๑. ปัพพชาสูตร เล่ม ๒๕

๑ ปพฺพชฺชํ กิตฺตยิสฺสามิ ยถา ปพฺพชิ จกฺขุมา

ยถา วีมํสมาโน โส ปพฺพชฺชํ สมโรจยิ ฯ

สมฺพาโธยํ ๑ ฆราวาโส รชสฺสายตนํ อิติ

อพฺโภกาโส จ ปพฺพชฺชา อิติ ทิสฺวาน ปพฺพชิ ฯ

ปพฺพชิตฺวาน กาเยน ปาปกมฺมํ วิวชฺชยิ

วจีทุจฺจริตํ หิตฺวา อาชีวํ ปริโสธยิ ฯ

อคมา ราชคหํ พุทฺโธ มคธานํ คิริพฺพชํ

ปิณฺฑาย อภิหาเรสิ อากิณฺณวรลกฺขโณ ฯ

ตมทฺทสา พิมฺพิสาโร ปาสาทสฺมึ ปติฏฺฐิโต

ทิสฺวา ลกฺขณสมฺปนฺนํ อิมมตฺถํ อภาสถ

อิมํ โภนฺโต นิสาเมถ อภิรูโป พฺรหฺมา สุจิ

จรเณน เจว สมฺปนฺโน ยุคมตฺตญฺจ เปกฺขติ

โอกฺขิตฺตจกฺขุ สติมา นายํ นีจกุลามิว

ราชทูตาภิธาวนฺตุ กุหึ ภิกฺขุ คมิสฺสติ ฯ

เต เปสิตา ราชทูตา ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธิสุํ

กุหึ คมิสฺสติ ภิกฺขุ กตฺถ วาโส ภวิสฺสติ ฯ

สปทานํ จรมาโน คุตฺตทฺวาโร สุสํวุโต

ขิปฺปํ ปตฺตํ อปูเรสิ สมฺปชาโน ปติสฺสโต ฯ

ส ๑ ปิณฺฑจารํ จริตฺวา นิกฺขมฺม นครา มุนิ

ปณฺฑวํ อภิหาเรสิ เอตฺถ วาโส ภวิสฺสติ ฯ

ทิสฺวาน วาสูปคตํ ตโย ทูตา อุปาวิสุํ

เอโก ๒ จ ทูโต อาคนฺตฺวา ราชิโน ปฏิเวทยิ

เอส ภิกฺขุ มหาราช ปณฺฑวสฺส ปุรกฺขโต ๓

นิสินฺโน พฺยคฺฆุสโภว สีโหว คิริคพฺภเร ฯ

สุตฺวาน ทูตวจนํ ภทฺรยาเนน ๑ ขตฺติโย

ตรมานรูโป นิยฺยาสิ เยน ปณฺฑวปพฺพโต ฯ

ส ยานภูมึ ยายิตฺวา ยานา โอรุยฺห ขตฺติโย

ปตฺติโก อุปสงฺกมฺม อาสชฺช นํ อุปาวิสิ ฯ

นิสชฺช ราชา สมฺโมทิ กถํ สาราณิยํ ตโต

กถํ โส วีติสาเรตฺวา อิมมตฺถํ อภาสถ

ยุวา จ ทหโร จาปิ ปฐมุปฺปตฺติโต ๒ สุสู

วณฺณาโรเหน สมฺปนฺโน ชาติมา วิย ขตฺติโย

โสภยนฺโต อนีกคฺคํ นาคสงฺฆปุรกฺขโต

ททามิ โภเค ภุญฺชสฺสุ ชาตึ อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ

อุชุํ ชนปโท ราช หิมวนฺตสฺส ปสฺสโต

ธนวิริเยน สมฺปนฺโน โกสลสฺส ๓ นิเกติโน

อาทิจฺจา ๔ นาม โคตฺเตน สากิยา นาม ชาติยา

ตมฺหา กุลา ปพฺพชิโต (มฺหิ) น กาเม อภิปตฺถยํ

กาเมสฺวาทีนวํ ทิสฺวา เนกฺขมฺมํ ทฏฺฐุ เขมโต

ปธานาย คมิสฺสามิ เอตฺถ เม รญฺชตี มโนติ ฯ

ปพฺพชฺชาสุตฺตํ ปฐมํ ฯ

_______________

สุตฺตนิปาเต ตติยสฺส มหาวคฺคสฺส ทุติยํ ปธานสุตฺตํ

๑ โป. สมฺพาธายํ ฯ

๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ม. เตสุ เอโกว อาคนฺตฺวา ฯ ๓ ม. ยุ. ปุรตฺถโต ฯ

