รูปังกัมมันติกถา เล่ม ๓๗

ส. หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสการสลัดรูปออกไปว่าเป็นอรูป ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปมีอยู่ในอรูปภพ”

{๑๒๔๑} ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสการสลัดรูปออกไปว่าเป็นอรูป แต่รูปก็ยังมีอยู่ในอรูปภพหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสการสลัดกามออกไปว่าเป็นเนกขัมมะ โดยมีพระประสงค์ว่า “กามยังมีอยู่ในเนกขัมมะ อาสวะยังมีอยู่ในอนาสวะ สภาวธรรมที่นับเนื่องในวัฏฏทุกข์ยังมีอยู่ในสภาวธรรมที่ไม่นับเนื่องในวัฎฏทุกข์” หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

จบ อรูเปรูปกถา

(๘๑) ๙. รูปังกัมมันติกถา

ว่าด้วยเรื่องรูปเป็นกรรม

{๑๒๔๒} [๕๒๗] สกวาทีถามว่า กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศลหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปเป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ความผูกใจ ความสนใจ ความทำไว้ในใจ ความจงใจ ความปรารถนา ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. กายกรรมรูปนั้นเป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ความผูกใจ ความสนใจ ความทำไว้ในใจ ความจงใจ ความปรารถนา ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นไม่มีมิใช่หรือ ?'ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่ากายกรรมรูปนั้นเป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล”{๑๒๔๓} ส. ผัสสะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของผัสสะนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เวทนา ... สัญญา ... เจตนา ... สัทธา ... วิริยะ ... สติ ... สมาธิ ... ปัญญาที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของปัญญานั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล เป็นธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๔๔} ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ผัสสะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของผัสสะนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นไม่มีหรือ ?'ป. ถูกแล้ว

ส. เวทนา ... สัญญา ... เจตนา ... สัทธา ... วิริยะ ... สติ ... สมาธิ ... ปัญญาที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของปัญญานั้นไม่มีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๔๕} [๕๒๘] ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตทั้งหมดเป็นกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น...

{๑๒๔๖} ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น...

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฎฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๔๗} ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นอัพยากฤตหรือ ?'

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฎฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๔๘} [๕๒๙] ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมที่ไม่มีอารมณ์ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมที่ไม่มีอารมณ์ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นรูป เป็นสภาวธรรมที่ไม่มีอารมณ์ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมที่ไม่มีอารมณ์ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๔๙} ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมที่ไม่มีอารมณ์ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมที่ไม่มีอารมณ์ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ...ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมที่ไม่มีอารมณ์ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมที่ไม่มีอารมณ์ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๕๐} [๕๓๐] ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต วิปปยุตจากผัสสะ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต วิปปยุตจากผัสสะ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต วิปปยุตจากผัสสะ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ .... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตที่วิปปยุตจากผัสสะ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๕๑} ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?.

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตที่วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๕๒} [๕๓๑] ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ .... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๕๓} ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นรูป เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๕๔} [๕๓๒] ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปเป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมรูปนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. วจีกรรมรูปเป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมรูปนั้นไม่มีมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าวจีกรรมรูปนั้นเป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมรูปนั้นไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล”{๑๒๕๕} ส. ผัสสะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของผัสสะนั้นมีอยู่หรือ?'

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เวทนา ... สัญญา ... เจตนา ... สัทธา ... วิริยะ ... สติ ... สมาธิ ... ปัญญาที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของปัญญานั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว.

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๕๖} ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ผัสสะที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของผัสสะนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เวทนา ... สัญญา ... เจตนา ... สัทธา ... วิริยะ ... สติ ... สมาธิ ... ปัญญาที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของปัญญานั้นไม่มีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๕๗} ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตเป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปที่ตั้งขึ้นด้วยกุศลจิตทั้งหมดเป็นกุศลหรือ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

