๑๕. มหามังคลชาดก เล่ม ๒๗

กึสุ นโร ชปฺปมธิจฺจ กาเล

กึ วา วิชฺชํ กตมํ วา สุตานํ

โส มจฺโจ อสฺมึ จ ปรมฺหิ โลเก

กถํกโร โสตฺถาเนน คุตฺโต.

ในเวลาต้องการความเป็นมงคล นรชนร่ายพระเวทอะไร

นรชนนั้นเรียนพระเวทอะไร

หรือบรรดาสุตะ เรียนสุตะบทไหน

และกระทำอย่างไร จึงได้รับความคุ้มครองโดยสวัสดิภาพ

ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า

(พระโพธิสัตว์บอกมงคลว่า)

ยสฺส เทวา ปิตโร จ สพฺเพ

สิรึสปา (๑) สพฺพภูตานิ จาปิ

เมตฺตาย นิจฺจํ อปจิตานิ โหนฺติ

ภูเตสุ เว โสตฺถานํ ตทาหุ.

เทวดาและเทพบิดรทั้งปวง

สัตว์เลื้อยคลานและสรรพสัตว์ทั้งปวง

อันผู้ใดแผ่เมตตาอยู่เป็นนิตย์

บัณฑิตทั้งหลายกล่าวการแผ่เมตตานั้นในสัตว์ทั้งหลายว่า

เป็นความสวัสดีของผู้นั้น

(พระโพธิสัตว์กล่าวมงคลต่อไปอีกว่า)

โย สพฺพโลกสฺส นิวาตวุตฺติ

อิตฺถีปุมานํ สหทารกานํ

ขนฺตา ทุรุตฺตานมปฺปฏิกูลวาที

อธิวาสนํ โสตฺถานํ ตทาหุ.

ผู้ใดมีความประพฤติถ่อมตนต่อชาวโลกทั้งปวง

คือ ต่อหญิงชายทั้งหลาย พร้อมทั้งพวกเด็ก

เป็นผู้อดทนต่อถ้อยคำที่หยาบคาย

ไม่กล่าววาจาที่ขัดแย้ง

บัณฑิตทั้งหลายกล่าวความอดกลั้นนั้นว่า

เป็นความสวัสดีของผู้นั้น

โย นาวชานาติ สหายมิตฺ (๑)

สิปฺเปน กุลฺยาหิ ธเนน ชจฺจา

รุจิปญฺโญ อตฺถกาเล มตีมา (๒)

สหาเยสุ เว โสตฺถานํ ตทาหุ.

ผู้ใดมีปัญญา มีความรู้ ในเมื่อเหตุเกิดขึ้น

ไม่ดูหมิ่นมิตรสหายโดยศิลปะ สกุล ทรัพย์ และโดยชาติ

บัณฑิตทั้งหลายกล่าวความไม่ดูหมิ่นนั้นในสหายทั้งหลายว่า

เป็นความสวัสดีของผู้นั้น

มิตฺตานิ เว ยสฺส ภวนฺติ สนฺโต

สํวิสฺสตฺถา อวิสํวาทกสฺส

น มิตฺตทุพฺภี สํวิภาคี ธเนน

มิตฺเตสุ เว โสตฺถานํ ตทาหุ.

ผู้ใดพูดจาไม่โกหก คบเพื่อนดี

และไม่ประทุษร้ายมิตร แบ่งปันทรัพย์ของตนให้

บัณฑิตทั้งหลายกล่าวการกระทำนั้นในมิตรทั้งหลายว่า

เป็นความสวัสดีของผู้นั้น

ยสฺส ภริยา ตุลฺยวยา สมคฺคา

อนุพฺพตา ธมฺมกามา ปชาตา (๑)

โกลินิยา สีลวตี ปติพฺพตา

ทาเรสุ เว โสตฺถานํ ตทาหุ.

ผู้ใดมีภรรยาซึ่งมีวัยเท่า ๆ กัน สามัคคีกัน

คล้อยตามกัน เป็นผู้ใคร่ธรรม ให้กำเนิดลูกได้

เป็นหญิงมีสกุล มีศีล มีความซื่อสัตย์ จงรักภักดีต่อสามี

บัณฑิตทั้งหลายกล่าวการประพฤตินั้นในภรรยาทั้งหลายว่า

เป็นความสวัสดีของผู้นั้น

ยสฺส ราชา ภูตปตี ยสสฺสี

ชานาติ โสเจยฺยํ ปรกฺกมญฺจ

อเทฺวชฺฌตา สุหทยํ มมนฺติ

ราชูสุ เว โสตฺถานํ ตทาหุ.

ผู้ใดมีพระราชาผู้เป็นใหญ่กว่าหมู่ชน ทรงมีพระเกียรติยศ

หยั่งรู้ความเป็นผู้บริสุทธิ์ และความพากเพียร

โดยปราศจากความคลางแคลงพระทัยว่า

ผู้นี้เป็นเพื่อนร่วมใจของเรา

บัณฑิตทั้งหลายกล่าวความไม่คลางแคลงพระทัยนั้นว่า

เป็นความสวัสดีของผู้นั้นในพระราชาทั้งหลาย

อนฺนญฺจ ปานญฺจ ททาติ สทฺโธ

มาลญฺจ คนฺธญฺจ วิเลปนญฺจ

ปสนฺนจิตฺโต อนุโมทมาโน

สคฺเคสุ เว โสตฺถานํ ตทาหุ.

ผู้ใดมีศรัทธา มีจิตเลื่อมใส พลอยอนุโมทนา ให้ข้าวน้ำ

ดอกไม้ของหอม และเครื่องลูบไล้เป็นทาน

บัณฑิตทั้งหลายกล่าวการให้ทานนั้นว่า

เป็นความสวัสดีของผู้นั้นในสวรรค์

ยมริยธมฺเมน ปุนนฺติ วุทฺธา

อาราธิตา สมจริยาย สนฺโต

พหุสฺสุตา อิสโย สีลวนฺโต

อรหนฺตมชฺเฌ โสตฺถานํ ตทาหุ.

ผู้ใดเป็นผู้คงแก่เรียนทั้งหลาย

ผู้สำเร็จด้วยการประพฤติชอบ เป็นสัตบุรุษ

ได้ยินได้ฟังมามาก เป็นผู้แสวงหาคุณความดี

มีศีล ชำระล้างด้วยธรรมของพระอริยะ

บัณฑิตทั้งหลายกล่าวการชำระล้างด้วยธรรมของพระอริยะนั้นว่า

เป็นความสวัสดีในท่ามกลางพระอรหันต์ของผู้นั้น

(พระโพธิสัตว์รวมยอดเทศนาด้วยพระอรหันต์ ตรัสมหามงคล ๘ ประการว่า)

เอตานิ โข โสตฺถานานิ โลเก

วิญฺญูปสตฺถานิ สุขุทฺรยานิ (๑)

ตานีธ เสเวถ นโร สปญฺโญ

น หิ มงฺคเล กิญฺจินมตฺถิ (๒) สจฺจนฺติ.

มหามงฺคลชาตกํ ปณฺณรสมํ.

มงคลทั้ง ๘ ประการเหล่านี้เป็นความสวัสดีในโลก

ที่ท่านผู้รู้สรรเสริญ มีความสุขเป็นกำไร

ขอเชิญนรชนคนมีปัญญาในโลกประพฤติปฏิบัติมงคลเหล่านั้นเถิด

เพราะในมงคลทางโลก ไม่มีอะไรจริงสักอย่างเดียว

มหามังคลชาดกที่ ๑๕ จบ