ปัญหาวาร เล่ม ๔๓

ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาร

(ปัจจนียะ)

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงทำอย่างนี้)

๙๕. อรูปาวจรทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๗๙๗} [๒๗๙] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรูปาวจรโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอรูปาวจร เป็น ปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงทำ ตามมูลบท) สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่จิตต สมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็น อรูปาวจรเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุ ปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น อรูปาวจรโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)

อารัมมณปัจจัย

{๗๙๘} [๒๘๐] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรูปาวจรโดยอารัมมณปัจจัย คือ อากาสานัญจายตนะ เป็นปัจจัยแก่ วิญญานัญจายตนะโดยอารัมมณปัจจัย อากิญจัญญายตนะ เป็นปัจจัยแก่ เนวสัญญานาสัญญายตนะโดยอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น อรูปาวจรโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลพิจารณาอากาสานัญจายตนะ ... วิญญาณัญจายตนะ ... อากิญจัญญายตนะ ... เนวสัญญานาสัญญายตนะ เห็นแจ้งขันธ์ที่เป็นอรูปาวจรโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัส จึงเกิดขึ้น บุคคลรู้จิตของบุคคผู้มีความพรั่งพร้อมด้วยจิตที่เป็นอรูปาวจร ด้วยเจโตปริยญาณ ขันธ์ที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น อรูปาวจรโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษา อุโบสถแล้วพิจารณากุศลนั้น ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภความยินดี เพลิดเพลินนั้นราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้ว ในกาลก่อน ... ออกจากฌาน ... พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคแล้วพิจารณา มรรค พิจารณาผลนิพพาน นิพพาน เป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทาน มรรค ผล อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย พิจารณากิเลสที่ละได้แล้ว พิจารณา กิเลสที่ข่มได้แล้ว รู้กิเลสที่เคยเกิดขึ้นแล้วในกาลก่อน เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่ไม่เป็นอรูปาวจรโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัส จึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพยจักษุฟังเสียงด้วยทิพยโสตธาตุ รู้จิตของบุคคล ผู้มีความพรั่งพร้อมด้วยจิตที่ไม่เป็นอรูปาวจรด้วยเจโตปริยญาณ รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... ขันธ์ที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็น ปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัย (๑)

อธิปติปัจจัย

{๗๙๙} ![๒๘๑] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรูปาวจรโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอธิปติ ปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลพิจารณาอากาสานัญจายตนะ ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ... พิจารณาเนวสัญญานาสัญญายตนะ ทำให้เป็น อารมณ์อย่างหนักแน่น ... พิจารณาขันธ์ที่เป็นอรูปาวจรทำให้เป็น อารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดี เพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะจึงเกิดขึ้น ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัย แก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (พึงทำตามมูลบท)

อธิปติธรรมที่เป็น อรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูป โดยอธิปติปัจจัย (๓)![๒๘๒] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นอรูปาวจรโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้วพิจารณากุศลนั้นทำให้เป็นอารมณ์อย่าง หนักแน่น ยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็น อารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะจึงเกิดขึ้น ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น พิจารณากุศลที่ เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ... ออกจากฌาน ... พระอริยะทั้งหลายออกจาก มรรคแล้วพิจารณามรรคทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น พิจารณาผล ... พิจารณานิพพานทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น นิพพาน เป็นปัจจัย แก่โคตรภู โวทาน มรรค ผลโดยอธิปติปัจจัย เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ...

ขันธ์ที่ไม่เป็นอรูปาวจรทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ จึงเกิดขึ้น ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่ ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูป โดยอธิปติปัจจัย (๑)

