สังสัฏฐวาร เล่ม ๔๓

สังสัฏฐวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๕๘] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่จิต เจือกับธรรมที่เป็นจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย เจือกับจิต.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๒. ธรรมที่ไม่ใช่จิต เจือกับธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น

เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๒ เจือกับธรรมที่ไม่ใช่จิต, ขันธ์ ๑ เจือกับขันธ์ ๒ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๓. ธรรมที่ไม่ใช่จิต เจือกับธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น

เพราะเหตุปัจจัย

คือ จิต เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่จิต

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๔. ธรรมที่เป็นจิต และธรรมที่ไม่ใช่จิต เจือกับธรรมที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๒ และจิต เจือกับขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่จิต ฯลฯ ขันธ์ ๒.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๕. ธรรมที่ไม่ใช่จิต เจือกับธรรมที่เป็นจิต และธรรม

ที่ไม่ใช่จิต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่จิต และจิต ฯลฯ ขันธ์ ๒

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๕๙] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมปัจจัย มี ๕ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๕ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๖๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระในนปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๕ วาระในนฌานปัจจัย มี ๕ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๕ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัยมี ๕ วาระ.

การนับทั้งสองวาระนอกนี้ก็ดี สัมปยุตตวาระก็ดี พึงกระทำอย่างนี้ทั้งหมด.

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๖๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่จิตด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตต-สมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๒. ธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นจิต ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่จิต ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๓. ธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่กรรมที่เป็นจิต และธรรมที่ไม่ใช่จิต ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุธรรมที่ไม่ใช่จิต เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์, จิต และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๒. อารัมมณปัจจัย

[๖๒] ๑. ธรรมที่เป็นจิต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่เป็นจิต ด้วยำนาจของอารัมมณปัจจัย