พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๗
สัมปยุตตกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๓๔–๑๑๓๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในวรรคที่ ๗มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๗. สตฺตมวคฺค
(๖๔) ๒. สมฺปยุตฺตกถา
๒. สัมปยุตตกถา (๖๔)
ว่าด้วยสัมปยุตตธรรม
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๗ สัมปยุตตกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๓๗ หน้า ๒๘๖–๒๘๗ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๗ หน้า ๕๐๔–๕๐๕
*นตฺถิ เกจิ ธมฺมา เกหิจิ ธมฺเมหิ สมฺปยุตฺตาติ? อามนฺตา. นนุ อตฺถิ เกจิ ธมฺมา เกหิจิ ธมฺเมหิ สหคตา สหชาตา สํสฏฺฐา เอกุปฺปาทา เอกนิโรธา เอกวตฺถุกา เอการมฺมณาติ? อามนฺตา. หญฺจิ อตฺถิ เกจิ ธมฺมา เกหิจิ ธมฺเมหิ สหคตา สหชาตา สํสฏฺฐา เอกุปฺปาทา เอกนิโรธา เอกวตฺถุกา เอการมฺมณา, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “นตฺถิ เกจิ ธมฺมา เกหิจิ ธมฺเมหิ สมฺปยุตฺตา”ติ.
*เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺเธน สหชาโตติ? อามนฺตา. หญฺจิ เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺเธน สหชาโต, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺเธน สมฺปยุตฺโต”ติ.
*เวทนากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺเธน วิญฺญาณกฺขนฺเธน สหชาโตติ? อามนฺตา. หญฺจิ เวทนากฺขนฺโธ วิญฺญาณกฺขนฺเธน สหชาโต, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “เวทนากฺขนฺโธ วิญฺญาณกฺขนฺเธน สมฺปยุตฺโต”ติ.
*สญฺญากฺขนฺโธ ฯเปฯ สงฺขารกฺขนฺโธ ฯเปฯ วิญฺญาณกฺขนฺโธ เวทนาขนฺเธน ฯเปฯ สญฺญากฺ-ขนฺเธน ฯเปฯ สงฺขารกฺขนฺเธน สหชาโตติ? อามนฺตา. หญฺจิ วิญฺญาณกฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺเธน สหชาโต, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “วิญฺญาณกฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺเธน สมฺปยุตฺโต”ติ.
สก. สภาวธรรมบางเหล่าที่สัมปยุตด้วยสภาวธรรมบางเหล่าไม่มี ใช่ไหม
สก. สภาวธรรมบางเหล่าที่สหรคต เกิดร่วม ระคน เกิดพร้อมกัน ดับพร้อม กัน มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับสภาวธรรมบางเหล่ามีอยู่มิใช่หรือปร. ใช่
สก. หากสภาวธรรมบางเหล่าที่สหรคต เกิดร่วม ระคน เกิดพร้อมกัน ดับ พร้อมกัน มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับสภาวธรรมบางเหล่ามีอยู่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “สภาวธรรมบางเหล่าที่สัมปยุตด้วยสภาวธรรมบางเหล่า ไม่มี”สก. เวทนาขันธ์เกิดร่วมกับสัญญาขันธ์ได้ใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. หากเวทนาขันธ์เกิดร่วมกับสัญญาขันธ์ได้ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “เวทนาขันธ์สัมปยุตด้วยสัญญาขันธ์”
สก. เวทนาขันธ์เกิดร่วมกับสังขารขันธ์(และ)วิญญาณขันธ์ได้ใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. หากเวทนาขันธ์เกิดร่วมกับวิญญาณขันธ์ได้ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “เวทนาขันธ์สัมปยุตด้วยวิญญาณขันธ์”
สก. สัญญาขันธ์ ฯลฯ สังขารขันธ์ ฯลฯ วิญญาณขันธ์ เกิดร่วมกับ เวทนาขันธ์ ฯลฯ สัญญาขันธ์ ฯลฯ สังขารขันธ์ได้ใช่ไหมปร. ใช่
สก. หากวิญญาณขันธ์เกิดร่วมกับสังขารขันธ์ได้ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “วิญญาณขันธ์สัมปยุตด้วยสังขารขันธ์”
- ๑ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายราชคิริกะและนิกายสิทธัตถิกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๔๗๓/๒๒๒)
- ๒เพราะมีความเห็นว่า เวทนาสัมปยุตด้วยนามธรรมไม่ได้ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๔๗๓/๒๒๒)
*ยถา ติลมฺหิ เตลํ อนุคตํ อนุปวิฏฺฐํ, อุจฺฉุมฺหิ รโส อนุคโต อนุปวิฏฺโฐ. เอวเมว เต ธมฺมา เตหิ ธมฺเมหิ อนุคตา อนุปวิฏฺฐาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สมฺปยุตฺตกถา นิฏฺฐิตา.
ปร. สภาวธรรมเหล่านั้นแทรกซึมอยู่กับสภาวธรรมเหล่านั้น เหมือน น้ำมันซึมซับอยู่ในเมล็ดงา น้ำอ้อยซึมซับอยู่ในต้นอ้อยใช่ไหมสก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สัมปยุตตกถา จบ
จบ สัมปยุตตกถา