สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๓

ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ (๑) นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉาสหคตํ โมหํ สํสฏฺฐา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา. (๒)

ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกญฺจ นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉาสหคตํ เอกํ ขนฺธญฺจ โมหญฺจ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ จ ฯเปฯ (๑)

สภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเกิดระคนกับ สภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค ฯลฯ เกิดระคน กับขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเกิดระคนกับสภาวธรรม ที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิด ระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค ฯลฯ เกิดระคนกับ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเกิดระคนกับสภาวธรรม ที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์ เกิดระคนกับโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา (๒)

สภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเกิดระคนกับสภาวธรรม ที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค และที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วย โสดาปัตติมรรคเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่สหรคต ด้วยวิจิกิจฉาและโมหะ ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ (๑)

อารมฺมณ ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา. ตีณิ. (ปฏิจฺจสทิสา.)

นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา. นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ (๑)

นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา. (ปฏิจฺจสทิสํ.) (๒)

ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกญฺจ นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกญฺจ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา. (ปฏิจฺจสทิสํ. สงฺขิตฺตํ.) (๑)

อารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเกิดระคนกับ สภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเกิดระคนกับ สภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเพราะอารัมมณปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ (๑)สภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเกิดระคนกับสภาวธรรม ที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเพราะอารัมมณปัจจัย (เหมือนกับปฏิจจวาร) (๒)

สภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเกิดระคนกับสภาวธรรม ที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วย โสดาปัตติมรรคเพราะอารัมมณปัจจัย (เหมือนกับปฏิจจวาร ย่อ) (๑)

เหตุยา จตฺตาริ, อารมฺมเณ ฉ, อธิปติยา เทฺว, อนนฺตเร ฉ, (สพฺพตฺถ ฉ.) วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต ฉ. อนุโลมํ.

เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ

อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ

อธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ

อนันตรปัจจัย มี ๖ วาระ

(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๖ วาระ)

วิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ

อนุโลม จบ

_____ นเหตุ ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. วิจิกิจฺฉาสหคเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห. (๑) นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ ธมฺมํ สํสฏฺโฐ นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา. อเหตุกํ นทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกํ เอกํ ขนฺธํ สํสฏฺฐา ตโย ขนฺธา ฯเปฯ เทฺว ขนฺเธ ฯเปฯ อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ สํสฏฺโฐ อุทฺธจฺจสหคโต โมโห. (๑)

นเหตุยา เทฺว, นอธิปติยา ฉ, นปุเรชาเต ฉ, นปจฺฉาชาเต ฉ, นอาเสวเน ฉ, นกมฺเม จตฺตาริ, นวิปาเก ฉ, นฌาเน เอกํ, นมคฺเค เอกํ, นวิปฺปยุตฺเต ฉ. ปจฺจนียํ. _____ เหตุทุก

เหตุปจฺจยา นอธิปติยา จตฺตาริ, นปุเรชาเต จตฺตาริ ฯเปฯ นวิปฺปยุตฺเต จตฺตาริ. นเหตุทุก

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ เทฺว, อนนฺตเร เทฺว ฯเปฯ วิปาเก เอกํ ฯเปฯ อวิคเต เทฺว. (สมฺปยุตฺตวาโร สํสฏฺฐวารสทิโส.) _____ ๘๕. ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกทุก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

สภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเกิดระคน กับ สภาวธรรมที่มีเหตุต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาเกิดระคนกับขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา (๑)สภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเกิดระคนกับ สภาวธรรมที่มีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๓ เกิดระคนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่มีเหตุซึ่งมีเหตุไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรค ฯลฯ เกิดระคนกับขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะที่เป็นอเหตุกะ ฯลฯ โมหะที่ สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดระคนกับขันธ์ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ (๑)

นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ

นอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ

นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๖ วาระ

นอาเสวนปัจจัย มี ๖ วาระ

นกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ

นวิปากปัจจัย มี ๖ วาระ

นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ

นมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ

นวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ

ปัจจนียะ จบ

เหตุทุกนัย

นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ

นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๔ วาระ ฯลฯ

นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๔ วาระ

นเหตุทุกนัย

อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ

อนันตรปัจจัย ” มี ๒ วาระ ฯลฯ

วิปากปัจจัย ” มี ๑ วาระ ฯลฯ

อวิคตปัจจัย ” มี ๒ วาระ

(สัมปยุตตวาร เหมือนกับสังสัฏฐวาร)