อุปปาทกัมมอายุปมาณวาร เล่ม ๓๕

เทวาติ ตโย เทวา: สมฺมติเทวา อุปปตฺติเทวา วิสุทฺธิเทวา.

สมฺมุติเทวา นาม ราชาโน เทวิโย กุมารา.

อุปปตฺติเทวา นาม จาตุมฺมหาราชิเก เทเว อุปาทาย ตทุปริ เทวา.

วิสุทฺธิเทวา นาม อรหนฺโต วุจฺจนฺติ.

ทานํ ทตฺวา สีลํ สมาทิยิตฺวา อุโปสถกมฺมํ กตฺวา กตฺถ อุปปชฺชนฺติ? ทานํ ทตฺวา สีลํ สมาทิยิตฺวา อุโปสถกมฺมํ กตฺวา อปฺเปกจฺเจ ขตฺติยมหาสาลานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ พฺราหฺมณมหาสาลานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ คหปติมหาสาลานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ จาตุมฺมหาราชิกานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ ตาวตึสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ ยามานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ ตุสิตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ นิมฺมานรตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ.

ที่ชื่อว่า เทวดา ได้แก่

เทวดา ๓ จำพวก คือ

๑. สมมติเทวดา (เทวดาโดยสมมติ)

๒. อุปปัตติเทวดา (เทวดาโดยอุบัติ)

๓. วิสุทธิเทวดา (เทวดาโดยความบริสุทธิ์)

พระราชา พระราชเทวี พระราชกุมาร เรียกว่า สมมติเทวดา

เทวดาเบื้องบนนับแต่เทวดาชั้นจาตุมหาราชขึ้นไปเรียกว่า อุปปัตติเทวดา

พระอรหันต์ทั้งหลายเรียกว่า วิสุทธิเทวดา

พวกมนุษย์ผู้ให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้วไปเกิดที่ไหน

พวกมนุษย์ให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้ว บางพวกไปเกิดเป็นสหาย ของกษัตริย์มหาศาล บางพวกไปเกิดเป็นสหายของพราหมณ์มหาศาล บางพวกไป เกิดเป็นสหายของคฤหบดีมหาศาล บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นจาตุมหาราช บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นดาวดึงส์ บางพวกไปเกิดเป็น สหายของเทวดาชั้นยามา บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นดุสิต บางพวก ไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นนิมมานรดี บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้น ปรนิมมิตวสวัตตี

๒. อายุปฺปมาณ มนุสฺสานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? วสฺสสตํ อปฺปํ วา ภิยฺโย วา. (๑)

๒. อายุปปมาณะ

(ประมาณอายุ)

อายุของมนุษย์ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๑๐๐ ปี ต่ำกว่านั้นบ้าง เกินกว่านั้นบ้างก็มี (๑)

จาตุมฺมหาราชิกานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? ยานิ มานุสกานิ ปญฺญาสวสฺสานิ จาตุมฺมหาราชิกานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว, ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส, เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร, เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ ปญฺจ วสฺสสตานิ จาตุมฺมหาราชิกานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. มนุสฺสานํ คณนาย กิตฺตกํ โหติ? นวุติ วสฺสสตสหสฺสานิ. (๒)

ตาวตึสานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? ยํ มานุสกํ วสฺสสตํ ตาวตึสานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว, ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส, เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร, เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพํ วสฺสสหสฺสํ ตาวตึสานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. มนุสฺสานํ คณนาย กิตฺตกํ โหติ? ติสฺโส จ วสฺสโกฏิโย สฏฺฐิ จ วสฺสสตสหสฺสานิ. (๓)

ยามานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? ยานิ มานุสกานิ เทฺว วสฺสสตานิ ยามานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว, ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส, เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร, เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ เทฺว วสฺสสหสฺสานิ ยามานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. มนุสฺสานํ คณนาย กิตฺตกํ โหติ? จุทฺทสญฺจ วสฺสโกฏิโย จตฺตาลีสญฺจ วสฺสสตสหสฺสานิ. (๔)

ตุสิตานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? ยานิ มานุสกานิ จตฺตาริ วสฺสสตานิ ตุสิตานํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว, ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส, เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร, เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ จตฺตาริ วสฺสสหสฺสานิ ตุสิตานํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. มนุสฺสานํ คณนาย กิตฺตกํ โหติ? สตฺตปญฺญาส วสฺสโกฏิโย สฏฺฐิ จ วสฺสสตสหสฺสานิ. (๕)

นิมฺมานรตีนํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? ยานิ มานุสกานิ อฏฺฐ วสฺสสตานิ นิมฺมานรตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว, ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส, เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร, เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ อฏฺฐ วสฺสสหสฺสานิ นิมฺมานรตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. มนุสฺสานํ คณนาย กิตฺตกํ โหติ? เทฺว วสฺสโกฏิสตานิ ตึสญฺจ วสฺสโกฏิโย จตฺตารีสญฺจ วสฺสสต-สหสฺสานิ. (๖) ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? ยานิ มานุสกานิ โสฬส วสฺสสตานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ เอโส เอโก รตฺตินฺทิโว, ตาย รตฺติยา ตึสรตฺติโย มาโส, เตน มาเสน ทฺวาทสมาสิโย สํวจฺฉโร, เตน สํวจฺฉเรน ทิพฺพานิ โสฬส วสฺสสหสฺสานิ ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวานํ อายุปฺปมาณํ. มนุสฺสานํ คณนาย กิตฺตกํ โหติ? นว จ วสฺสโกฏิสตานิ เอกวีสญฺจ วสฺสโกฏิโย สฏฺฐิ จ วสฺสสตสหสฺสานีติ. (๗)

ฉปิ (๑) เต กามาวจรา สพฺพกามสมิทฺธิโน

สพฺเพสํ เอกสงฺขาโต อายุ ภวติ กิตฺตโก.

ทฺวาทสโกฏิสตํ เตสํ อฏฺฐวีสญฺจ โกฏิโย

ปญฺญาส สตสหสฺสานิ สฺสคฺเคน ปกาสิตาติ.

อายุของเทวดาชั้นจาตุมหาราช มีประมาณเท่าไร

๕๐ ปีของมนุษย์ นับเป็นวันหนึ่งคืนหนึ่งของเทวดาชั้นจาตุมหาราช ๓๐ ราตรีโดยราตรีนั้นเป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือนโดยเดือนนั้น เป็น ๑ ปี ๕๐๐ ปี ทิพย์โดยปีนั้น เป็นประมาณอายุของเทวดาชั้นจาตุมหาราชนับอย่างปีมนุษย์ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๙ ล้านปี (๒)

อายุของเทวดาชั้นดาวดึงส์ มีประมาณเท่าไร

๑๐๐ ปีของมนุษย์นับเป็นวันหนึ่ง คืนหนึ่งของเทวดาชั้นดาวดึงส์ ๓๐ ราตรี โดยราตรีนั้น เป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือนโดยเดือนนั้น เป็น ๑ ปี ๑,๐๐๐ ปี ทิพย์โดยปีนั้น เป็นประมาณอายุของเทวดาชั้นดาวดึงส์นับอย่างปีมนุษย์ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๓ โกฏิ ๖ ล้านปี (๓)

อายุของเทวดาชั้นยามา มีประมาณเท่าไร

๒๐๐ ปีของมนุษย์นับเป็นวันหนึ่งคืนหนึ่งของเทวดาชั้นยามา ๓๐ ราตรีโดย ราตรีนั้น เป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือนโดยเดือนนั้น เป็น ๑ ปี ๒,๐๐๐ ปีทิพย์โดยปีนั้น เป็นประมาณอายุของเทวดาชั้นยามานับอย่างปีมนุษย์ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๑๔ โกฏิ ๔ ล้านปี (๔)

อายุของเทวดาชั้นดุสิต มีประมาณเท่าไร

๔๐๐ ปีของมนุษย์นับเป็นวันหนึ่งคืนหนึ่งของเทวดาชั้นดุสิต ๓๐ ราตรีโดย ราตรีนั้น เป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือนโดยเดือนนั้น เป็น ๑ ปี ๔,๐๐๐ ปีทิพย์โดยปีนั้น เป็นประมาณอายุของเทวดาชั้นดุสิตนับอย่างปีมนุษย์ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๕๗ โกฏิ ๖ ล้านปี (๕)

อายุของเทวดาชั้นนิมมานรดี มีประมาณเท่าไร

๘๐๐ ปีของมนุษย์นับเป็นวันหนึ่งคืนหนึ่งของเทวดาชั้นนิมมานรดี ๓๐ ราตรี โดยราตรีนั้น เป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือนโดยเดือนนั้น เป็น ๑ ปี ๘,๐๐๐ ปีทิพย์ โดยปีนั้น เป็นประมาณอายุของเทวดาชั้นนิมมานรดีนับอย่างปีมนุษย์ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๒๓๐ โกฏิ ๔ ล้านปี (๖)

