ปัญหาวาร เล่ม ๔๓

ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาร

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๒ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๒ "

ในนกัมมปัจจัย " ๒ "

ในนวิปากปัจจัย " ๒ "

ในนฌานปัจจัย " ๑ "

ในนมัคคปัจจัย " ๑ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๒ "

จบ ปัจจนียะ

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงทำอย่างนี้)

๙๓. กามาวจรทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๗๓๗} [๒๐๖] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกามาวจรโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นกามาวจร เป็น ปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย ใน ปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น กามาวจรโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกามาวจร เป็น ปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๒)สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น

กามาวจรโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกามาวจร เป็น ปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงทำตามมูล บท) สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๗๓๘} [๒๐๗] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกามาวจรโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษา อุโบสถ ... พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ยินดีเพลิดเพลิน เพราะ ปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น พระอริยะทั้งหลายพิจารณาโคตรภู พิจารณาโวทาน พิจารณากิเลสที่ละได้แล้ว พิจารณากิเลสที่ข่มได้แล้ว พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อนเห็น แจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่เป็นกามาวจรโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณโดยอารัมมณปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น กามาวจรโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลเห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วยทิพยโสตธาตุ รู้จิตของบุคคลผู้มีความพรั่งพร้อมด้วยจิตที่เป็นกามาวจร ด้วยเจโตปริยญาณ ขันธ์ที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโต ปริยญาณปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ โดยอารัมมณปัจจัย (๒)

[๒๐๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นกามาวจรโดยอารัมมณปัจจัย คือ นิพพาน เป็นปัจจัยแก่มรรค ผล โดยอารัมมณปัจจัย บุคคลผู้รู้จิตของบุคคลผู้มีความพรั่งพร้อมด้วยจิตที่ไม่ เป็นกามาวจรด้วยเจโตปริยญาณ อากาสานัญจายตนะ เป็นปัจจัยแก่

วิญญาณัญจายตนะ ... อากิญจัญญายตนะ เป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานา สัญญายตนะ ... ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ โดยอารัมมณปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร โดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลออกจากฌานแล้วพิจารณาฌาน ยินดี เพลิดเพลิน เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ... พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคแล้วพิจารณามรรค พิจารณาผล พิจารณานิพพาน นิพพาน เป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทาน อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัย พิจารณาอากาสานัญจายตนะ ... วิญญาณัญจายตนะ ... อากิญจัญญายตนะ ... เนวสัญญานาสัญญายตนะ ... ทิพยจักษุ ... ทิพยโสตธาตุ ... อิทธิวิธญาณ ... เจโตปริยญาณ ... ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ... ยถากัมมูปคญาณ ... อนาคตังสญาณ เห็นแจ้งขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจรโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัส จึงเกิดขึ้น (๒)

อธิปติปัจจัย

{๗๓๙} [๒๐๙] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกามาวจรโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทาน ศีล รักษาอุโบสถแล้ว ... พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน พิจารณา กุศลนั้นทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ยินดีเพลิดเพลิน เพราะ ทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น พระเสกขะพิจารณาโคตรภูทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น พิจารณา โวทานทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นเห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่เป็นกามาวจรทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะ

ทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึง เกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นกามาวจร เป็น ปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๑)

![๒๑๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นกามาวจรโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ นิพพาน เป็นปัจจัย แก่มรรค ผลโดยอธิปติปัจจัย ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรม ที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอธิปติปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลออกจากฌานแล้วพิจารณาฌาน ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดี เพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคแล้วพิจารณามรรคทำให้เป็นอารมณ์อย่าง หนักแน่น พิจารณาผล ... นิพพานทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น นิพพาน เป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทานโดยอธิปติปัจจัย พิจารณาอากาสานัญจายตนะ ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ... วิญญาณัญจายตนะ

... อากิญจัญญายตนะ ... เนวสัญญานาสัญญายตนะทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ทิพยจักษุ ... ทิพยโสตธาตุ ... อิทธิวิธญาณ ... อนาคตังสญาณทำให้เป็นอารมณ์อย่าง หนักแน่นเห็นแจ้งขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจรทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น แล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์ อย่างหนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร และที่ไม่เป็นกามาวจรโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติปัจจัย

ได้แก่ อธิปติธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๓)

อนันตราทิปัจจัย

{๗๔๐} [๒๑๑] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกามาวจรโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นกามาวจรที่เกิดก่อน ๆ เป็น ปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นกามาวจรที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย อนุโลม เป็นปัจจัยแก่โคตรภู อนุโลม เป็นปัจจัยแก่โวทาน อาวัชชนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นกามาวจรโดยอนันตรปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น กามาวจรโดยอนันตรปัจจัย คือ จุติจิตที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่ อุปบัติจิตที่ไม่เป็นกามาวจร อาวัชชนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจร โดยอนันตรปัจจัย ขันธ์ที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะที่ไม่ เป็นกามาวจรโดยอนันตรปัจจัย บริกรรมแห่งปฐมฌาน เป็นปัจจัยแก่ ปฐมฌานโดยอนันตรปัจจัย ... บริกรรมแห่งจตุตถฌาน ... บริกรรมแห่ง เนวสัญญานาสัญญายตนะ ... บริกรรมแห่งทิพยจักษุ ... ทิพยโสตธาตุ ... อิทธิ วิธญาณ ... เจโตปริยญาณ ... ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ... ยถากัมมูปคญาณ ... บริกรรมแห่งอนาคตังสญาณ เป็นปัจจัยแก่อนาคตังสญาณโดยอนันตรปัจจัย