วจีกรรมรูปพึงอธิบายให้พิสดารอย่างเดียวกับกายกรรมรูป

{๑๒๕๘} [๕๓๓] ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปเป็นสภาวธรรมที่อารมณ์ ความนึก ความผูกใจ ความสนใจ ความทำไว้ในใจ ความจงใจ ความปรารถนา ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. กายกรรมรูปนั้นเป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ความผูกใจ ความสนใจ ความทำไว้ในใจ ความจงใจ ความปรารถนา ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นไม่มีมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่ากายกรรมรูปนั้นเป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ความผูกใจ ความสนใจ ความทำไว้ในใจ ความจงใจ ความปรารถนา ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล”{๑๒๕๙} ส. ผัสสะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของผัสสะนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของกายกรรมนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เวทนา ... สัญญา ... เจตนา ... ราคะ ... โทสะ ... โมหะ ... มานะ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... ถีนะ ... อุทธัจจะ ... อหิริกะ ... อโนตตัปปะ ที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของอโนตตัปปะนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของกายกรรมนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๖๐} ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ผัสสะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของผัสสะนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของกายกรรมรูปนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เวทนา ... สัญญา ... เจตนา ... ราคะ ... โทสะ ... โมหะ ... มานะ ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... ถีนะ ... อุทธัจจะ ... อหิริกะ ... อโนตตัปปะ ที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของอโนตตัปปะนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๖๑} ส. กายกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตทั้งหมดเป็นอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๖๒} [๕๓๔] ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมรูปนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. วจีกรรมรูปนั้นเป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมรูปนั้นไม่มีมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าวจีกรรมรูปนั้นเป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมรูปนั้นไม่มี ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล”{๑๒๖๓} ส. ผัสสะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของผัสสะนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมรูปนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เวทนา ... สัญญา ... เจตนา ... ราคะ ... โทสะ ... โมหะ ... มานะ ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... ถีนะ ... อุทธัจจะ ... อหิริกะ ... อโนตตัปปะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของอโนตตัปปะนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล เป็นสภาวธรรมมีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมรูปนั้นมีอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๖๔} ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมรูปนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ผัสสะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของผัสสะนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของวจีกรรมรูปนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เวทนา ... สัญญา ... เจตนา ... ราคะ ... โทสะ ... โมหะ ... มานะ ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... ถีนะ ... อุทธัจจะ ... อหิริกะ ... อโนตตัปปะ ที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศล แต่เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ ความนึก ... ความตั้งใจของอโนตตัปปะนั้นไม่มีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๖๕} ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตทั้งหมดเป็นอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๖๖} [๕๓๕] ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ... อาโปธาตุ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุ... นํ้าอสุจิ ... นํ้าตา ... โลหิต... เหงื่อที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๖๗} ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ... รสายตนะ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุ... น้ำอสุจิ ... นํ้าตา ... โลหิต ... เหงื่อที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๖๘} [๕๓๖] ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุ ... น้ำอสุจิ ... นํ้าตา ... โลหิต ... เหงื่อที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๖๙} ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุ ... นํ้าอสุจิ ... นํ้าตา ... โลหิต ... เหงื่อที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๗๐} [๕๓๗] ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุ ... น้ำอสุจิ ... น้ำตา ... โลหิต ... เหงื่อที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๗๑} ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นรูป เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุ ... นํ้าอสุจิ ... น้ำตา ... โลหิต ... เหงื่อที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๗๒} ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุ ... น้ำอสุจิ ... น้ำตา ... โลหิต ...เหงื่อที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๗๓} ส. รูปายตนะที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสายตนะ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุ ... น้ำอสุจิ ... น้ำตา ... โลหิต ... เหงื่อที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิตเป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วจีกรรมรูปที่ตั้งขึ้นด้วยอกุศลจิต เป็นสภาวธรรมไม่มีอารมณ์ วิปปยุตจากผัสสะ เป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๗๔} [๕๓๘] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “รูปเป็นทั้งกุศล เป็นทั้งอกุศล” หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. กายกรรม วจีกรรมเป็นทั้งกุศล เป็นทั้งอกุศลมิใช่หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่ากายกรรม วจีกรรมเป็นทั้งกุศล เป็นทั้งอกุศล ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “รูปเป็นทั้งกุศล เป็นทั้งอกุศล”{๑๒๗๕} ส. รูปเป็นทั้งกุศล เป็นทั้งอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. จักขายตนะเป็นทั้งกุศล เป็นทั้งอกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. รูปเป็นทั้งกุศล เป็นทั้งอกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โสตายตนะ ... ฆานายตนะ ... ชิวหายตนะ ... กายายตนะ ... รูปายตนะ ... สัททายตนะ ... คันธายตนะ ... รสตายตนะ<*> ... โผฏฐัพพายตนะ ... ปฐวีธาตุ ... อาโปธาตุ ... เตโชธาตุ ... วาโยธาตุ ... นํ้าอสุจิ ... น้ำตา ... โลหิต ... เหงื่อเป็นทั้งกุศล เป็นทั้งอกุศลหรือ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๗๖} ส. กายเป็นรูป กายกรรมก็เป็นรูปหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. มโนเป็นรูป มโนกรรมก็เป็นรูปหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๗๗} ส. มโนเป็นอรูป มโนกรรมก็เป็นอรูปหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายเป็นอรูป กายกรรมก็เป็นอรูปหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๗๘} ส. กายเป็นรูป แต่กายกรรมเป็นอรูปหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. มโนเป็นรูป แต่มโนกรรมเป็นอรูปหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๗๙} ส. มโนเป็นอรูป มโนกรรมก็เป็นอรูปหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กายเป็นอรูป กายกรรมก็เป็นอรูปหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๘๐} ส. เพราะกายเป็นรูป ฉะนั้น กายกรรมจึงเป็นรูปหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เพราะจักขายตนะเป็นรูป ฉะนั้น จักขุวิญญาณจึงเป็นรูปหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เพราะกายเป็นรูป ฉะนั้น กายกรรมจึงเป็นรูปหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เพราะโสตายตนะเป็นรูป ฉะนั้น โสตวิญญาณจึงเป็นรูปหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เพราะกายเป็นรูป ฉะนั้น กายกรรมจึงเป็นรูปหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เพราะฆานายตนะเป็นรูป ฉะนั้น ฆานวิญญาณจึงเป็นรูปหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เพราะกายเป็นรูป ฉะนั้น กายกรรมจึงเป็นรูปหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เพราะชิวหายตนะเป็นรูป ฉะนั้น ชิวหาวิญญาณจึงเป็นรูปหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เพราะกายเป็นรูป ฉะนั้น กายกรรมจึงเป็นรูปหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เพราะกายายตนะเป็นรูป ฉะนั้น กายวิญญาณจึงเป็นรูปหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๒๘๑} [๕๓๙] ส. รูปเป็นกรรมหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวเจตนาว่าเป็นกรรม บุคคลคิดแล้วจึงทำกรรมด้วยกาย ด้วยวาจา ด้วยใจ” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปเป็นกรรม”

{๑๒๘๒} ส. รูปเป็นกรรมหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนอานนท์ เมื่อกายมีอยู่ สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้นได้เพราะความจงใจทางกายเป็นเหตุ เมื่อวาจามีอยู่ สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้นได้เพราะความจงใจทางวาจาเป็นเหตุ หรือว่าเมื่อใจมีอยู่ สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้นได้เพราะความจงใจทางใจเป็นเหตุ” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปเป็นกรรม”

{๑๒๘๓} ส. รูปเป็นกรรมหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายกายสัญเจตนา ๓ อย่าง เป็นกายกรรมฝ่ายอกุศล มีทุกข์เป็นกำไร มีทุกข์เป็นวิบาก วจีสัญเจตนา ๔ อย่าง เป็นวจีกรรมฝ่ายอกุศล มีทุกข์เป็นกำไร

มีทุกข์เป็นวิบาก มโนสัญเจตนา ๓ อย่าง เป็นมโนกรรมฝ่ายอกุศล มีทุกข์เป็นกำไร มีทุกข์เป็นวิบาก ดูก่อนกิกษุทั้งหลาย กายสัญเจตนา ๓ อย่าง เป็นกายกรรมฝ่ายกุศล มีสุขเป็นกำไร มีสุขเป็นวิบาก วจีสัญเจตนา ๔ อย่าง เป็นวจีกรรมฝ่ายกุศล มีสุขเป็นกำไร มีสุขเป็นวิบาก มโนสัญเจตนา ๓ อย่าง เป็นมโนกรรมฝ่ายกุศล มีสุขเป็นกำไร มีสุขเป็นวิบาก” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปเป็นกรรม”

{๑๒๘๔} ส. รูปเป็นกรรมหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนอานนท์ เบื้องต้นทีเดียว ปริพาชกปาตสิบุตรถามถึงเวทนา ๓ ถ้าโมฆบุรุษสมิทธิผู้ถูกถามนี้จะพึงพยากรณ์อย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนปาตลิบุตรผู้มีอายุ บุคคลจงใจทำกรรมทางกาย ทางวาจา ทางใจ อันเป็นปัจจัยแห่งสุขเวทนา เขาย่อมเสวยสุขเวทนา บุคคลจงใจทำกรรมทางกาย ทางวาจา ทางใจอันเป็นปัจจัยแห่งทุกขเวทนา เขาย่อมเสวยทุกขเวทนา บุคคลจงใจทำกรรมทางกาย ทางวาจา ทางใจอันเป็นปัจจัยแห่งอทุกขมสุขเวทนา เขาย่อมเสวยอทุกขมสุขเวทนา ดูก่อนอานนท์ โมฆบุรุษสมิทธิเมื่อพยากรณ์อย่างนี้แล ชื่อว่าพยากรณ์โดยชอบแก่ปริพาชกปาตลิบุตร” ด้งนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปเป็นกรรม”

จบ รูปังกัมมันติกถา

(๘๒) ๑๐. ชีวิตินทริยกถา

ว่าด้วยเรื่องไม่มีรูปชีวิตินทรีย์

{๑๒๘๕} [๕๔๐] สกวาทีถามว่า รูปชีวิตินทรีย์ไม่มีหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่ไม่มีแก่รูปธรรมทั้งหลายหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่มีแก่รูปธรรมทั้งหลายหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าอายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่มีแก่รูปธรรมทั้งหลาย ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปชีวิตินทรีย์ไม่มี”{๑๒๘๖} ส. อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่มีแก่นามธรรมทั้งหลาย อรูปชีวิตินทรีย์(ชีวิตินทรีย์ที่เป็นนามธรรม)มีอยู่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว