พระอภิธรรมปิฎก ยมก · ธาตุยมก
ธาตุ ๑๘ อุทเทสวาร เล่ม ๓๘
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๙๔–๘๐๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๔ ในธาตุยมกมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก ธาตุยมก ธาตุ ๑๘ อุทเทสวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๓๘ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๘ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๘)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๘๒ หน้า ๗๘๐–๗๙๐
ธาตุยมกที่ ๔
ปัณณัตติวาระ
[๗๙๔] ธาตุ ๑๘ คือ :-
๑. จักขุธาตุ
๒. โสตธาตุ
๓. ฆานธาตุ
๔. ชิวหาธาตุ
๕. กายธาตุ
๖. รูปธาตุ
๗. สัททธาตุ
๘. คันธธาตุ
๙. รสธาตุ
๑๐. โผฏฐัพพธาตุ
๑๑. จักขุวิญญาณธาตุ
๑๒. โสตวิญญาณธาตุ
๑๓. ฆานวิญญาณธาตุ
๑๔. ชิวหาวิญญาณธาตุ
๑๕. กายวิญญาณธาตุ
๑๖. มโนธาตุ
๑๗. มโนวิญญาณธาตุ
๑๘. ธัมมธาตุ
อุทเทสวาระ
ปทโสธนวาระ อนุโลม
[๗๙๕] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ. ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุธาตุ, ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าโสต, ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าโสตธาตุ, ชื่อว่าโสต ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุวิญญาณ, ชื่อว่าจักขุวิญญาณธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุวิญญาณธาตุ, ชื่อว่าจักขุวิญญาณ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่ามโน, ชื่อว่ามโนธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่ามโนธาตุ, ชื่อว่ามโน ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่ามโนวิญญาณ, ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ, ชื่อว่ามโนวิญญาณ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธรรม, ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธัมมธาตุ, ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?
ปทโสธนวาระ อนุโลม จบ
ปทโสธนวาระ ปัจจนิก
[๗๙๖] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสต, ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสต ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณ, ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณธาตุใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามโน, ไม่ชื่อว่ามโนธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ช่อว่ามโนธาตุ, ไม่ชื่อว่ามโน ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณ, ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ, ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธรรม, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ, ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?
ปทโสธนวาระ ปัจจนิก จบ
ปทโสธนมูลจักกวาระ อนุโลม
[๗๙๗] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
(จักรอันได้ผูกไว้แล้วในอายตนยมก ฉันใด จักรในยมกนี้ก็พึงผูก ฉันนั้น. )
ปทโสธนมูลจักกวาระ อนุโลม จบ
ปทโสธนมูลจักกวาระ ปัจจนิก
[๗๙๘] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธรรม, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธรรม, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ ใช่ไหม ?
(พึงผูกจักกนัย.)
ปทโสธนมูลจักกวาระ ปัจจนิก จบ
สุทธธาตุวาระ อนุโลม
[๗๙๙] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าโสต, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าโสต ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าฆานะ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าชิวหา, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่ากายะ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่ารูปะ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าสัททะ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าคันธะ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่ารสะ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าโผฏฐัพพะ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุวิญญาณ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าจักขุวิญญาณ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าโสตวิญญาณ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าโสตวิญญาณ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าฆานวิญญาณ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าฆานวิญญาณ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าชิวหาวิญญาณ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าชิวหาวิญญาณ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่ากายวิญญาณ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่ากายวิญญาณ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่ามโน, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่ามโน ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่ามโนวิญญาณ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่ามโนวิญญาณ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธรรม, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?
สุทธธาตุวาระ อนุโลม จบ
สุทธธาตุวาระ ปัจจนิก
[๘๐๐] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสต, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสต ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าฆานะ ไม่ชื่อว่าชิวหา, ไม่ชื่อว่ากายะ, ไม่ชื่อว่ารูปะ, ไม่ชื่อว่าสัททะ, ไม่ชื่อว่าคันธะ, ไม่ชื่อว่ารสะ, ไม่ชื่อว่าโผฏฐัพพะ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสตวิญญาณ, ไม่ชื่อว่าฆานวิญญาณ, ไม่ชื่อว่าชิวหาวิญญาณ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ากายวิญญาณ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่ากายวิญญาณ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามโน, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่ามโน ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธรรม, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?
สุทธธาตุวาระ ปัจจนิก จบ
สุทธธาตุมูลจักกวาระ อนุโลม
[๘๐๑] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าโสต ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่าธรรม, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่าธรรม, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่ามโนวิญญาณ ใช่ไหม ?
(พึงผูกจักกนัย.)
สุทธธาตุมูลจักกวาระ อนุโลม จบ
สุทธธาตุมูลจักกวาระ ปัจจนิก
[๘๐๒] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสต ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าฆานะ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าธรรม ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธรรม, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธรรม, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณ ใช่ไหม ?
(พึงผูกจักกนัย. )
สุทธธาตุมูลจักกวาระ ปัจจนิก จบ
อุทเทสวาระ จบ
นิทเทสวาระ
ปทโสธนวาระ อนุโลม
[๘๐๓] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ ชื่อว่า จักขุ แต่ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ,จักขุธาตุ ชื่อว่า จักขุด้วย ชื่อว่า จักขุธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุธาตุ, ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าโสต, ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ทิพพโสต ตัณหาโสต ชื่อว่า โสต แต่ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ,โสตธาตุ ชื่อว่า โสตด้วย ชื่อว่า โสตธาตุด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าโสตธาตุ, ชื่อว่าโสต ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าฆานะ, ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าฆานธาตุ ชื่อว่าฆานะ ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ ธาตุ ๑๘ อุทเทสวาร