อนันตราทิปัจจัย

{๘๐๐} [๒๘๓] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรูปาวจรโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอรูปาวจรที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอรูปาวจรที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร โดยอนันตรปัจจัย คือ จุติจิตที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่อุปบัติจิตที่ไม่ เป็นอรูปาวจร ภวังค์ที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่อาวัชชนะ ขันธ์ที่เป็น อรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะที่ไม่เป็นอรูปาวจร เนวสัญญานาสัญญา ยตนะของพระอนาคามีผู้ออกจากนิโรธ เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติโดยอนันตรปัจจัย (๒){๘๐๑} [๒๘๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นอรูปาวจรโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่ไม่เป็นอรูปาวจรที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ไม่เป็นอรูปาวจรที่เกิดหลังๆ โดยอนันตรปัจจัย อนุโลม เป็นปัจจัยแก่โคตรภู ... อนุโลม เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติโดยอนันตรปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร โดยอนันตรปัจจัย คือ จุติจิตที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่อุปบัติจิตที่ เป็นอรูปาวจรโดยอนันตรปัจจัยขันธ์ที่ไม่เป็นอรูปาวจรเป็นปัจจัยแก่ วุฏฐานะที่เป็นอรูปาวจรโดยอนันตรปัจจัย บริกรรมแห่งอากาสานัญจายตนะ เป็นปัจจัยแก่อากาสานัญจายตนะโดยอนันตรปัจจัย บริกรรมแห่ง

วิญญานัญจายตนะ ... อากิญจัญญายตนะ ... บริกรรมแห่งเนวสัญญานา สัญญายตนะ เป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะโดยอนันตรปัจจัย (๒)

เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย มี ๕ วาร เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาร เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย มี ๗ วาร

อุปนิสสยปัจจัย

[๒๘๕] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรูปาวจรโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ อากาสานัญจายตนะ เป็นปัจจัยแก่วิญญานัญจายตนะโดยอุปนิสสยปัจจัย วิญญานัญจายตนะ เป็นปัจจัยแก่อากิญจัญญายตนะ ... อากิญจัญญายตนะ เป็นปัจจัยแก่ เนวสัญญานาสัญญายตนะโดยอุปนิสสยปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูป นิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคล อาศัยศรัทธาที่เป็นอรูปาวจรแล้วให้ทาน

สมาทานศีลรักษาอุโบสถแล้วทำ ฌานที่ไม่เป็นอรูปาวจร ... วิปัสสนา ... มรรค ... อภิญญา ... สมาบัติให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิ อาศัยศีลที่เป็นอรูปาวจร ... ปัญญาแล้วให้ทาน ... ทำ สมาบัติให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิ ศรัทธาที่เป็นอรูปาวจร ... ปัญญา เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่ไม่เป็นอรูปาวจร ... ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... มรรค ... ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)[๒๘๖] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นอรูปาวจรโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่

บุคคลอาศัยศรัทธาที่ไม่เป็นอรูปาวจรแล้วให้ทาน สมาทานศีล รักษา อุโบสถแล้วทำฌานที่ไม่เป็นอรูปาวจร ... วิปัสสนา ... มรรค ... อภิญญา ... สมาบัติให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิ อาศัยศีลที่ไม่เป็นอรูปาวจร ... ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะแล้วให้ทาน ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ฆ่าสัตว์ ... ทำลายสงฆ์ ศรัทธา ที่ไม่เป็นอรูปาวจร ... เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่ไม่เป็นอรูปาวจร ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... มรรค ... ผลสมาบัติ โดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บริกรรมแห่งอากาสานัญจายตนะ เป็นปัจจัยแก่อากาสานัญจายตนะโดยอุปนิสสยปัจจัย ... บริกรรมแห่ง เนวสัญญานาสัญญายตนะ เป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะโดย อุปนิสสยปัจจัย (๒)

ปุเรชาตาทิปัจจัย

{๘๐๒} [๒๘๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นอรูปาวจรโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้ง จักษุ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วย ทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วยทิพยโสตธาตุ รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... กายายตนะ เป็นปัจจัย แก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ไม่เป็นอรูปาวจรโดย ปุเรชาตปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร โดยปุเรชาตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ วัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอรูปาวจรโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย มี ๒ วาร เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาร

กัมมปัจจัย

{๘๐๓} [๒๘๘] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรูปาวจรโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิก กัมมปัจจัย ...