โคตรภูเป็นปัจจัยแก่มรรค โวทานเป็นปัจจัยแก่มรรค อนุโลม เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติโดยอนันตรปัจจัย (๒)![๒๑๒] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นกามาวจรโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจรที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจรที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย มรรค เป็นปัจจัยแก่ผล ผล เป็นปัจจัยแก่ผล เนวสัญญานาสัญญายตนะของ พระอนาคามีผู้ออกจากนิโรธ เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติโดยอนันตรปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น กามาวจร โดยอนันตรปัจจัย คือ จุติจิตที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัย แก่อุปบัติจิตที่เป็นกามาวจร ภวังค์ที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่ อาวัชชนะ ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะที่เป็นกามาวจร โดยอนันตรปัจจัย (๒)

เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย มี ๗ วาร เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย มี ๖ วาร เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย มี ๗ วาร

อุปนิสสยปัจจัย

{๗๔๑} [๒๑๓] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกามาวจรโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นกามาวจรแล้วให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถ แล้ว ... ทำวิปัสสนาให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิ อาศัยศีลที่เป็นกามาวจร ... ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะแล้วให้ทาน ... ทำวิปัสสนาให้เกิดขึ้น ฆ่าสัตว์ ... ทำลาย สงฆ์ ศรัทธาที่เป็นกามาวจร ... เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่ เป็นกามาวจร ... ความปรารถนา

... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกายโดย อุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสย ปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่เป็นกามาวจร แล้วทำฌานที่ไม่เป็นกามาวจร ... มรรค ... อภิญญา ... สมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยศีลที่เป็นกามาวจร ... เสนาสนะแล้วทำฌานที่ไม่เป็นกามาวจร ... มรรค

... อภิญญา ... สมาบัติให้เกิดขึ้น ศรัทธาที่เป็นกามาวจร ... เสนาสนะ เป็น ปัจจัยแก่ศรัทธาที่ไม่เป็นกามาวจร ... ปัญญา ... มรรค ... ผลสมาบัติโดย อุปนิสสยปัจจัย บริกรรมแห่งปฐมฌาน เป็นปัจจัยแก่ปฐมฌาน ... บริกรรมแห่งจตุตถฌาน ... อากาสานัญจายตนะ ... ปฐมมรรค ... บริกรรม แห่งจตุตถมรรค เป็นปัจจัยแก่จตุตถมรรคโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

{๗๔๒} [๒๑๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นกามาวจรโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่ไม่เป็นกามาวจรแล้วทำฌานที่ไม่เป็นกามาวจร ... มรรค ... อภิญญา ... สมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยศีลที่ไม่เป็นกามาวจร ... ปัญญา แล้วทำฌานที่ไม่เป็นกามาวจร ... มรรค ... อภิญญา ... สมาบัติให้เกิดขึ้น ศรัทธา ที่ไม่เป็นกามาวจร ... ปัญญา เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่ไม่เป็นกามาวจร ... ปัญญา ... มรรค ... ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย ปฐมฌาน เป็นปัจจัย แก่ทุติยฌานโดยอุปนิสสยปัจจัย

... ตติยฌาน ... จตุตถฌาน ... อากาสานัญจายตนะ เป็นปัจจัยแก่วิญญาณัญจายตนะ ... อากิญจัญญายตนะ เป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะโดยอุปนิสสยปัจจัย ปฐมมรรค เป็นปัจจัยแก่ทุติยมรรค ... ทุติยมรรคเป็นปัจจัยแก่ตติยมรรค ... ตติยมรรคเป็นปัจจัยแก่จตุตถมรรคโดยอุปนิสสยปัจจัย มรรค เป็นปัจจัยแก่ผลสมาบัติ โดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูป นิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคล อาศัยศรัทธาที่ไม่เป็นกามาวจรแล้วให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้ว ... ทำวิปัสสนาให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิ อาศัยศีลที่ไม่เป็นกามาวจร ... ปัญญาแล้วให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้ว ... ทำวิปัสสนาให้เกิด

ขึ้นก่อมานะ ถือทิฏฐิ ศรัทธาที่ไม่เป็นกามาวจร ... ปัญญา เป็นปัจจัยแก่ ศรัทธาที่เป็นกามาวจร ... ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกายโดยอุปนิสสยปัจจัย พระอริยะทั้งหลายอาศัยมรรค เห็นแจ้ง สังขารโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... มรรคของพระอริยะทั้งหลาย เป็น ปัจจัยแก่อัตถปฏิสัมภิทา ธัมมปฏิสัมภิทา นิรุตติปฏิสัมภิทา ปฏิภาณปฏิสัมภิทา ความเป็นผู้ฉลาดในฐานะและอฐานะโดยอุปนิสสยปัจจัย ผลสมาบัติ เป็น ปัจจัยแก่สุขทางกายโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

