ปฏิจจวาร เล่ม ๔๓

อุปาทานญฺเจว อุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทาโน เจว อุปาทานิโย จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. ทิฏฺฐุปาทานํ ปฏิจฺจ กามุปาทานํ. กามุปาทานํ ปฏิจฺจ ทิฏฺฐุปาทานํ. (จกฺกํ.) (๑)

อุปาทานญฺเจว อุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทานิโย เจว โน จ อุปาทาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อุปาทาเน ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ. (๑)

อุปาทานญฺเจว อุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทาโน เจว อุปาทานิโย จ อุปาทานิโย เจว โน จ อุปาทาโน จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. ทิฏฺฐุปาทานํ ปฏิจฺจ กามุปาทานํ. สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานานญฺจ รูปํ. (จกฺกํ.) (๓)

สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและเป็นอารมณ์ของอุปาทานอาศัย สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและเป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ กามุปาทานอาศัยทิฏฐุปาทานเกิดขึ้น ทิฏฐุปาทานอาศัยกามุปาทานเกิดขึ้น (พึง ทำเป็นจักกนัย) (๑)สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นอุปาทานและเป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยอุปาทานเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานเป็นอารมณ์ของอุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของ อุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและเป็นอารมณ์ของ อุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ กามุปาทาน สัมปยุตตขันธ์ และ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยทิฏฐุปาทานเกิดขึ้น (พึงทำเป็นจักกนัย) (๓)

อุปาทานิยญฺเจว โน จ อุปาทานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทานิโย เจว โน จ อุปาทาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อุปาทานิยญฺเจว โน จ อุปาทานํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (ยาว อชฺฌตฺติกา มหาภูตา.) (๑)

อุปาทานิยญฺเจว โน จ อุปาทานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทาโน เจว อุปาทานิโย จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อุปาทานิเย เจว โน จ อุปาทาเน ขนฺเธ ปฏิจฺจ อุปาทานา. (๒)

อุปาทานิยญฺเจว โน จ อุปาทานํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทาโน เจว อุปาทานิโย จ อุปาทานิโย เจว โน จ อุปาทาโน จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. อุปาทานิยญฺเจว โน จ อุปาทานํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา อุปาทานา จ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๓)

สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานอาศัย สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็น อุปาทานเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (พึงเพิ่ม ข้อความจนถึงมหาภูตรูปที่เป็นภายใน) (๑)สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและเป็นอารมณ์ของอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ อุปาทาน อาศัยขันธ์ที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานเป็นอารมณ์ของอุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของ อุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็น อุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ อุปาทาน และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัย ขันธ์ ๒ ฯลฯ (๓)

อุปาทานญฺเจว อุปาทานิยญฺจ อุปาทานิยญฺเจว โน จ อุปาทานญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทาโน เจว อุปาทานิโย จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. ทิฏฺฐุปาทานญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ กามุปาทานํ. (จกฺกํ.) (๑) อุปาทานญฺเจว อุปาทานิยญฺจ อุปาทานิยญฺเจว โน จ อุปาทานญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทานิโย เจว โน จ อุปาทาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. อุปาทานิยญฺเจว โน จ อุปาทานํ เอกํ ขนฺธญฺจ อุปาทาเน จ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ จ ฯเปฯ อุปาทาเน จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ. (๒)

อุปาทานญฺเจว อุปาทานิยญฺจ อุปาทานิยญฺเจว โน จ อุปาทานญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทาโน เจว อุปาทานิโย จ อุปาทานิโย เจว โน จ อุปาทาโน จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. อุปาทา-นิยญฺเจว โน จ อุปาทานํ เอกํ ขนฺธญฺจ ทิฏฺฐุปาทานญฺจ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา กามุปาทานญฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ จ ฯเปฯ (จกฺกํ.) (๓)

(เอวํ ยถา อุปาทานทุกํ. เอวํ ปฏิจฺจวาโรปิ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ กาตพฺพา. นินฺนานากรณา, อามสนํ นานากรณํ.) _____ ๗๒. อุปาทานอุปาทานิยทุก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและเป็นอารมณ์ของอุปาทานอาศัย สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานเป็นอารมณ์ของอุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน แต่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ กามุปาทานอาศัยทิฏฐุปาทาน และสัมปยุตตขันธ์เกิดขึ้น (พึงทำเป็นจักกนัย) (๑)

สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นอุปาทานเป็นอารมณ์ของอุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็น อุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานและอาศัยอุปาทานเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยอุปาทานและมหาภูตรูปเกิดขึ้น (๒)สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานเป็นอารมณ์ของอุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของ อุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทานเป็นอารมณ์ของ อุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ กามุปาทาน และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอารมณ์ของ อุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานและอาศัยทิฏฐุปาทานเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ (พึงทำเป็นจักกนัย) (๓)(โดยนัยนี้ ปฏิจจวาร สหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และ สัมปยุตตวาร พึงทำเหมือนกับอุปาทานทุกะ ไม่มีข้อแตกต่างกัน แต่การระบุ บุคคลต่างกัน)