สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๓

สวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ สวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สวิตกฺเก ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิตกฺโก ฯ สวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺโก จ อวิตกฺโก จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา วิตกฺโก จ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ อวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ อวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ อวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: วิตกฺกํ สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ... ฯ สวิตกฺกญฺจ อวิตกฺกญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: สวิตกฺกํ เอกํ ขนฺธญฺจ วิตกฺกญฺจ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ

สวิตักกธรรม คลุกเคล้ากับสวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ.

ฯลฯ.

อวิตักกธรรม คลุกเคล้ากับสวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ วิตก คลุกเคล้ากับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นสวิตักกธรรม.

สวิตักกธรรมและอวิตักกธรรม คลุกเคล้ากับสวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และวิตก คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

อวิตักกธรรม คลุกเคล้ากับอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกธรรม ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

สวิตักกธรรม คลุกเคล้ากับอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยคือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย คลุกเคล้ากับวิตก ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

สวิตักกธรรม คลุกเคล้ากับสวิตักกธรรม และอวิตักกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ คลุกเคล้ากับขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกธรรม และวิตกขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

เหตุยา ฉ อารมฺมเณ ฉ อธิปติยา ฉ สพฺพตฺถ ฉ อวิคเต ฉ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖

ในอารัมมณปัจจัย มี " ๖

ในอธิปติปัจจัย มี " ๖

ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๖

ในอวิคตปัจจัย มี " ๖.

สวิตกฺกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ สวิตกฺโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: ฯ เอวํ ฉ ปญฺหา กาตพฺพา อนุโลมสทิสา อเหตุกาติ นิยาเมตพฺพา ตีณิ เยว โมโห อุทฺธริตพฺโพ ฯ

สวิตักกธรรม คลุกเคล้ากับสวิตักกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย.

โดยนัยนี้ พึงกระทำหัวข้อปัจจัย ๖ เหมือนกับอนุโลม พึงกำหนดคำว่า อเหตุกะ มี ๓นัย เหมือนกัน พึงยกโมหะออกเสีย.

นเหตุยา ฉ นอธิปติยา ฉ นปุเรชาเต ฉ นปจฺฉาชาเต ฉ นอาเสวเน ฉ นกมฺเม จตฺตาริ นวิปาเก ฉ นฌาเน เอกํ นมคฺเค ฉ นวิปฺปยุตฺเต ฉ ฯ

เอวํ อิตเร เทฺว คณนาปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ กาตพฺพา ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาเสวนปัจจัย มี " ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๔

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๑

ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๖

ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๖.

การนับทั้งสอง นอกจากนี้ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงกระทำอย่างนี้.