ก็ไม่รู้สึกในโลก ย่อมไม่รู้จักความสิ้นสุดแห่งความเกิดและความตาย มนุษย์เป็นอันมากแลพากันดำเนินไปตามทางเป็นที่ไปสู่ทุคตินำโรคมาให้แก่ตน ล้วนแต่มีกามเป็นเหตุให้เกิดข้าศึกศัตรู เดือดร้อนนำมาซึ่งความเศร้าหมอง เป็นเหยื่อในโลก เป็นเครื่องจองจำ เกี่ยวเนื่องด้วยความตาย กามทั้งหลายเป็นเหตุ ให้บ้า ให้บ่นเพ้อ ให้จิตมัวเมา เป็นของอันมารดักไว้เพื่อความพินาศ ของหมู่สัตว์เร็วพลันกามทั้งหลายมีโทษหาที่สุดไม่ได้ มีทุกข์มาก มีพิษมาก มีความพอใจน้อย เป็นบ่อเกิดแห่งการรบราฆ่าฟันกัน เป็นเหตุให้ธรรมฝ่ายขาวเหือดแห้งไป เราละความพินาศอันมีกามเป็นเหตุเช่นนั้นแล้ว จักไม่กลับมาบริโภคกามนั้นอีก เพราะว่าจำเดิมแต่บวชแล้ว เรายินดีอย่างยิ่ง ในนิพพานทุกเมื่อ เราหวังความเยือกเย็น จึงทำสงครามต่อกามทั้งหลายเป็นผู้ไม่ประมาท ยินดีแล้วในนิพพานเป็นที่สิ้นไปแห่งสังโยชน์ เราจะเดินไปตามอริยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ อันเป็นทางไม่มีความเศร้าโศก ปราศจากธุลี ปลอดโปร่ง เป็นทางตรง เป็นทางที่ท่าน

ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวงดำเนินข้ามห้วงน้ำใหญ่ไปแล้ว.

พระผู้มีพระภาค ทรงแสดงพระเถรีผู้บรรลุอรหัตในวันที่ ๘ แต่วันบวชแล้วนั่งเข้าฌานอยู่ที่โคนต้นไม้แห่งหนึ่ง แก่ภิกษุณีทั้งหลาย เมื่อจะทรงสรรเสริญจึงตรัสพระคาถา ๓ พระคาถาความว่า

ท่านทั้งหลายจงดูนางสุภา ผู้เป็นธิดาแห่งนายช่างทอง ผู้ตั้งอยู่ในธรรมนี้เธอได้บรรลุธรรมอันไม่หวั่นไหวแล้ว เพ่งฌาน อยู่โคนต้นไม้ วันนี้เป็นวันที่ ๘ นางสุภาบวชแล้ว เป็นผู้มีศรัทธางามด้วยการบรรลุสัทธรรมเป็นผู้อันพระอุบลวรรณาเถรีแนะนำแล้ว บรรลุวิชชา ๓ เป็นผู้ละมัจจุมารพระสุภาภิกษุณีเป็นไทยแก่ตัวเอง ไม่เป็นหนี้ มีอินทรีย์อันอบรมดีแล้วพรากจากเครื่องเกาะเกี่ยวทั้งปวง ทำกิจเสร็จแล้ว ไม่มีอาสวะ ท้าวสักกะผู้ใหญ่กว่าเหล่าสัตว์พร้อมด้วยหมู่เทวดา พากันลงมาไหว้ พระสุภา

กัมมารธีตาเถรีนั้นด้วยฤทธิ์.

จบ วีสตินิบาต