อายุของเทวดาชั้นปรนิมมิตวสวัตตี มีประมาณเท่าไร

๑,๖๐๐ ปีของมนุษย์นับเป็นวันหนึ่งคืนหนึ่งของเทวดาชั้นปรนิมมิตวสวัตตี ๓๐ ราตรีโดยราตรีนั้น เป็น ๑ เดือน ๑๒ เดือนโดยเดือนนั้นเป็น ๑ ปี ๑๖,๐๐๐ ปี ทิพย์เป็นประมาณอายุของเทวดาชั้นปรนิมมิตวสวัตตีนับอย่างปีมนุษย์ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๙๒๑ โกฏิ ๖ ล้านปี (๗)

เทวดาชั้นกามาวจรสวรรค์ ๖ ชั้นเพียบพร้อมด้วยกามคุณทุกอย่าง

อายุของเทวดาชั้นกามาวจรสวรรค์ ๖ ชั้น นับรวมกันทั้งหมดเป็นเท่าไร

เป็น ๑,๒๒๘ โกฏิ ๕ ล้านปี โดยนับอย่างปีของมนุษย์

ปฐมํ ฌานํ ปริตฺตํ ภาเวตฺวา กตฺถ อุปปชฺชนฺติ? ปฐมํ ฌานํ ปริตฺตํ ภาเวตฺวา พฺรหฺมปาริสชฺชานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ. เตสํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? กปฺปสฺส ตติโย ภาโค. (๘)

ปฐมํ ฌานํ มชฺฌิมํ ภาเวตฺวา กตฺถ อุปปชฺชนฺติ? ปฐมํ ฌานํ มชฺฌิมํ ภาเวตฺวา พฺรหฺม-ปุโรหิตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ. เตสํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? อุปฑฺฒกปฺโป. (๙)

ปฐมํ ฌานํ ปณีตํ ภาเวตฺวา กตฺถ อุปปชฺชนฺติ? ปฐมํ ฌานํ ปณีตํ ภาเวตฺวา มหาพฺรหฺมานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ. เตสํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? เอโก กปฺโป. (๑) (๑๐)

บุคคลเจริญปฐมฌานได้อย่างสามัญ ไปเกิดที่ไหน

บุคคลเจริญปฐมฌานได้อย่างสามัญแล้วไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นพรหมปาริสัชชาอายุของเทวดา เหล่านั้นมีประมาณเท่าไร

มีประมาณเท่าส่วนที่ ๓ แห่งกัป (๘)

บุคคลเจริญปฐมฌานได้อย่างกลาง ไปเกิดที่ไหน

ไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นพรหมปุโรหิตา

อายุของเทวดา เหล่านั้นมีประมาณเท่าไร

มีประมาณกึ่งกัป (๙)

บุคคลเจริญปฐมฌานได้อย่างประณีต ไปเกิดที่ไหน

บุคคลเจริญปฐมฌานได้อย่างประณีตแล้ว ไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้น มหาพรหมอายุของเทวดา เหล่านั้นมีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๑ กัป (๑๐)

ทุติยํ ฌานํ ปริตฺตํ ภาเวตฺวา กตฺถ อุปปชฺชนฺติ? ทุติยํ ฌานํ ปริตฺตํ ภาเวตฺวา ปริตฺตาภานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ. เตสํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? เทฺว กปฺปา. (๑๑)

ทุติยํ ฌานํ มชฺฌิมํ ภาเวตฺวา กตฺถ อุปปชฺชนฺติ? ทุติยํ ฌานํ มชฺฌิมํ ภาเวตฺวา อปฺปมาณา-ภานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ. เตสํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? จตฺตาโร กปฺปา. (๑๒)

ทุติยํ ฌานํ ปณีตํ ภาเวตฺวา กตฺถ อุปปชฺชนฺติ? ทุติยํ ฌานํ ปณีตํ ภาเวตฺวา อาภสฺสรานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ. เตสํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? อฏฺฐ กปฺปา. (๑๓)

บุคคลเจริญทุติยฌานได้อย่างสามัญ ไปเกิดที่ไหน

บุคคลผู้เจริญทุติยฌานได้อย่างสามัญแล้ว ไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้น ปริตตาภาอายุของเทวดา เหล่านั้นมีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๒ กัป (๑๑)

