นสรณทุกสรณทุกะ เล่ม ๔๕

นสรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ นอรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ นสรณญฺจ นอรณญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: เอกํ ฯ

อรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัยอรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัยอรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ นัย

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อวิคเต ปญฺจ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒

ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

นสรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ นอรณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สรโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ

อรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัยสรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย

นเหตุยา เทฺว นอารมฺมเณ ตีณิ โนวิคเต ตีณิ ฯ

สหชาตวารมฺปิ สมฺปยุตฺตวารมฺปิ ปฏิจฺจวารสทิสํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๓

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓

สหชาตวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

นสรโณ ธมฺโม อรณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ นอรโณ ธมฺโม อรณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นอรโณ ธมฺโม สรณสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: นอรโณ ธมฺโม สรณสฺส จ อรณสฺส จ ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรม โดยเหตุปัจจัยธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรม โดยเหตุปัจจัยธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรม โดยเหตุปัจจัยธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรม และอรณธรรม โดยเหตุปัจจัย

นสรโณ ธมฺโม สรณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นสรโณ ธมฺโม อรณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ นอรโณ ธมฺโม อรณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: นอรโณ ธมฺโม สรณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัยธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัยธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัยธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย

เหตุยา จตฺตาริ อารมฺมเณ จตฺตาริ อวิคเต สตฺต ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๔

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔

ในอวิคตปัจจัย มี " ๗

นสรโณ ธมฺโม สรณสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ... อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ... ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรม โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย

นเหตุยา สตฺต นอารมฺมเณ สตฺต โนวิคเต จตฺตาริ ฯ

ยถา กุสลตฺติเก ปญฺหาวารสฺส อนุโลมมฺปิ ปจฺจนียมฺปิ

อนุโลมปจฺจนียมฺปิ ปจฺจนียานุโลมมฺปิ คณิตํ เอวํ คเณตพฺพํ ฯ

ปจฺจนียานุโลมทุกปฏฺฐานํ นิฏฺฐิตํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๗

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๔

อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี อนุโลมปัจจนียะก็ดี ปัจจนียานุโลมก็ดี แห่งปัญหาวารในกุสลัตติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น

ปัจจนียาโลมทุกปัฏฐาน จบ.