๖. ปราภวสูตร เล่ม ๒๕

๖. ปราภวสูตร

ว่าด้วยทางแห่งความเสื่อม ๑๒ อย่าง

{๓๐๓} ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล เมื่อล่วงปฐมยามไปแล้ว มีเทวดาองค์หนึ่งมีรัศมีงดงามยิ่งนัก ทำพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นคาถาว่า

{๓๐๔} [๙๑] ข้าพระองค์มาทูลถามท่านพระโคดมถึงบุคคลผู้มีแต่ความเสื่อมอย่างเดียวว่า อะไรเป็นทางให้ถึงความเสื่อม

[๙๒] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

ผู้เจริญก็รู้ได้ง่าย ผู้เสื่อมก็รู้ได้ง่าย คือ ผู้ใคร่ธรรม เป็นผู้เจริญ ผู้เกลียดธรรมเป็นผู้เสื่อม

[๙๓] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ตรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๑ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๒ ต่อไป

๖. ปราภวสูตร

[๙๔] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

คนที่หลงเคารพรักอสัตบุรุษ ไม่เคารพรักสัตบุรุษ หลงเชื่อคำสั่งสอนของอสัตบุรุษข้อนั้นเป็นทางแห่งความเสื่อม

[๙๕] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ตรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๒ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อม ข้อที่ ๓ ต่อไป[๙๖] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

คนที่ชอบหลับ ๑ ชอบพูดคุย ๑ ไม่ขยันหมั่นเพียร ๑ เกียจคร้าน ๑ โกรธง่าย ๑ ข้อนั้นเป็นทางแห่งความเสื่อม

[๙๗] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ตรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๓ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อม ข้อที่ ๔ ต่อไป[๙๘] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

คนที่มีความสามารถแต่ไม่ยอมเลี้ยงดูบิดามารดาผู้แก่เฒ่าผู้ล่วงกาลผ่านวัยไปแล้ว ข้อนั้นเป็นทางแห่งความเสื่อม

[๙๙] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ตรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๔ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อม ข้อที่ ๕ ต่อไป[๑๐๐] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

คนที่กล่าวมุสาวาทหลอกลวงสมณพราหมณ์ ตลอดจน

วณิพกยาจกอื่น ๆ ข้อนั้นเป็นทางแห่งความเสื่อม

[๑๐๑] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ตรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๕ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อม ข้อที่ ๖ ต่อไป[๑๐๒] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

คนที่มีทรัพย์มาก มีเงินทองของกินเหลือเฟือ แต่ชอบกินของอร่อย ๆ เพียงคนเดียว ข้อนั้นเป็นทางแห่งความเสื่อม

[๑๐๓] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ตรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๖ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้าขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อม ข้อที่ ๗ ต่อไป

๖. ปราภวสูตร

[๑๐๔] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

คนที่หยิ่งเพราะชาติ หยิ่งเพราะทรัพย์ และหยิ่งเพราะ วงศ์ตระกูล ชอบดูหมิ่นญาติของตน ข้อนั้นเป็นทาง แห่งความเสื่อม

[๑๐๕] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ตรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๗ ข้าแต่พระผู้มี พระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๘ ต่อไป[๑๐๖] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

คนที่เป็นนักเลงหญิง ๑ นักเลงสุรา ๑ นักเลงการพนัน ๑ ยอมล้างผลาญทรัพย์สมบัติที่ได้มาแล้ว ข้อนั้นเป็นทาง แห่งความเสื่อม

[๑๐๗] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ตรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๘ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๙ ต่อไป[๑๐๘] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

คนที่ไม่พอใจเพียงภรรยาของตน ชอบสังวาสกับหญิง แพศยา ชอบคบชู้กับภรรยาของคนอื่น ข้อนั้นเป็นทาง แห่งความเสื่อม

[๑๐๙] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ตรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๙ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๑๐ ต่อไป[๑๑๐] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

ชายแก่ได้สาวรุ่นมีถันเท่าผลมะพลับมาเป็นภรรยา มัก จะนอนไม่หลับเพราะความหวงนาง ข้อนั้นเป็นทางแห่ง ความเสื่อม

[๑๑๑] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ดรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๑๐ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๑๑ ต่อไป[๑๑๒] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

คนที่ตั้งหญิงหรือชายผู้เป็นนักเลง มีนิสัยฟุ่มเฟือยให้ เป็นใหญ่ ข้อนั้นเป็นทางแห่งความเสื่อม

[๑๑๓] (เทวดาทูลถามต่อไปว่า)

ด้วยพระดำรัสที่ตรัสบอกนี้ ข้าพระองค์จึงทราบชัดว่าข้อนี้นั้นเป็นทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๑๑ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดตรัสบอกทางแห่งความเสื่อมข้อที่ ๑๒ ต่อไป

๗. วสลสูตร

[๑๑๔] (พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสตอบเป็นพระคาถาว่า)

คนที่เกิดในขัตติยตระกูล มีทรัพย์สมบัติน้อย แต่มีความมักใหญ่ใฝ่สูง ปรารถนาจะได้ราชสมบัติ ข้อนั้น เป็นทางแห่งความเสื่อม

[๑๑๕] บัณฑิตผู้สมบูรณ์ด้วยความเห็นอันประเสริฐ พิจารณาเห็นทางแห่งความเสื่อมเหล่านี้มีอยู่ในโลกแล้ว ย่อมเข้าถึงโลกที่เกษม (เทวโลก) ได้

๗. วสลสูตร

ว่าด้วยคนเลว ๒๗ ประเภท

ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

{๓๐๕} สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงครองอันตรวาสกแล้วทรงถือบาตรจีวรเสด็จเข้าไปบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี เป็นเวลาเดียวกันกับที่บ้านอัคคิกภารทวาชพราหมณ์มีการก่อไฟตระเตรียมเครื่องบูชาไฟไว้ พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จเที่ยวบิณฑบาตมาตามลำดับเรือนในพระนครสาวัตถี เสด็จเข้าไปยังบ้านอัคคิกภารทวาชพราหมณ์อัคคิกภารทวาชพราหมณ์ได้เห็นพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จมาแต่ไกลทีเดียว ครั้นพระองค์เสด็จเข้ามาใกล้แล้ว จึงกล่าวว่า “หยุดอยู่ตรงนั้นแหละสมณะโล้น หยุดอยู่แค่นั้นนะสมณะ หยุดอยู่เท่านั้นพอคนเลว”