บุคคลเจริญทุติยฌานได้อย่างกลาง ไปเกิดที่ไหน

บุคคลเจริญทุติยฌานได้อย่างกลางแล้ว ไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้น อัปปมาณาภาอายุของเทวดา เหล่านั้นมีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๔ กัป (๑๒)

บุคคลเจริญทุติยฌานได้อย่างประณีต ไปเกิดที่ไหน

บุคคลเจริญทุติยฌานได้อย่างประณีตแล้วไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นอาภัสสราอายุของเทวดา เหล่านั้นมีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๘ กัป (๑๓)

ตติยํ ฌานํ ปริตฺตํ ภาเวตฺวา กตฺถ อุปปชฺชนฺติ? ตติยํ ฌานํ ปริตฺตํ ภาเวตฺวา ปริตฺตสุภานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ. เตสํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? โสฬส กปฺปา. (๑๔)

ตติยํ ฌานํ มชฺฌิมํ ภาเวตฺวา กตฺถ อุปปชฺชนฺติ? ตติยํ ฌานํ มชฺฌิมํ ภาเวตฺวา อปฺปมาณ-สุภานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ. เตสํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? ทฺวตฺตึส กปฺปา. (๑๕)

ตติยํ ฌานํ ปณีตํ ภาเวตฺวา กตฺถ อุปปชฺชนฺติ? ตติยํ ฌานํ ปณีตํ ภาเวตฺวา สุภกิณฺหานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ. เตสํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? จตุสฏฺฐิ กปฺปา. (๑๖)

บุคคลเจริญตติยฌานได้อย่างสามัญ ไปเกิดที่ไหน

บุคคลเจริญตติยฌานได้อย่างสามัญแล้ว ไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นปริตตสุภาอายุของเทวดา เหล่านั้นมีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๑๖ กัป (๑๔)

บุคคลเจริญตติยฌานได้อย่างกลาง ไปเกิดที่ไหน

บุคคลเจริญตติยฌานได้อย่างกลาง ไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นอัปปมาณสุภาอายุของเทวดา เหล่านั้นมีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๓๒ กัป (๑๕)

บุคคลเจริญตติยฌานได้อย่างประณีต ไปเกิดที่ไหน

บุคคลเจริญตติยฌานได้อย่างประณีตแล้ว ไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้น สุภกิณหาอายุของเทวดา เหล่านั้นมีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๖๔ กัป (๑๖)

จตุตฺถํ ฌานํ ภาเวตฺวา อารมฺมณนานตฺตตา, มนสิการนานตฺตตา, ฉนฺทนานตฺตตา, ปณิธินานตฺตตา, อธิโมกฺขนานตฺตตา, อภินีหารนานตฺตตา, ปญฺญานานตฺตตา อปฺเปกจฺเจ อสญฺญสตฺตานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เวหปฺผลานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ อวิหานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ อตปฺปานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ สุทสฺสานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ สุทสฺสีนํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ อกนิฏฺฐานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ อากาสา- นญฺจายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ วิญฺญาณญฺจายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ อากิญฺจญฺญายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ, อปฺเปกจฺเจ เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปคานํ เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชนฺติ.

อสญฺญสตฺตานญฺจ เวหปฺผลานญฺจ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? ปญฺจ กปฺปสตานิ. (๑๗-๑๘)

อวิหานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? กปฺปสหสฺสํ. (๑๙)

อตปฺปานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? เทฺว กปฺปสหสฺสานิ. (๒๐)

สุทสฺสานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? จตฺตาริ กปฺปสหสฺสานิ. (๒๑)

สุทสฺสีนํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? อฏฺฐ กปฺปสหสฺสานิ. (๒๒)

อกนิฏฺฐานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? โสฬส กปฺปสหสฺสานิ. (๒๓)

บุคคลเจริญจตุตถฌานแล้ว บางพวกไปเกิดเป็นสหายของอสัญญสัตตเทวดา บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นเวหัปผลา บางพวกไปเกิดเป็นสหาย ของเทวดาชั้นอวิหา บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นอตัปปา บางพวกไปเกิด เป็นสหายของเทวดาชั้นสุทัสสา บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นสุทัสสี บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาชั้นอกนิฏฐา บางพวกไปเกิดเป็นสหายของ เทวดาผู้เข้าถึงอากาสานัญจายตนภพ บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาผู้เข้าถึง วิญญาณัญจายตนภพ บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาผู้เข้าถึงอากิญจัญญายตนภพ บางพวกไปเกิดเป็นสหายของเทวดาผู้เข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนภพ เพราะมีอารมณ์ต่างกัน เพราะมีมนสิการต่างกัน เพราะมีฉันทะต่างกัน เพราะมีปณิธาน ต่างกัน เพราะมีอธิโมกข์ต่างกัน เพราะมีอภินิหารต่างกัน เพราะมีปัญญาต่างกัน

อายุของอสัญญสัตตเทวดาและเทวดาชั้นเวหัปผลา มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๕๐๐ กัป (๑๗-๑๘)

อายุของเทวดาชั้นอวิหา มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๑,๐๐๐ กัป (๑๙)

อายุของเทวดาชั้นอตัปปา มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๒,๐๐๐ กัป (๒๐)

อายุของเทวดาชั้นสุทัสสา มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๔,๐๐๐ กัป (๒๑)

อายุของเทวดาชั้นสุทัสสี มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๘,๐๐๐ กัป (๒๒)

อายุของเทวดาชั้นอกนิฏฐา มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๑๖,๐๐๐ กัป (๒๓)

อากาสานญฺจายตนูปคานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? วีสติ กปฺปสหสฺสานิ. (๒๔)

วิญฺญาณญฺจายตนูปคานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? จตฺตารีส กปฺปสหสฺสานิ. (๒๕) อากิญฺจญฺญายตนูปคานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? สฏฺฐิ กปฺปสหสฺสานิ. (๒๖)

เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปคานํ เทวานํ กิตฺตกํ อายุปฺปมาณํ? จตุราสีติ กปฺปสหสฺสานีติ. (๒๗)

อายุของเทวดาผู้เข้าถึงอากาสานัญจายตนภพ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๒๐,๐๐๐ กัป (๒๔)

อายุของเทวดาผู้เข้าถึงวิญญาณัญจายตนภพ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๔๐,๐๐๐ กัป (๒๕)

อายุของเทวดาผู้เข้าถึงอากิญจัญญายตนภพ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๖๐,๐๐๐ กัป (๒๖)

อายุของเทวดาผู้เข้าถึงเนวสัญญานาสัญญายตนภพ มีประมาณเท่าไร

มีประมาณ ๘๔,๐๐๐ กัป (๒๗)

อุกฺขิตฺตา ปุญฺญเตเชน กามรูปคตึ คตา

ภวคฺคํ วาปิ (๑) สมฺปตฺตา ปุน คจฺฉนฺติ (๒) ทุคฺคตึ.

ตาวทีฆายุกา สตฺตา จวนฺติ อายุสงฺขยา

นตฺถิ โกจิ ภโว นิจฺโจ อิติ วุตฺตํ มเหสินา.

ตสฺมา หิ ธีรา นิปกา นิปุณา อตถจินตกา

ชรามรณโมกฺขาย ภาเวนฺติ มคฺคมุตฺตมํ.

ภาวยิตฺวา สุจึ มคฺคํ นิพฺพาโนคธคามินํ

สพฺพาสเว ปริญฺญาย ปรินิพฺพนฺติ อนาสวาติ.

เหล่าสัตว์ผู้อันอำนาจแห่งบุญส่งเสริมแล้ว

ไปสู่กามภพและรูปภพหรือไปถึงภวัคคพรหมบ้าง

แต่ยังกลับไปสู่ทุคติภูมิได้อีก

เหล่าสัตว์ที่มีอายุยืนถึงเพียงนั้นก็ยังจุติได้เพราะหมดอายุ

ไม่ว่าภพไหน ๆ ที่ชื่อว่าเที่ยงไม่มี พระผู้มีพระภาคผู้ทรง

แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ได้ตรัสไว้แล้วอย่างนี้

เพราะฉะนั้นแล เหล่านักปราชญ์ผู้มีปัญญาเฉลียวฉลาด

รอบคอบคำนึงถึงความจริงข้อนี้ จึงเจริญมรรคอันสูงสุด

เพื่อพ้นจากชรามรณะ

ครั้นเจริญมรรคที่บริสุทธิ์สะอาดซึ่งมีปกติยังสัตว์ให้หยั่ง

ถึงนิพพานแล้ว จึงเป็นผู้ปราศจากอาสวะ ปรินิพพานเพราะ

กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงฉะนี้แล

๗. อภิญเญยยาทิวาร

(วาระว่าด้วยธรรมที่พึงรู้ยิ่งเป็นต้น)