พระอภิธรรมปิฎก ยมก · ธาตุยมก
นิทเทสวาร เล่ม ๓๘
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๐๓–๘๑๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๔ ในธาตุยมกมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก ธาตุยมก นิทเทสวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๓๘ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๘ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๘)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๘๒ หน้า ๗๙๐–๘๐๗
นิทเทสวาระ
ปทโสธนวาระ อนุโลม
[๘๐๓] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ ชื่อว่า จักขุ แต่ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ,จักขุธาตุ ชื่อว่า จักขุด้วย ชื่อว่า จักขุธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุธาตุ, ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าโสต, ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ทิพพโสต ตัณหาโสต ชื่อว่า โสต แต่ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ,โสตธาตุ ชื่อว่า โสตด้วย ชื่อว่า โสตธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าโสตธาตุ, ชื่อว่าโสต ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าฆานะ, ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าฆานธาตุ ชื่อว่าฆานะ ใช่ไหม ?
ใช่.
แม้ชิวหา ก็เช่นเดียวกับฆานธาตุ.
ธรรมที่ชื่อว่ากาย, ชื่อว่ากายธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นจากกายธาตุเสียแล้ว กายที่เหลือชื่อว่า กาย แต่ไม่ชื่อว่ากายธาตุ, กายธาตุ ชื่อว่า กายด้วย ชื่อว่า กายธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่ากายธาตุ, ชื่อว่ากาย ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่ารูป, ชื่อว่ารูปธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นรูปธาตุเสีย รูปที่เหลือชื่อว่า รูป แต่ไม่ชื่อว่ารูปธาตุ,รูปธาตุ ชื่อว่า รูปด้วย ชื่อว่า รูปธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่ารูปธาตุ, ชื่อว่ารูป ใช่ไหม ?
ใช่.
สัททะก็เช่นเดียวกับฆานะ.
ธรรมที่ชื่อว่าคันธะ, ชื่อว่าคันธธาตุ ใช่ไหม ?
ศีลคันธะ สมาธิคันธะ ปัญญาคันธะ ชื่อว่า คันธะ แต่ไม่ชื่อว่าคันธธาตุ, คันธธาตุ ชื่อว่า คันธะด้วย ชื่อว่า คันธธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าคันธธาตุ, ชื่อว่าคันธะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่ารส, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
อรรถรส ธรรมรส วิมุตติรส ชื่อว่า รส แต่ไม่ชื่อว่ารสธาตุ,รสธาตุ ชื่อว่า รสด้วย ชื่อว่า รสธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่ารสธาตุ, ชื่อว่ารส ใช่ไหม ?
ใช่.
โผฏฐัพพะก็เช่นเดียวกับฆานะ.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุวิญญาณ, ชื่อว่าจักขุวิญญาณธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุวิญญาณธาตุ, ชื่อว่าจักขุวิญญาณ ใช่ไหม ?
ใช่.
โสตวิญญาณ ฯ ล ฯ ฆานวิญญาณ, ชิวหาวิญญาณ, กายวิญญาณ.
ธรรมที่ชื่อว่ามโน, ชื่อว่ามโนธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นมโนธาตุเสียแล้ว มโนที่เหลือ ชื่อว่า มโน แต่ไม่ชื่อว่ามโนธาตุ มโนธาตุ ชื่อว่า มโนด้วย ชื่อว่า มโนธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่ามโนธาตุ, ชื่อว่ามโน ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่ามโนวิญญาณ, ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ, ชื่อว่ามโนวิญญาณ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธรรม, ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นธัมมธาตุเสียแล้ว ธรรมที่เหลือ ชื่อว่า ธรรม แต่ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ, ธัมมธาตุ ชื่อว่า ธรรมด้วย ชื่อว่า ธัมมธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าธัมมธาตุ, ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?
ใช่.
ปทโสธนวาระ อนุโลม จบ
ปทโสธนวาระ ปัจจนิก
[๘๐๔] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ , ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ แต่ขื่อว่า จักขุ,เว้นจักขุ และจักขุธาตุเสียแล้ว ธาตุที่เหลือไม่ชื่อว่าจักขุ และไม่ชื่อว่า จักขุธาตุ.
จักขุธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสต, ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสต ใช่ไหม ?
ทิพพโสต ตัณหาโสต ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ แต่ชื่อว่าโสต, เว้นโสตและโสตธาตุเสียแล้ว ธาตุที่เหลือไม่ชื่อว่าโสตและไม่ชื่อว่าโสตธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าฆานะ, ไม่ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าฆานธาตุ, ไม่ชื่อว่าฆานะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ท่านย่อคำว่า อามนฺตา ไว้ทั้งสองส่วน.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าชิวหา ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ากาย, ไม่ชื่อว่ากายธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ากายธาตุ, ไม่ชื่อว่ากาย ใช่ไหม ?
