๓. มูสิกชาดก เล่ม ๒๗

(ดาบสกล่าวสรรเสริญท้าวสักกะว่า)

{๘๑๒} [๘๒๑] มหาบพิตรมารดอาตมาผู้เร่าร้อนให้สงบ ยังความกระวนกระวาย ทั้งปวงให้ดับไป เหมือนใช้นํ้ารดไฟที่ติดเปรียงให้ดับไปฉะนั้น[๘๒๒] ลูกศรคือความโศกเศร้าที่อยู่ในใจของอาตมา ก็ถูกมหาบพิตร ผู้บรรเทาความโศกเศร้าถึงบุตรของอาตมาผู้ถูกความโศกเศร้า ครอบงำถอนขึ้นแล้ว[๘๒๓] ดูก่อนท้าววาสวะอาตมาผู้ถอนลูกศรคือความโศกเศร้าขึ้นได้ แล้วเป็นผู้เยือกเย็นลงดับทุกข์ได้แล้วจะไม่โศกเศร้า ไม่ร้องไห้ต่อไป เพราะได้ฟังคำของมหาบพิตร

๓. มูสิกชาดก (๓๗๓)

ว่าด้วยควรเรียนทุกอย่าง แต่ไม่ควรใช้ทุกอย่าง

(ในขณะที่เสด็จไปสระโบกขรณี พระเจ้ายวะตรัสว่า)

{๘๑๓} [๘๒๔] ผู้คนบ่นกันว่านางมูสิกาหายไปไหน ๆ เราคนเดียวเท่านั้นที่รู้ว่า นางมูสิกาตายอยู่ในบ่อน้ำ

(ในขณะที่เสด็จเข้าไปยังปราสาท ก็เสด็จดำเนินสาธยายไปว่า)

{๘๑๔} [๘๒๕] การที่เจ้าคิดอย่างนี้ ๆ เหลียวมองไปทางโน้นทางนี้เหมือนลา ทำให้เรารู้ว่า ‘เจ้าฆ่านางมูสิกาตายทิ้งไว้ในบ่อนํ้าวันนี้ ยังปรารถนาจะกินยวะ อีก’

(พระเจ้ายวะเสด็จดำเนินสาธยายไปจนถึงหัวบันไดว่า)

{๘๑๕} [๘๒๖] นี่เจ้าคนโง่ เจ้ายังเป็นเด็กวัยรุ่นอยู่ในปฐมวัยมายืนถือ ท่อนไม้ยาวนี้อยู่ เราจะไม่ยอมยกชีวิตให้แก่เจ้า

(พระเจ้ายวะทรงรอดพ้นความตายมาได้ จึงเปล่งพระอุทานว่า)

{๘๑๖} [๘๒๗] เราเป็นผู้ที่บุตรปรารถนาจะฆ่าจะพ้นจากความตายวันนี้ เพราะว่าอยู่บนวิมานในอากาศก็หาไม่ หรือเพราะบุตรสุดที่รัก ซึ่งเปรียบด้วยอวัยวะก็หาไม่เราพ้นจากความตายมาได้ เพราะคาถาที่อาจารย์ผูกให้{๘๑๗} [๘๒๘] อันวิชาความรู้ควรศึกษาให้ทุกอย่าง ไม่ว่าจะเป็นชั้นต่ำ ชั้นสูง หรือปานกลาง ควรรู้ประโยชน์ของวิชาทุกอย่างที่ศึกษา แต่ ไม่ควรใช้วิชาทุกอย่างนั้น ย่อมมีสักเวลาหนึ่งที่วิชาความรู้นั้น ๆ จะนำประโยชน์มาให้

๔. จุลลธนุคคหชาดก (๓๗๔)

ว่าด้วยจุลลธนุคคหบัณฑิต

(ภรรยาของจุลลธนุคคหบัณฑิตกล่าวกับนายโจรว่า)

{๘๑๘} [๘๒๙] ข้าแต่พราหมณ์ ท่านถือเอาห่อเครื่องประดับทั้งหมดข้ามฝั่งไป แล้วขอจงรีบกลับมารับเอาฉันข้ามไปเดี๋ยวนี้ด้วย

(นายโจรได้สดับแล้ว ข้ามไปยืนอยู่ฝั่งโน้นแล้วกล่าวว่า)

{๘๑๙} [๘๓๐] นางผู้เจริญมาเปลี่ยนเราซึ่งไม่เคยเชยชิดกับชายผู้เคยเชยชิดมานาน เปลี่ยนเราซึ่งไม่ใช่ขาประจำกับชายผู้เป็นขาประจำ นางผู้เจริญจะพึงเปลี่ยนเรากับผู้อื่นอีก เราจักไปให้ไกลยิ่งกว่าที่นี้อีก