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร โดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอรูปาวจร ซึ่งมีจิตเป็นสมุฏฐานโดยกัมมปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) เจตนาที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจรเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร โดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย (ย่อ) (๑)

วิปากาทิปัจจัย

{๘๐๔} [๒๘๙] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรูปาวจรโดยวิปากปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น อรูปาวจรโดยวิปากปัจจัย (ย่อ) เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย มี ๔ วาร เป็น

ปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย มี ๔ วาร เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย มี ๔ วาร เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย มี ๔ วาร เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาร

วิปปยุตตปัจจัย

{๘๐๕} [๒๙๐] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น อรูปาวจรโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย (ย่อ) (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น อรูปาวจรโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย (ย่อ)สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร โดยวิปปยุตตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอรูปาวจรโดยวิปปยุตตปัจจัย (๒)

อัตถิอาทิปัจจัย

{๘๐๖} [๒๙๑] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรูปาวจรโดยอัตถิปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ...

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น อรูปาวจร โดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาต อัตถิปัจจัย ...

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร และที่ไม่เป็นอรูปาวจรโดยอัตถิปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตอัตถิปัจจัย (ย่อ) (๓)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร

โดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรูปาวจร โดยอัตถิปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นอรูปาวจรโดยอัตถิปัจจัย (๒)

[๒๙๒] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจรและที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจรโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิ ปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่ เป็นอรูปาวจร และหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ...

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจรและที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจรโดยอัตถิปัจจัย มี ๔ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาต อัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นอรูปาวจรและมหาภูตรูปทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่ จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็น อรูปาวจรและกพฬิงการาหาร เป็นปัจจัยแก่กายนี้โดยอัตถิปัจจัย ที่เป็น ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นอรูปาวจรและรูปชีวิตินทรีย์ เป็น ปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย (๒)เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัย เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย อวิคตปัจจัย

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร

{๘๐๗} [๒๙๓] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๓ "

ในอธิปติปัจจัย มี ๔ วาร

ในอนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสหชาตปัจจัย " ๕ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๒ "

ในนิสสยปัจจัย " ๗ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๒ "

ในปัจฉาชาตปัจจัย " ๒ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๓ "

ในกัมมปัจจัย " ๔ "

ในวิปากปัจจัย " ๒ "

ในอาหารปัจจัย " ๔ "

ในอินทริยปัจจัย " ๔ "

ในฌานปัจจัย " ๔ "

ในมัคคปัจจัย " ๔ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " ๒ "

ในวิปปยุตตปัจจัย " ๓ "

ในอัตถิปัจจัย " ๗ "

ในนัตถิปัจจัย " ๔ "

ในวิคตปัจจัย " ๔ "

ในอวิคตปัจจัย " ๗ "

๒. ปัจจนียุทธาร

{๘๐๘} [๒๙๔] สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น อรูปาวจรโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย อุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสย ปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร และที่ไม่เป็นอรูปาวจรโดยสหชาตปัจจัย (๓)

[๒๙๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นอรูปาวจรโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัย โดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาต ปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัย โดยอินทริยปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจร โดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจรและที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่เป็นอรูปาวจรโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอรูปาวจรและที่ไม่เป็นอรูปาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่ไม่เป็นอรูปาวจรโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย (๒)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๘๐๙} [๒๙๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " ๗ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๗ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๗ "

ในนสหชาตปัจจัย " ๕ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๕ "

ในนนิสสยปัจจัย " ๕ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๗ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๖ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๗ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๕ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๔ "

ในโนอัตถิปัจจัย " ๔ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๗ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๗ "

ในโนอวิคตปัจจัย " ๔ "

๓.ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๘๑๐} [๒๙๗] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " " ๔ "

ในนอนันตรปัจจัย " " ๔ "

ในนสมนันตรปัจจัย " " ๔ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " " ๒ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในนสัมปยุตตปัจจัย " " ๒ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " " ๒ "

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๔ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๔ "

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลมะ

{๘๑๑} [๒๙๘] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอธิปติปัจจัย " " ๔ "

(พึงทำแม่บทไปตามลำดับ) ...

ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

จบ อรูปาวจรทุกะ

๙๖. ปริยาปันนทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

{๘๑๒} [๒๙๙] สภาวธรรมที่เป็นปริยาปันนะอาศัยสภาวธรรมที่เป็นปริยาปัน นะเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นปริยาปันนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ...

(พึงทำทุกะแม้นี้ให้เหมือนโลกิยทุกะ ในจูฬันตรทุกะ ไม่มีข้อแตกต่างกัน)

จบ ปริยาปันนทุกะ