เว้นกายธาตุเสียแล้ว กายที่เหลือ ไม่ชื่อว่ากายธาตุ แต่ชื่อว่ากาย, เว้นกายและกายธาตุเสียแล้ว กายที่เหลือไม่ชื่อว่า กาย และไม่ชื่อว่า กายธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ารูป, ไม่ชื่อว่าว่ารูปธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ารูปธาตุ, ไม่ชื่อว่ารูป ใช่ไหม ?
เว้นรูปธาตุเสียแล้ว รูปที่เหลือ ไม่ชื่อว่า รูปาธาตุ แต่ชื่อว่ารูป, เว้นรูปและรูปธาตุเสียแล้ว รูปที่เหลือ ไม่ชื่อว่า รูป และไม่ชื่อว่า รูปธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าสัททะ ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าคันธะ, ไม่ชื่อว่าคันธธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าคันธาตุ, ไม่ชื่อว่าคันธะ ใช่ไหม ?
ศีลคันธะ สมาธิคันธะ ปัญญาคันธะ ไม่ชื่อว่าคันธธาตุ แต่ชื่อว่า คันธะ, เว้นคันธะและคันธธาตุเสียแล้ว คันธะที่เหลือไม่ชื่อว่าคันธะ และไม่ชื่อว่า คันธธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ารส, ไม่ชื่อว่ารสธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ารสธาตุ ไม่ชื่อว่ารส ใช่ไหม ?
อรรถรส ธรรมรส วิมุตติรส ไม่ชื่อว่ารสธาตุ แต่ชื่อว่า รส,เว้นรสและรสธาตุเสียแล้ว รสที่เหลือไม่ชื่อว่า รส และไม่ชื่อว่า รสธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโผฏฐัพพะ ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณ, ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสตวิญญาณ ฯ ล ฯ ไม่ชื่อว่าฆานวิญญาณ,ไม่ชื่อว่าชิวหาวิญญาณ, ไม่ชื่อว่ากายวิญญาณ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามโน, ไม่ชื่อว่ามโนธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามโนธาตุ, ไม่ชื่อว่ามโน ใช่ไหม ?
เว้นมโนธาตุเสียแล้ว มโนที่เหลือ ไม่ชื่อว่ามโนธาตุ แต่ชื่อว่ามโน, เว้นมโนและมโนธาตุเสียแล้ว มโนที่เหลือไม่ชื่อว่า มโน และไม่ชื่อว่า มโนธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณ, ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ, ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธรรม, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ, ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?
เว้นธัมมธาตุเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่า ธัมมธาตุ แต่ชื่อว่าธรรม, เว้นธรรมและธัมมธาตุเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่า ธรรมและไม่ชื่อว่า ธัมมธาตุ.
ปทโสธนวาระ ปัจจนิก จบ
ปทโสธนมูลจักกวาระ อนุโลม
[๘๐๕] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ ชื่อว่า จักขุ แต่ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ,จักขุธาตุ ชื่อว่าจักขุด้วย ชื่อว่าจักขุธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
โสตธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า โสตธาตุด้วย, ธาตุที่เหลือชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ ชื่อว่าจักขุ แต่ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ, จักขุ-ธาตุชื่อว่าจักขุด้วย ชื่อว่าจักขุธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ฯลฯ
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ธัมมธาตุชื่อว่าธาตุด้วย ชื่อว่าธัมมธาตุด้วย, ธาตุที่เหลือชื่อว่าธาตุ แต่ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ.
(ปัณณัตติวาระในอายตนยมกฉันใด ปัณณัตติวาระแม้ในธาตุยมกก็ฉันนั้น)
พึงผูกจักกนัย.
ปทโสธนมูลจักกวาระ อนุโลม จบ
ปทโสธนมูลจักกวาระ ปัจจนิก
[๘๐๖] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
(พึงผูกจักกนัย ทั้งหมดใช้คำตอบว่า อามนฺตา ทั้ง ๒ ส่วนแม้ในธาตุที่เหลือ.)
ปทโสธนมูลจักกวาระ ปัจจนิก จบ
สุทธธาตุวาระ อนุโลม
[๘๐๗] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
จักขุธาตุชื่อว่าธาตุด้วย ชื่อว่าจักขุธาตุด้วย, ธาตุที่เหลือชื่อว่าธาตุ แต่ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ.
ธรรมที่ชื่อว่าโสต, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ฆานะ ฯ ล ฯ ชิวหา. กายะ. รูปะ. สัททะ. คันธะ. รสะ.
โผฏฐัพพะ.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุวิญญาณ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าจักขุวิญญาณ ใช่ไหม ?
จักขุวิญญาณธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า จักขุวิญญาณธาตุด้วย, ธาตุที่เหลือ ชื่อว่า แต่ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณธาตุ.
โสตวิญญาณ ฯลฯ ฆานวิญญาณ. ชิวหาวิญญาณ. กายวิญญาณ.
ธรรมที่ชื่อว่ามโน, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่ามโนธาตุ ใช่ไหม ?
มโนธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า มโนธาตุด้วย, ธาตุที่เหลือชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่ามโนธาตุ.
ธรรมที่ชื่อว่ามโนวิญญาณ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ ใช่ไหม ?
มโนวิญญาณธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า มโนวิญญาณธาตุด้วย, ธาตุที่เหลือ ชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ.
ธรรมที่ชื่อว่าธรรม, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ธัมมธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า ธัมมธาตุด้วย ธาตุที่เหลือชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ.
สุทธธาตุวาระ อนุโลม จบ
สุทธธาตุวาระ ปัจจนิก
[๘๐๘] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นจักขุเสียแล้ว ธาตุที่เหลือ ไม่ชื่อว่าจักขุ แต่ชื่อว่าธาตุ,เว้นจักขุและธาตุเสียแล้ว ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าจักขุ และไม่ชื่อว่าธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสต, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นโสตเสียแล้ว ฯ ล ฯ เว้นฆานะเสียแล้ว ฯ ล ฯ
เว้นชิวหาเสียแล้ว ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ากาย, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่ากายธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ารูป, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นรูปเสียแล้ว ฯ ล ฯ เว้นสัททะ ฯ ล ฯ คันธะ ฯลฯ
รสะ ฯ ล ฯ โผฏฐัพพะ ฯ ล ฯ จักขุวิญญาณ ฯ ล ฯ โสตวิญญาณ ฯ ล ฯ
ฆานวิญญาณ ฯ ล ฯ ชิวหาวิญญาณ ฯ ล ฯ กายวิญญาณ ฯ ล ฯ มโน ฯ ล ฯ
มโนวิญญาณเสียแล้ว ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธัมม, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
สุทธธาตุวาระ ปัจจนิก จบ
สุทธธาตุมูลจักกวาระ อนุโลม
[๘๐๙] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
โสตธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า โสตธาตุด้วย, ธรรมที่เหลือชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ธัมมธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า ธัมมธาตุด้วย, ธรรมที่เหลือชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ.
(พึงผูกจักกนัย.)
สุทธธาตุมูลจักกวาระ อนุโลม จบ
สุทธธาตุมูลจักกวาระ ปัจจนิก
[๘๑๐] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นจักขุเสียแล้ว ธาตุที่เหลือไม่ชื่อว่าจักขุ แต่ชื่อว่าธาตุ, เว้นจักขุและธาตุเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าจักขุและไม่ชื่อว่าธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นจักขุเสียแล้ว ธาตุที่เหลือไม่ชื่อว่าจักขุ แต่ชื่อว่าธาตุ, เว้นจักขุและธาตุเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าจักขุและไม่ชื่อว่าธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ ไม่ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธัมม, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธัมม, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ, ใช่ไหม ?
ใช่.
พึงผูกจักกนัย.
(ปัณณัตติวาระแห่งอายตนยมกฉันใด ปัณณัตติวาระธาตุยมกพึงให้พิสดารฉันนั้น.)
สุทธธาตุมูลจักกวาระ ปัจจนิก จบ
ปัณณัตติวาระ จบ
ปวัตติวาระ
อุปปาทวาระ
ปัจจุปปันนวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
จักขุธาตุมูล
จักขุธาตุมูละ โสตธาตุมูลี :-
[๘๑๑] จักขุธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลใด, โสตธาตุก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีจักขุเกิดได้ โสตะเกิดไม่ได้เหล่านั้นกำลังเกิด จักขุ-ธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่โสตธาตุไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลที่มีจักขุและโสตะเกิดได้เหล่านั้นกำลังเกิด จักขุธาตุกำลังเกิด และโสตธาตุก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า โสตธาตุเกิดแก่บุคคลใด, จักขุธาตุก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีโสตะเกิดได้ จักขุเกิดไม่ได้เหล่านั้นกำลังเกิด โสต-ธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุธาตุไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น. บุคคลที่มีโสตะและจักขุเกิดได้เหล่านั้นกำลังเกิด โสตธาตุกำลังเกิด และจักขุธาตุก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ จักขุธาตุมูละ โสตธาตุมูลี
จบ นิทเทสวาร