พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียานุโลมทุกปัฏฐาน
นสรณทุกสรณทุกะ เล่ม ๔๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๓–๑๗๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๕ ในปัจจนียานุโลมทุกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียานุโลมทุกปัฏฐาน นสรณทุกสรณทุกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๑ หน้า ๑๐๒๒–๑๐๒๖
๑๐๐. นสรณทุกสรณทุกะ
ปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๖๓] ๑. อรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ.
๒. อรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.
๕. อรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๖๔] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๑๖๕] ๑. อรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย
๒. สรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๑๖๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.
ปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๖๗] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรม
ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๓. ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรม
ฯลฯ
๔. ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมและอรณธรรมด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
[๑๖๘] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒. ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรม
ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๓. ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรม
ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๔. ธรรมที่ไม่ใช่อรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๖๙] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ
ในอวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๑๗๐] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สรณธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสย-ปัจจัย และเป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๑๗๑] ในนเหตุปัจจัย ๗ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๔ วาระ.
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
ปัจจนียานุโลมทุกปัฏฐาน จบ
นสรณทุกสรณทุกะ จบ
๓. ปัจจนียานุโลมทุกติกปักฐาน
นเหตุทุกนกุสลติกเหตุทุกกุสลติกะ
(๑. เหตุทุกะ ๑. กุสลติกะ)
ปัจจยวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
กุศลบท
[๑๗๒] ๑. กุศลธรรม ที่เป็นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. กุศลธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. กุศลธรรม ที่เป็นเหตุธรรม และกุศลธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๗๓] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
จบ นสรณทุกสรณทุกะ