สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๓

สารมฺมณํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. สารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ สํสฏฺฐา เทฺว ขนฺธา. ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ

สภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ได้เกิดระคนกับสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ได้ เพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่รับรู้อารมณ์ได้ ฯลฯ ขันธ์ ๒ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

เหตุยา เอกํ, อารมฺมเณ เอกํ, อธิปติยา เอกํ, (สพฺพตฺถ เอกํ.) อวิคเต เอกํ. อนุโลมํ.

เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ

(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ

อนุโลม จบ

_____ สารมฺมณํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. อเหตุกํ สารมฺมณํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (สงฺขิตฺตํ.)

สภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ได้เกิดระคนกับสภาวธรรมที่รับรู้อารมณ์ได้ เพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีเหตุซึ่งรับรู้อารมณ์ได้ ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วย อุทธัจจะเกิดระคนกับขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ (ย่อ)

นเหตุยา เอกํ, นอธิปติยา เอกํ, นปุเรชาเต เอกํ, นปจฺฉาชาเต เอกํ, นอาเสวเน เอกํ, นกมฺเม เอกํ, นวิปาเก เอกํ, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค เอกํ, นวิปฺปยุตฺเต เอกํ.

ปจฺจนียํ. (เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สมฺปยุตฺตวาราปิ กาตพฺพา.) _____ ๕๕. สารมฺมณทุก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปฏิจฺจนุโลม ๑. วิภงฺควาร

นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ

นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ

นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ

ปัจจนียะ จบ

(การนับ ๒ อย่างนอกนี้และสัมปยุตตวาร พึงทําอย่างนี้)