ปัจจยวาร เล่ม ๔๓

ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาร

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๒ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๓ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๓ "

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี สหชาตวารก็ดี พึงทำอย่างนี้)

๗๗. สังกิลิฏฐะทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑.ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๕๑๕} [๔๔] สภาวธรรมที่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ เศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปที่เป็นไปในภายใน) ขันธ์ทั้งหลาย ที่ไม่เศร้าหมองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัย คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เศร้าหมองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือขันธ์ทั้งหลายที่เศร้าหมองอาศัย หทัยวัตถุเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๓)

[๔๕] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง อาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองและ ที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เศร้าหมองและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่เศร้า หมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เศร้าหมอง และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่เศร้าหมอง อาศัยสภาวธรรมที่ เศร้าหมองและที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัย ขันธ์ ๑ ที่เศร้าหมองและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เศร้าหมองและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (ย่อ) (๓)

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร

{๕๑๖} [๔๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๔ "

ในอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในอนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสหชาตปัจจัย " ๙ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๔ "

ในนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๔ "

ในอาเสวนปัจจัย มี ๔ วาร

ในกัมมปัจจัย " ๙ "

ในวิปากปัจจัย " ๑ "

ในอาหารปัจจัย " ๙ "

ในอินทริยปัจจัย " ๙ " ...

ในวิคตปัจจัย " ๔ "

ในอวิคตปัจจัย " ๙ "

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๕๑๗} [๔๗] สภาวธรรมที่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัยคือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่ สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัยคือสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองซึ่งเป็นอเหตุกะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล) จักขุวิญญาณอาศัย จักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ทั้งหลายที่ไม่เศร้าหมองซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่เศร้าหมองอาศัยสภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่ เศร้าหมองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๕๑๘} [๔๘] ในนเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๓ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๓ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๓ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๓ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๓ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๔ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๙ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในนกัมมปัจจัย " ๔ "

ในนวิปากปัจจัย " ๙ "

ในนอาหารปัจจัย " ๑ "

ในนอินทริยปัจจัย " ๑ "

ในนฌานปัจจัย " ๑ "

ในนมัคคปัจจัย " ๑ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๓ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๒ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๓ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๓ "

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี นิสสยวารก็ดี พึงทำอย่างนี้)

๗๗. สังกิลิฏฐทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร

๑. ปัจจยานุโลมาทิปัจจัย

เหตุปัจจัย

{๕๑๙} [๔๙] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เจือปนกับสภาวธรรมที่เศร้าหมอง เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เจือปนกับสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเกิด ขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสธิ <*> ขณะวาร ... (๑)

{๕๒๐} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๒ "

ในอธิปติปัจจัย " ๒ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๒ วาร)

ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาร ...

ในอวิคตปัจจัย " ๒ "

จบ อนุโลมะ

{๕๒๑} [๕o] สภาวธรรมที่เศร้าหมองเจือปนกับสภาวธรรมที่เศร้าหมองเกิด ขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะเจือปนกับ ขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเจือปนกับสภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่เศร้าหมองซึ่ง