๑ ม. ยุ. ภทฺทยาเนน ฯ ๒ ม. ยุ. ปฐมุปฺปตฺติโก สุสุ ฯ ๓. ม. ยุ. โกสเลสุ ฯ

๔ โป. ม. อาทิจฺโจ ฯ

ข้าพเจ้าจักสรรเสริญบรรพชา อย่างที่พระพุทธเจ้าผู้มีพระจักษุทรงบรรพชาข้าพเจ้าจักสรรเสริญบรรพชา อย่างที่พระพุทธเจ้าพระองค์นั้นทรงทดลองอยู่ ทรงพอพระทัยบรรพชาด้วยดี พระพุทธเจ้าทรงเห็นว่า ฆราวาสนี้คับแคบ เป็นบ่อเกิดแห่งธุลี และทรงเห็นว่า บรรพชาปลอดโปร่ง จึงทรงบรรพชา พระพุทธเจ้าครั้นทรงบรรพชาแล้ว ทรงเว้นบาปกรรมทางกาย ทรงละวจีทุจริต ทรงชำระอาชีพให้หมดจด

พระพุทธเจ้ามีพระลักษณะอันประเสริฐมากมาย ได้เสด็จถึงกรุงราชคฤห์ เสด็จเที่ยวไปยังคิริพชนคร แคว้นมคธ เพื่อบิณฑบาตพระเจ้าพิมพิสารประทับยืนอยู่บนปราสาท ได้ทอดพระเนตรเห็นพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้สมบูรณ์ด้วยลักษณะจึงได้ตรัสเนื้อความนี้ว่า แน่ะท่านผู้เจริญทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงดูภิกษุรูปนี้เถิด ภิกษุรูปนี้มีรูปงามสมบูรณ์ มีฉวีวรรณบริสุทธิ์ ถึงพร้อมด้วยการเที่ยวไป และเพ่งดูเพียงชั่วแอกมีจักษุทอดลง มีสติภิกษุรูปนี้หาเหมือนผู้บวชจากสกุลต่ำไม่ ราชทูตทั้งหลายจงรีบไปเถิดเพื่อทราบว่าภิกษุรูปนี้จักไป ณ ที่ไหน ราชทูตที่พระเจ้าพิมพิสารส่งไปเหล่านั้นได้ติดตามไปข้างหลังเพื่อทราบว่า ภิกษุรูปนี้จะไปที่ไหนจักอยู่ณ ที่ไหน

พระพุทธเจ้าเสด็จไปตามลำดับตรอก ทรงคุ้มครองทวารสำรวมดีแล้ว มีพระสติสัมปชัญญะ ได้ทรงยังบาตรให้เต็มเร็ว พระองค์ผู้เป็นมุนี เสด็จเที่ยวบิณฑบาตแล้ว เสด็จออกจากพระนคร เสด็จไปยังปัณฑวบรรพตด้วยทรงพระดำริว่า จักประทับอยู่ ณ ที่นั้น ราชทูตทั้ง ๓เห็นพระพุทธเจ้าเสด็จเข้าไปสู่ที่ประทับ จึงพากันเข้าไปเฝ้าคนหนึ่งกลับมากราบทูลแต่พระราชาว่า ขอเดชะ ภิกษุรูปนั้นนั่งอยู่เบื้องหน้าภูเขาปัณฑวะ เหมือนเสือโคร่ง โคอุสุภราชและราชสีห์ในถ้ำ ฉะนั้นพระมหากษัตริย์ ทรงสดับคำของราชทูตแล้ว รีบด่วนเสด็จไปยังปัณฑวบรรพตด้วยยานอันอุดมท้าวเธอเสด็จไปตลอดพื้นที่แห่งยานแล้วเสด็จลงจากยานเสด็จพระราชดำเนินด้วยพระบาท เข้าไปถึงปัณฑวบรรพตนั้นแล้ว ประทับนั่ง ครั้นแล้วได้ทรงสนทนาปราศรัย ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว ได้ตรัสเนื้อความนี้ว่าท่านยังหนุ่มแน่น ตั้งอยู่ในปฐมวัย สมบูรณ์ด้วยความเฟื่องฟูแห่งวรรณะเหมือนกษัตริย์ผู้มีพระชาติ ท่านยังหมู่พลให้งามอยู่ ผู้อันหมู่ประเสริฐห้อมล้อมแล้ว ข้าพเจ้าจะให้โภคสมบัติ ขอเชิญท่านบริโภคโภคสมบัติเถิด ท่านอันข้าพเจ้าถามแล้วขอจงบอกชาติแก่ข้าพเจ้าเถิด ฯ

พระพุทธเจ้าตรัสพระคาถาตอบว่า

ดูกรมหาบพิตร ชนบทแห่งแคว้นโกศลซึ่งเป็นที่อยู่ข้างหิมวันตประเทศสมบูรณ์ด้วยทรัพย์และความเพียร อาตมภาพโดยโคตรชื่ออาทิตย์ โดยชาติชื่อศากยะ ไม่ปรารถนากามเป็นผู้ออกบวชจากสกุลนั้น อาตมภาพเห็นโทษในกามทั้งหลาย เห็นการบรรพชาเป็นที่ปลอดโปร่ง จักไปเพื่อความเพียร ใจของอาตมภาพยินดีในความเพียรนี้ ฯ

จบปัพพชาสูตรที่ ๑