arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อนุโลมปัจจนียทุกัตติกปัฏฐาน

เหตุทุกกุสลัตติกนเหตุทุกนกุสลัตติกะ เล่ม ๔๕

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๒๑–๒๓๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๑ ในอนุโลมปัจจนียทุกัตติกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ อนุโลมปัจจนียทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกกุสลัตติกนเหตุทุกนกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๑ หน้า ๔๘๕–๔๙๒

หน้า ๔๘๕

๓. อนุโลมปัจจนียทุกติกปัฏฐาน

เหตุทุกกุสลติกนเหตุทุกนกุสลติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๑. กุสลติกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

กุศลบท

[๒๒๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุ๑ อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ และธรรมที่เป็นกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะ-เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ได้จิตตสมุฏฐานรูปอย่างเดียว.

อารัมมณปัจจัยไม่มี

๑. ม. นนเหตุ = ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ

หน้า ๔๘๖

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๒๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๒๓] ๑. ธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๒๒๔] ๑. ธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. ธรรมที่เป็นกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. ธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ และธรรมที่เป็นกุศลที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่ ด้วย-อำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

หน้า ๔๘๗

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๒๕] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

แม้ปัญหาวาระก็พึงให้พิสดาร.

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

อกุศลบท

[๒๒๖] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรม

ที่เป็นอกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรม

ที่เป็นอกุศล ที่เป็นเหตุ และธรรมที่เป็นอกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๔๘๘

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๒๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๒๘] ๑. ธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๒๒๙] ๑. ธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

๒. ธรรมที่เป็นอกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่

ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

๓. ธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นเหตุ และธรรมที่เป็น

อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

หน้า ๔๘๙

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๐] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

อัพยากตบท

[๒๓๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุอาศัยธรรมที่เป็นอัพยากตะ ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

นิสสยวาระก็ดี ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

เหตุทุกกุสลเติกนเหตุทุกนกุสลติกะ จบ

หน้า ๔๙๐

เหตุทุกเวทนาติกนเหตุทุกนเวทนาติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๒. เวทนาติกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

สุขายเวทนายสัมปยุตตบท

[๒๓๓] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่ไม่ใช่

เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุ และธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๔] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

หน้า ๔๙๑

ทุกขายเวทนายสัมปยุตตบท

[๒๓๕] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

พึงให้พิสดารทุกวาระ.

อทุกขมสุขาเวทนายสัมปยุตตบท

[๒๓๗] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นอทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

พึงให้พิสดารทุกวาระ.

เหตุทุกเวทนาติกนเหตุทุกนเวทนาติกะ จบ

หน้า ๔๙๒

เหตุทุกวิปากติกนเหตุทุกนวิปากติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๓. วิปากติกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

วิปากบท

[๒๓๙] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

วิปากธัมมบท

๑. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

เนววิปากนวิปากธัมมบท

๑. ธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

เหตุทุกวิปากติกนเหตุทุกนวิปากติกะ จบ

จบ เหตุทุกกุสลัตติกนเหตุทุกนกุสลัตติกะ