ปุเรชาตาทิปัจจัย

![๒๑๕] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกามาวจรโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... กายายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ เป็นกามาวจรโดยปุเรชาตปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร โดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาต ปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วยทิพยโสตธาตุ ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็น ปัจจัยแก่ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจรโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย มี ๒ วาร เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาร

กัมมาทิปัจจัย

{๗๔๓} [๒๑๖] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกามาวจรโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิก กัมมปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นกามาวจรโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิก กัมมปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น กามาวจรโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิก กัมมปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร และที่ไม่เป็นกามาวจรโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย (ย่อ) (๓)เป็นปัจจัยโดยวิปากปัจจัย มี ๔ วาร เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย มี ๔ วาร เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย มี ๔ วาร เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย มี ๔ วาร เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย มี ๔ วาร เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย มี ๒ วาร

วิปปยุตตปัจจัย

{๗๔๔} [๒๑๗] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกามาวจรโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย (ย่อ)สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร โดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาต

วิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย (ย่อ)ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจรโดยวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นปุเรชาต วิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจรโดย วิปปยุตตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร โดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาต วิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยวิปปยุตตปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... ที่เป็น ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่กาย นี้ที่เกิดก่อนโดยวิปปยุตตปัจจัย (๑)

อัตถิอาทิปัจจัย

{๗๔๕} [๒๑๘] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกามาวจรโดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาต อัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร โดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ที่ เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจรโดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ บุคคล เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ... (เหมือนกับปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย) (๒)สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น กามาวจรโดยอัตถิปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตอัตถิปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร โดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย (เหมือนกับวิปปยุตตปัจจัย)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็น กามาวจรและที่ไม่เป็นกามาวจรโดยอัตถิปัจจัย (เหมือนกับปฏิจจวาร) (๓)

![๒๑๙] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจรและที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัย แก่สภาวธรรมที่เป็นกามาวจรโดยอัตถิปัจจัย มี ๔ อย่าง คือ สหชาตอัตถิ ปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย ที่เป็น สหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจร และมหาภูตรูปทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... ที่เป็น ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ไม่เป็นกามาวจรและกพฬิงการาหาร เป็นปัจจัยแก่กายนี้โดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่ ไม่เป็นกามาวจรและรูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นกามาวจรและที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่ไม่เป็นกามาวจรโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็น กามาวจรและหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๒)

เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัย เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย อวิคตปัจจัย

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๗๔๖} [๒๒๐] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๔ "

ในอธิปติปัจจัย " ๔ "

ในอนันตรปัจจัย มี ๔ วาร

ในสมนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสหชาตปัจจัย " ๗ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๖ "

ในนิสสยปัจจัย " ๗ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๒ "

ในปัจฉาชาตปัจจัย " ๒ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๓ "

ในกัมมปัจจัย " ๔ "

ในวิปากปัจจัย " ๔ "

ในอาหารปัจจัย " ๔ "

ในอินทริยปัจจัย " ๔ "

ในฌานปัจจัย " ๔ "

ในมัคคปัจจัย " ๔ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " ๒ "

ในวิปปยุตตปัจจัย " ๓ "

ในอัตถิปัจจัย " ๗ "

ในนัตถิปัจจัย " ๔ "

ในวิคตปัจจัย " ๔ "

ในอวิคตปัจจัย " ๗ "

๒. ปัจจนียุทธาร

[๒๒๑] สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นกามาวจรโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัย โดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาต ปัจจัยเป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดย อินทริยปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสย ปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

[๒๒๒] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นกามาวจรโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นกามาวจร และที่ไม่เป็นกามาวจรโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่เป็นกามาวจรและที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นกามาวจรโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นกามาวจรและที่ไม่เป็นกามาวจร เป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจรโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาต ปัจจัย (๒)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๗๔๘} [๒๒๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๗ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๗ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๗ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๗ "

ในนสหชาตปัจจัย " ๖ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๖ "

ในนนิสสยปัจจัย " ๖ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๗ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๖ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๕ "

ในโนอัตถิปัจจัย " ๕ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๗ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๗ "

ในโนอวิคตปัจจัย " ๕ "

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๗๔๙} [๒๒๔] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " " ๔ "

ในนอนันตรปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในนสมนันตรปัจจัย " " ๔ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " " ๒ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " " ๔ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " " ๒ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " " ๒ "

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๔ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๔ "

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลมะ

{๗๕๐} [๒๒๕] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอธิปติปัจจัย " " ๔ "

(พึงทำแม่บทไปตามลำดับ) ...

ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

จบ กามาวจรทุกะ

๙๔. รูปาวจรทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๗๕๑} [๒๒๖] สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรเกิด ขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ...