พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน
นเหตุทุกนกุสลัตติกะ เล่ม ๔๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๙๒–๒๐๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๗ ในปัจจนียทุกติกปัฏฐานมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน นเหตุทุกนกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๕)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๑ หน้า ๑๒๑–๑๒๘
๓. ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน
นเหตุทุกนกุสลติกะ๑
(๑. นเหตุทุกะ ๑. นกุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๙๒] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
คือ ขันธ์ ๓ และ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลและอัพยากตะที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
คือ เหตุธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอกุศล และอัพยากตะที่เป็นนเหตุ-ธรรม เกิดขึ้น.
๓. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่
ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๑. ม. เป็นเหตุทุกกุสลติกะ
[๑๙๓] ๔. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๕ ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรม
ที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๖. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นเหตุธรรม และธรรม
ที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
[๑๙๔] ๗. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๘. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๙. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรม
ที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุ-ธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๙๕] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ.
ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารทุกวาระ.
กุศลบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๙๖] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เป็นปัจจัย
แก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.
๓. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เป็นปัจจัย
แก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.
๒. อารัมมณปัจจัย
[๑๙๗] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๙๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัญหาวาระพึงให้พิสดารอย่างนี้.
อกุศลบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๙๙] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศลที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศลที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลและอัพยากตะที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
คือ เหตุธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นกุศล และอัพยากตะที่เป็นนเหตุธรรมเกิดขึ้น.
๓. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรม
ที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
[๒๐๐] ๔. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๕. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๖. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
[๒๐๑] ๗. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๘. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๙. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรม
ที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๐๒] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระในปัจจัยทั้งปวง มี ๙ วาระ.
อัพยากตบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๐๓] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นนเหตุธรรม ที่เป็นกุศล และอกุศล เกิดขึ้น, ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๓. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่เป็นนเหตุธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
[๒๐๔] ๔. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๖)
[๒๐๕] ๗. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๘. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๙. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่เป็นนเหตุธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๐๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระในปัจจัยทั้งปวง มี ๙ วาระ.
นเหตุทุกนกุสลติกะ จบ
นเหตุทุกนเวทนาติกะ
(๑. นเหตุทุกะ ๒. นเวทนาติกะ)
สุขายเวทนายสัมปยุตตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๐๗] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสมปยุตตธรรมที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๐๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๙ วาระ.
นเหตุทุกนเวทนาติกะ จบ
จบ นเหตุทุกนกุสลัตติกะ